charakteryzuje najważniejsze wydarzenia geologiczne i przyrodnicze w dziejach Ziemi (fałdowania, transgresje i regresje morskie, zlodowacenia, rozwój świata organicznego i jego wymieranie) oraz odtwarza je na podstawie analizy przekroju geologicznego
Tę umiejętność sprawdzają 54 zadania maturalne z arkuszy CKE z lat 2015–2026.
W tabeli przedstawiono informacje o naturalnej pokrywie śnieżnej w okresie od 1 grudnia do 30 marca w wybranym dziesięcioleciu w stanowiskach pomiarowych oznaczonych literami A i B, położonych przy stacjach – dolnej i górnej – narciarskiego wyciągu…
Na ortofotomapach wykonanych w podczerwieni przedstawiono wybrane jeziora położone w Polsce w pasie pojezierzy. Jeziora przedstawiono w różnych skalach. Na podstawie: www.mapy.geoportal.gov.pl Uzupełnij zdania. Wpisz w luki właściwe określenia, wybrane spośród…
Na fotografii przedstawiono skamieniałość archeocjatu zaliczanego do gąbek, znalezioną w kamieniołomach w okolicy Wojcieszowa. Archeocjaty żyły wyłącznie w kambrze. Na podstawie: D. Białek, P. Raczyński, P. Sztajner, D. Zawadzki, Archeocjaty wapieni…
Literami A–D oznaczono wybrane etapy powstawania sandrów. A. Postój lub recesja lądolodu. B. Powstanie stożków napływowych. C. Wypływ wód z topniejącego lądolodu. D. Akumulacja żwirów i piasków wodnolodowcowych. Uzupełnij model przyczynowo-skutkowy, tak aby…
Na podstawie mapy geologicznej przedstaw jedną różnicę w budowie geologicznej między obszarem przedstawionym w polu D1 mapy szczegółowej a obszarem przedstawionym na północ od granicy Polski w polu B6 mapy szczegółowej, przecinanymi przez trasę wycieczki…
Na przekroju geologicznym przedstawiono budowę geologiczną fragmentu Tatr (pola EF3/5 mapy szczegółowej). Na podstawie: M. Bac-Moszaszwili, M. Gąsienica Szostak, Tatry Polskie. Przewodnik geologiczny dla turystów, Warszawa 1990. Skały paleozoiczne występujące…
Na rysunku przedstawiono wybrany obszar Tatr w plejstocenie. Val. Glacier, Val. Gl. – dolina lodowca Na podstawie: J. Zasadni, P. Kłapyta, The Tatra Mountains during the Last Glacial Maximum, „Journal of Maps”, 12/2014. Wyjaśnij, dlaczego w sytuacji…
Na przekroju geologicznym wskazano strzałką serię złożową, w której występują złoża miedzi i srebra – surowce wydobywane i eksportowane w XXI wieku przez Polskę. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F –…
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Do powstania obiektu geologicznego położonego obok stacji kolejowej w polu B3 (przyczyniło / nie przyczyniło) się występowanie w przeszłości procesów endogenicznych w…
Które wydarzenia geologiczne wystąpiły przed powstaniem powierzchni zrównania przedstawionej na przekroju? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Sedymentacja w jurze i powstanie intruzji porfirów. B. Sfałdowanie skał paleozoicznych i powstanie…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. W Polsce spadek grubości pokrywy osadów czwartorzędowych następuje wraz ze wzrostem wartości szerokości geograficznej. 2. Podczas…
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące obiektu przedstawionego na fotografii są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Komin wulkaniczny został wypełniony skałami wylewnymi o strukturze skrytokrystalicznej. 2.…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Wydmy Stilo (M2) i Piaszczysta (J/K2) to formy, które powstały przed nasunięciem się lądolodu podczas zlodowacenia Wisły. 2. Wydmy Stilo…
Na rysunku przedstawiono wiek skał bazaltowych dna oceanów. Na podstawie: www.ngdc.noaa.gov Wyjaśnij – odwołując się do tektoniki płyt litosfery – dlaczego wschodnie wybrzeża Ameryki Południowej i zachodnie wybrzeża Afryki mają podobny zarys. W odpowiedzi…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Warstwy skalne położone nad warstwą X tworzą antyklinę. 2. Uskoki oznaczone literami U₁ i U₂ są przykładem deformacji nieciągłych.
Uzupełnij schemat, tak aby przedstawiał w kolejności od najstarszego do najmłodszego wydarzenia geologiczne, które zaszły na obszarze przedstawionym na przekroju. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie litery. A. Akumulacja materiału skalnego w zbiorniku…
Na fotografii przedstawiono formy skalne na stokach Szrenicy (A3). Na podstawie: www.polska-org.pl Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród 1–3. Formy skalne na stokach Szrenicy, takie jak przedstawiona na fotografii, są…
Na mapie przedstawiono jeden z podziałów fizycznogeograficznych Polski. Zaznacz poprawne dokończenie trzech zdań odnoszących się do wybranych obszarów położonych w Polsce. 1. Wspólną cechą polskich części Pojezierzy Południowobałtyckich i Pojezierzy…
Na fotografii przedstawiono dolinę rzeki San Juan na Wyżynie Kolorado w Stanach Zjednoczonych. Na podstawie: www.wikimedia.com Wybierz z niżej podanych wydarzenia, które doprowadziły do powstania formy terenu przedstawionej na fotografii, i uszereguj je w…
Na fotografii literami X i Y oznaczono wybrane warstwy skalne. Na podstawie: www.i.pinimg.com Przedstaw w kolejności chronologicznej od starszego do młodszego dwa wydarzenia geologiczne, o których można wnioskować na podstawie analizy fotografii i które…
Na rysunkach przedstawiono budowę geologiczną wybranych obszarów. Poniższe zdania odnoszą się do budowy geologicznej przedstawionej na rysunkach. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest…
Poniżej przedstawiono przekrój geologiczny. Na podstawie: Studia, rozprawy, monografie, Kraków 2008. Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Na rysunku przedstawiono przykład deformacji (ciągłych / nieciągłych)…
Uzupełnij zdania dotyczące elementów przedstawionych na mapie geologicznej. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. 1. Skały fliszu karpackiego są (starsze/młodsze) niż intruzje andezytowe. 2. Dunajec w południowej części…
Uzupełnij tabelę odnoszącą się do jezior oznaczonych na mapie literami A–C. Dobierz nazwy jezior z niżej wymienionych i wpisz je w kolejności powstania od najstarszego (I) do najmłodszego (III). Obok nazwy każdego jeziora wpisz literę, którą oznaczono jego…
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej cechy nazwę właściwego parku narodowego. Do każdego parku narodowego dobierz nazwę regionu geograficznego, w którym jest on położony. Nazwy parków narodowych i regionów wybierz z podanych poniżej. Parki narodowe: Karkonoski,…
Zadanie wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej oraz fotografii (zamieszczonej na stronie III barwnego materiału źródłowego) rezerwatu położonego na tej mapie w polu C2. Na podstawie: www.wikimedia.org Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.…
Zadanie wykonaj na podstawie szkicu geomorfologicznego fragmentu doliny Czarnej Hańczy (strona III barwnego materiału źródłowego) położonego w sąsiedztwie Zalewu Turtulskiego w polu B3 barwnej mapy szczegółowej. Na podstawie: www.geocaching.com Przedstaw…
Na południowy wschód od Suwalskiego Parku Krajobrazowego, przedstawionego na barwnej mapie szczegółowej, Czarna Hańcza płynie przez obszar Równiny Augustowskiej. Spośród sformułowań oznaczonych literami A–H wybierz te, które tworzą model przyczynowo-skutkowy,…
Na mapie przedstawiono Wielkie Jeziora i sieć rzeczną podczas zaniku lądolodu w Ameryce Północnej. Na podstawie: E. Czaya, Rzeki kuli ziemskiej, Warszawa 1987. W plejstocenie Rzeka Świętego Wawrzyńca nie miała połączenia z Wielkimi Jeziorami. Proces ten…
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z podanych opisów procesów geologicznych nazwę formy ukształtowania powierzchni terenu powstałą w wyniku tego procesu oraz literę oznaczającą fotografię, na której ta forma została przedstawiona. Nazwy form ukształtowania…
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące zmian, które zaszły w kolejnych okresach geologicznych po zakończeniu triasu, są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Laurazja rozpadła się na cztery kontynenty. P / F…
W okresie triasu fauna nie ograniczała się tylko do oceanów, lecz w znacznym zakresie opanowała też środowisko lądowe. Dobierz do środowiska oceanicznego i lądowego po jednym przedstawicielu fauny reprezentującej świat organiczny triasu. Nazwy organizmów…
Zadanie wykonaj na podstawie własnej wiedzy i rysunku, na którym przedstawiono przekrój geologiczny przez złoże węgla brunatnego występującego w rejonie Bełchatowa (strona IV barwnego materiału źródłowego). Na podstawie: E. Szkurłat, J. Kop, M. Kucharska,…
Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej okolic Krakowa (strona III barwnego materiału źródłowego), na której zaznaczono zieloną linią zasięg obszaru przedstawionego na barwnej mapie szczegółowej. Na podstawie: R. Gradziński, Mapa geologiczna okolic…
Uzupełnij schemat, tak aby ilustrował w kolejności od najstarszego do najmłodszego wydarzenia geologiczne, które zaszły na obszarze przedstawionym na rysunku. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie litery. A. Utworzenie się płaszczowiny. B. Sedymentacja wapieni…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Wahania zwierciadła wód gruntowych występujących w utworach czwartorzędowych są wywoływane tylko przyczynami naturalnymi. 2. Wody, które…
Podaj dwie przyrodnicze cechy doliny Młynówki na odcinku od gospodarstwa agroturystycznego Biała Sowa (C3) do ujścia tej rzeki do Jeziora Bystrzyckiego (B2). 12
Na mapie 1. przedstawiono przebieg głównych dolin podczwartorzędowych w Polsce na tle współczesnej sieci rzecznej, a na mapie 2. − zasięgi najważniejszych zlodowaceń plejstoceńskich. Literą X wskazano wybrany obszar w Polsce, wyznaczony zasięgami dwóch…
Przyporządkuj każdemu opisowi właściwą nazwę formy rzeźby i nazwę regionu Polski, dla którego ta forma rzeźby jest charakterystyczna. Wpisz do tabeli nazwy wybrane spośród podanych poniżej. Formy rzeźby: barchan, cyrk lodowcowy, misa deflacyjna, pradolina,…
Miasto Olsztynek i jego okolice położone są na obszarze rozległego sandru. Zaznacz dwie cechy obszarów sandrowych. A. Występowanie żyznych kompleksów gleb brunatnych. B. Obecność niewielkich, ale głęboko wciętych dolin rzecznych. C. Przewaga piasków i żwirów w…
Na mapie numerami 1−3 oznaczono główne jednostki tektoniczne Polski. Na podstawie: Geograficzny atlas Polski, Warszawa 2000. Zaznacz dwie informacje dotyczące jednostki tektonicznej oznaczonej na mapie numerem 2. A. Obszar położony w południowej części tej…
Opis regionu | Region A. Pasmo o budowie zrębowej, które ma trzon składający się z granitów. Najwyższy szczyt wznosi się nad pozostałością paleogeńskiej (trzeciorzędowej) powierzchni zrównania. Występują tu cyrki lodowcowe i moreny, które są skutkiem…
Uzupełnij schemat tak, aby ilustrował wydarzenia geologiczne, w kolejności od najstarszego do najmłodszego, które zaszły na obszarze przedstawionym na rysunku. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie litery. A. Denudacja wypiętrzonych warstw skał osadowych. B.…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Podłoże skalne obszaru, na którym znajduje się zakład produkcyjny oznaczony numerem 1., charakteryzuje się obecnością zrębu tektonicznego.…
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. | Na północ od jeziora znajdują się akumulacyjne formy eoliczne. | P | F 2. | Jezioro Czad położone jest w strefie wschodnioafrykańskich…
Zadanie wykonaj na podstawie barwnej mapy, na której przedstawiono podniesienie się obszaru Skandynawii (w metrach) po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia (strona II barwnego materiału źródłowego). Na podstawie: P. Papińska, E. Czubla, Geografia fizyczna,…
Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.