Zadanie 27, matura czerwiec 2017, historia rozszerzona

12 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

12 punktów

Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

1. Podboje macedońskie na trwałe zmieniły świat starożytny. Odnieś się do powyższej tezy, charakteryzując przyczyny, przebieg i konsekwencje wojen toczonych przez Filipa II Macedońskiego i Aleksandra III Wielkiego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 22–23).

2. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje sporu o inwestyturę w Europie w XI i XII w. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24).

3. Rewolucja, zanim wyszła na ulice, uprzednio dokonała się w umysłach ludzi. Odnosząc się do powyższej tezy, scharakteryzuj przyczyny wybuchu rewolucji we Francji w końcu XVIII w.

4. Walka zbrojna czy praca organiczna? Przedstaw dążenia Polaków do zachowania tożsamości narodowej w II połowie XIX i na początku XX wieku.

5. Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy [Władysław Gomułka, 18 czerwca 1945 r.] Rozstrzygnij, czy zapowiedź rozwoju wydarzeń zawarta w słowach Władysława Gomułki znalazła potwierdzenie w wydarzeniach politycznych w Polsce w latach 1945–1948.

Materiały źródłowe do tematu 1.

Źródło A. Polityka Aleksandra wobec Persów i Medów po podboju ich państwa, w relacji Plutarcha

[Aleksander] pomaszerował do kraju Partów. Tu, korzystając ze spokoju, po raz pierwszy włożył na siebie strój obcokrajowca. I nie wiadomo, czy chciał tylko przystosować się do miejscowych obyczajów, zdając sobie sprawę, jak wielki wpływ na przychylne dla niego nastroje wśród ogółu ludności ma równość obyczajów i zewnętrznych form życia, czy też próbował w ten sposób wprowadzić u swoich Macedończyków perski zwyczaj padania przed królem na kolana, przyzwyczajając ich z wolna do zmiany etykiety dworskiej. […] Używał tego stroju początkowo w rozmowach z ludźmi pochodzenia niehelleńskiego […]. Później jednak zaczął się w nim pokazywać także publicznie i oficjalnie. Dla Macedończyków był to widok nieprzyjemny.

Na podstawie: Plutarch z Cheronei, Żywoty sławnych mężów, Warszawa – Wrocław – Kraków 1976, s. 196.

Źródło B. Charakterystyka epoki hellenistycznej w ujęciu współczesnych historyków

Z wyprawami Aleksandra zaczyna się nowy okres w dziejach Grecji, który przywykliśmy nazywać okresem hellenistycznym lub hellenizmem. Rozszerzenie granic świata greckiego, współistnienie Greków i ludów Wschodu na perskich niegdyś terytoriach, narodziny monarchii, których rozmiary i potęga nie miały sobie równych w poprzedniej historii Hellady, stworzyły nowe warunki, nowy porządek życia.

Na podstawie: B. Bravo, E. Wipszycka, Historia starożytnych Greków, t. 3, Warszawa 1992, s. 5.

Źródło C. Mapa imperium Aleksandra Wielkiego

mapa „Wyprawa Aleksandra Macedońskiego”: państwa macedońskie przed wyprawą, greccy sprzymierzeńcy, zdobycze Aleksandra i jego wodzów, droga wyprawy z latami, miasta założone przez Aleksandra i miejsca ważnych bitewPowiększ
mapa „Wyprawa Aleksandra Macedońskiego”: państwa macedońskie przed wyprawą, greccy sprzymierzeńcy, zdobycze Aleksandra i jego wodzów, droga wyprawy z latami, miasta założone przez Aleksandra i miejsca ważnych bitew

Na podstawie: Atlas historyczny do gimnazjum, Wrocław 1999, s. 3.

Materiały źródłowe do tematu 2.

Źródło A. Dictatus papae [fragment]

1. Kościół rzymski przez samego Boga został założony.

2. Tylko sam biskup rzymski może być prawnie nazwany biskupem powszechnym.

3. Tylko on sam może biskupów składać z godności lub do nich przywracać […].

8. On sam tylko może używać insygniów cesarskich […].

12. Jemu wolno władcami rozporządzać (a więc i cesarzy z tronu składać) […].

14. W całym kościele wolno mu duchownych mianować, gdzie by chciał.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, t. 1, Toruń 1994, s. 42.

Źródło B. Henryk IV i Grzegorz VII w Canossie w 1077 [namalował Carlo Emanuelle]

obraz: postać w szatach papieskich siedząca na tronie na podwyższeniu, przed nią klęczący duchowny i stojący boso mężczyzna w prostej szacie, wokół duchowni i świeccyPowiększ
obraz: postać w szatach papieskich siedząca na tronie na podwyższeniu, przed nią klęczący duchowny i stojący boso mężczyzna w prostej szacie, wokół duchowni i świeccy

Źródło C. Konkordat wormacki [fragment]

Akt cesarski

Ja, Henryk […] posiadłości i lenna św. Piotra, zabrane od wybuchu tego sporu aż po dzień dzisiejszy […] zwracam, o ile mam je w posiadaniu, temuż św. Kościołowi Rzymskiemu, jeśli zaś których nie posiadam, dopomogę wiernie do ich odzyskania. […] I daję prawdziwy pokój […] Kalikstowi i św. Kościołowi Rzymskiemu i wszystkim, którzy po stronie jego stoją lub stali. A we wszystkich sprawach, w których św. Kościół Rzymski zażąda ode mnie pomocy, wiernie go wesprę […].

Akt papieski

Ja, Kalikst […] zezwalam, aby wybory biskupów i opatów królestwa niemieckiego […] obywały się w Twojej obecności. […] Wybrany zaś niechaj otrzyma od Ciebie za pomocą berła lenna i to, co Ci z tego tytułu wedle prawa winien będzie, niechaj wypełni; z wyjątkiem tego wszystkiego, co oczywiście należy do Kościoła Rzymskiego. […] Daję prawdziwy pokój Tobie oraz wszystkim, którzy po stronie Twojej są lub byli w czasie tego sporu.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, Toruń 1994, t.1, s. 43–44.

Wypracowanie na temat nr

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Zasady oceniania CKE nie zawierają przykładowego wypracowania. Wypracowanie ocenia się poziomowo (0–12 pkt) według kryteriów tematu wybranego przez zdającego (zob. schemat punktowania). Przykładowe zagadnienia wskazane przez CKE w kryteriach:

Temat 1: przemiany kulturowe, w tym religijne, rozwój handlu, nauki, architektury; zmiany terytorialne imperium Aleksandra; wpływ polityki Filipa II na decyzje polityczne Aleksandra; przenikanie się kultury greckiej i ludów podbitych; upowszechnianie obyczajów dworskich z obszaru Persji; bitwa pod Issos, bitwa pod Gaugamelą, kultura hellenistyczna.

Temat 2: rola ekskomuniki w średniowiecznej rzeczywistości; polityczne uwarunkowania sporu; tendencje reformistyczne w Kościele w XI w.; wpływ ruchu krucjatowego na przebieg sporu; kompromis zawarty w konkordacie wormackim; dążenia papiestwa do zerwania z cezaropapizmem i rola Grzegorza VII; Dictatus papae.

Temat 3: wpływ idei oświecenia na dążenia wolnościowe społeczeństwa francuskiego; wpływ sytuacji społeczno-gospodarczej na nastroje społeczne; poglądy Rousseau, Locke’a, Voltaire’a, Monteskiusza; zwołanie Stanów Generalnych, Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.

Temat 4: rola Kościoła i represje Bismarcka; praca organiczna a walka z polskością (Komisja Kolonizacyjna, Hakata); ruch spiskowy w PPS; wpływ powstania styczniowego na uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim; Kulturkampf, rugi pruskie, autonomia w Galicji.

Temat 5: kolejne etapy przejmowania władzy przez komunistów z uwzględnieniem opozycji legalnej i podziemia antykomunistycznego; represje służb bezpieczeństwa; działalność WiN, likwidacja PSL; wpływ obecności wojsk radzieckich i decyzji konferencji w Jałcie; referendum ludowe 1946 r., sfałszowane wybory 1947 r., powstanie PZPR.

Schemat punktowania

Kryteria oceniania (stosuje się kryteria tematu wybranego przez zdającego)

Temat 1. Podboje macedońskie na trwałe zmieniły świat starożytny.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. przemiany kulturowe, w tym religijne, rozwój handlu, nauki, architektury),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. wskazał zmiany terytorialne imperium Aleksandra),

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ polityki Filipa II na decyzje polityczne Aleksandra);

• sformułował wnioski oraz podsumował rozważania;

• odniósł się do tezy sformułowanej w temacie wypracowania i w pełni uargumentował swoje stanowisko.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. podbój nowych ziem i przenikanie się kultury greckiej i ludów podbitych),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając przemiany dokonujące się w czasie (np. rola Filipa II, rola Aleksandra);

• w większości wykorzystał materiał źródłowy (np. upowszechnianie obyczajów dworskich z obszaru Persji),

• sformułował wnioski;

• odniósł się do tezy sformułowanej w temacie wypracowania i częściowo uargumentował swoje stanowisko.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. bitwa pod Issos, bitwa pod Gaugamelą, kultura hellenistyczna),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;

• podjął próbę wykorzystania materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym;

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. przyczyny wojen, zasięg podbojów);

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;

• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

Temat 2. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje sporu o inwestyturę w Europie w XI i XII w.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (rolę ekskomuniki w średniowiecznej rzeczywistości; polityczne uwarunkowania sporu);

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji;

• właściwie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy;

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. narastające tendencje reformistyczne w Kościele w XI w.; wpływ ruchu krucjatowego na przebieg sporu);

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił kompromis zawarty w konkordacie wormackim);

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał dążenia papiestwa do zerwania z cezaropapizmem i rolę Grzegorza VII w sporze);

• w większości poprawnie wykorzystał materiał źródłowy;

• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących relacji między władzą świecką a władzą duchowną w średniowieczu),

• podjął próbę oceny konsekwencji sporu.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. ogłoszenie Dictatus papae, podpisanie konkordatu w Wormacji),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ zapisów Dictatus papae na relacje między papiestwem a cesarstwem),

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. opisał przebieg konfliktu),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 3. Rewolucja, zanim wyszła na ulice, uprzednio dokonała się w umysłach ludzi.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ idei oświecenia na dążenia wolnościowe społeczeństwa francuskiego, wpływ sytuacji społeczno-gospodarczej na nastroje społeczne),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ rozwoju oświaty na aspiracje polityczne społeczeństwa),

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny słuszności twierdzenia zawartego w temacie.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. zwołanie Stanów Generalnych, uchwalenie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela),

• przedstawił poglądy wybitnych przedstawicieli oświecenia (Jeana-Jacques’a Rousseau, Johna Locke’a, Voltaire’a, Monteskiusza),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. podział społeczeństwa na trzy stany i żądanie stanu trzeciego dopuszczenia do władzy, nieudolne rządy Ludwika XVI, zdobycie Bastylii, teoria umowy społecznej, teoria trójpodziału władzy),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 4. Walka zbrojna czy praca organiczna? Przedstaw dążenia Polaków do zachowania tożsamości narodowej w II połowie XIX i na początku XX wieku.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. rola Kościoła i represje kanclerza Ottona Bismarcka, nasilenie działań związanych z pracą organiczną i nasilenie walki z polskością: Komisja Kolonizacyjna i Hakata; narastanie ruchu spiskowego w środowisku PPS),

• sformułował swoje stanowisko, wnioski oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ powstania styczniowego na decyzję o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim; represje władz pruskich wobec duchownych; wpływ przemian w Niemczech i Austro-Węgrzech na politykę wobec Polaków),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając przemiany dokonujące się w czasie,

• podjął próbę formułowania wniosków.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. Kulturkampf, rugi pruskie, autonomia w Galicji);

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. przyczyny i skutki powstania styczniowego; reformy uwłaszczeniowe i wzrost świadomości społecznej i narodowej chłopów).

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. germanizacja, rusyfikacja, powstanie styczniowe, praca organiczna),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 5. Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy [Władysław Gomułka, 18 czerwca 1945 r.]

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ ideologii na interpretację wydarzeń i procesów historycznych);

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;

• sformułował wnioski i zajął stanowisko wobec problemu określonego w temacie.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe;

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. przedstawił kolejne etapy przejmowania władzy przez komunistów w Polsce z uwzględnieniem opozycji legalnej i podziemia antykomunistycznego);

• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących represji stosowanych przez służby bezpieczeństwa i bohaterstwa Polaków represjonowanych przez te służby);

• podjął próbę oceny metod stosowanych przez komunistów w walce o władzę.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. działalność WiN, likwidacja PSL);

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ obecności wojsk radzieckich na terytorium Polski na sytuację polityczną w kraju, wpływ decyzji konferencji w Jałcie na kształtowanie się sytuacji politycznej w Polsce po zakończeniu II wojny światowej).

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. referendum ludowe w 1946 r., sfałszowane wybory w 1947 r., powstanie PZPR);

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Komentarz. Zdający powinien wybrać jeden temat i konsekwentnie go opracować, odnosząc się do sformułowanej tezy. Dopuszczalne są różne interpretacje przy zachowaniu poprawności faktograficznej i logiki argumentacji. Dla tematów 1 i 2 materiały źródłowe stanowią obowiązkowy element pracy.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.