Zadanie 29, matura czerwiec 2020, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
12 punktówZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.
1. Od religii prześladowanej do religii panującej. Scharakteryzuj zmiany w sytuacji chrześcijan i statusie ich religii w imperium rzymskim I–IV wieku.
2. Miasta zawsze pełniły funkcję drogowskazu. Odnieś się do powyższej tezy, charakteryzując polityczną, społeczno-gospodarczą i kulturową rolę miast w średniowiecznej Europie.
3. Wyjaśnij przyczyny i scharakteryzuj przejawy kryzysów wewnętrznych Rzeczypospolitej w XVII wieku.
4. Porównaj procesy zjednoczeniowe Włoch oraz Niemiec w XIX wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24–25).
5. Scharakteryzuj najważniejsze problemy społeczne II Rzeczypospolitej i oceń próby ich rozwiązania. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 26–27).
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Mapa. Proces jednoczenia Włoch
PowiększNa podstawie: A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1789–1871, Warszawa 1998, s. 322.
Źródło B. Fragment listu Camillo Cavoura do księcia Hieronima Bonaparte z 24 listopada 1860 roku
[W] Neapolu sprawy idą dobrze. Wyniki powszechnego głosowania są jak najbardziej zadowalające. Poza kilku miejscowościami, opanowanymi przez reakcyjne bandy, wszyscy głosowali za przyłączeniem do Królestwa Wiktora Emanuela. Wielu z powodu przekonania i uczucia, wielu również ze strachu przed garibaldyzmem. Konserwatyści okazali najwięcej gorliwości podczas głosowania. Poparcie, którego udzielił lud neapolitański, upoważnia całkowicie naszego króla do zaatakowania Capui i Gaety. Zamierza on to właśnie uczynić pojutrze.
D. Ostapowicz, S. Suchodolski, D. Szymikowski, Od Hammurabiego […], t. 2, Gdańsk 2002, s. 59.
Źródło C. Mapa. Proces jednoczenia Niemiec
PowiększNa podstawie: A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1789–1871, Warszawa 1998, s. 326.
Źródło D. Fragment przemówienia Ottona von Bismarcka z 30 września 1862 roku
Mamy za gorącą krew, mamy skłonność do nakładania zbyt obszernych zbroi na nasze drobne ciało, a powinniśmy ją przecież użytkować. Niemcy nie oczekują od Prus liberalizmu, lecz siły. Bawaria, Wirtembergia, Badenia mogą tolerować liberalizm i dlatego nikt nie przeznacza im roli Prus. Prusy powinny zebrać i zachować swoje siły aż do odpowiedniej chwili, którą już niejednokrotnie zmarnowały. Granice Prus po traktacie wiedeńskim nie sprzyjają zdrowemu życiu państwowemu. Wielkich zagadnień chwili nie rozstrzyga się za pomocą mów czy postanowień większości (to właśnie był wielki błąd lat 1848 i 1849), lecz krwią i żelazem.
Wiek XIX w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 259.
Materiały źródłowe do tematu 5.
Źródło A. Mapa. Struktura narodowościowa II Rzeczypospolitej
PowiększH. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku, Warszawa 2003, s. 570.
Źródło B. Fragmenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 roku
Art. 95. Rzeczpospolita zapewnia na swoim obszarze zupełną ochronę życia, wolności i mienia wszystkim, bez różnicy pochodzenia, narodowości, języka, rasy lub religii. […]
Art. 96. Wszyscy obywatele są równi wobec prawa. […]
Art. 105. Każdy obywatel ma prawo swobodnego wyrażania swoich myśli i przekonań, o ile przez to nie narusza przepisów prawa. […]
Art. 109. Każdy obywatel ma prawo zachowania swej narodowości i pielęgnowania swojej mowy i właściwości narodowych. […]
Art. 111. Wszystkim obywatelom poręcza się wolność sumienia i wyznania. […]
Art. 118. W zakresie szkoły powszechnej nauka jest obowiązkową dla wszystkich obywateli […].
http://prawo.sejm.gov.pl
Źródło C. Strona z przedwojennego Rocznika Statystycznego
PowiększNa podstawie: G. Szelągowska, Ludzie, społeczeństwa, cywilizacje […], Warszawa 2003, s. 276.
Źródło D. Tabela. Struktura posiadania ziemi w Polsce w 1921 roku
| Gospodarstwa | Liczba gospodarstw w tys. | w % ogółu | Powierzchnia gospodarstwa w tys. ha | w % ogólnej powierzchni |
|---|---|---|---|---|
| Ogółem | 3490,7 | 100,0 | 37926,0 | 100,0 |
| 0–2 ha | 1013,4 | 29,0 | 1060,7 | 2,8 |
| 2–5 ha | 1138,5 | 32,6 | 4248,3 | 11,2 |
| 5–10 ha | 861,1 | 24,7 | 6562,6 | 17,3 |
| 10–20 ha | 360,0 | 10,3 | 5201,7 | 13,7 |
| 20–50 ha | 87,6 | 2,5 | 2611,1 | 6,9 |
| Powyżej 50 ha | 30,1 | 0,9 | 18241,6 | 48,1 |
Na podstawie: M. Machałek, Przemiany polskiej wsi w latach 1918–1989, „Klio” 2013, t. 26, s. 58–59.
WYPRACOWANIE na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wypracowanie na jeden z pięciu tematów. Zasady oceniania CKE nie podają przykładowego rozwiązania: praca jest oceniana według kryteriów poziomowych (poziom IV: 9–12 pkt, poziom III: 6–8 pkt, poziom II: 3–5 pkt, poziom I: 1–2 pkt), ustalonych osobno dla każdego tematu i przytoczonych w schemacie punktowania. W tematach 4. i 5. ocenia się także wykorzystanie załączonych materiałów źródłowych. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Schemat punktowania
Kryteria oceniania CKE (osobno dla każdego tematu).
Temat 1. Od religii prześladowanej do religii panującej. Scharakteryzuj zmiany w sytuacji chrześcijan i statusie ich religii w imperium rzymskim I–IV wieku.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• w pełni przedstawił zmiany w położeniu religii chrześcijańskiej w państwie rzymskim w omawianym okresie, ukazując różne aspekty tego zagadnienia (polityczne, społeczno-gospodarcze i kulturowe),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji (np. ukazał strukturę administracyjną Kościoła),
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ chrześcijaństwa na zmiany społeczne w imperium rzymskim),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. przedstawił znaczenie postanowień soboru nicejskiego),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił przyczyny sukcesu chrześcijaństwa),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. przedstawił jak zmieniało się położenie chrześcijan w starożytnym Rzymie w poszczególnych okresach),
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. edykt mediolański, ustanowienie chrześcijaństwa religią panującą przez Teodozjusza Wielkiego),
• podjął próbę porównania sytuacji chrześcijan w różnych okresach cesarstwa rzymskiego,
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił przyczyny prześladowania chrześcijan).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 2. Miasta zawsze pełniły funkcję drogowskazu. Odnieś się do powyższej tezy, charakteryzując polityczną, społeczno-gospodarczą i kulturową rolę miast w średniowiecznej Europie.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach (politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji (np. dostrzegł samodzielną rolę miast w polityce: republiki miejskie),
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił źródła prawnej odrębności miast),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. hanza, gildie),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. przedstawił kulturotwórczą rolę miast w średniowieczu),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał wzrost politycznego znaczenia miast),
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• zajął stanowisko i je częściowo uargumentował,
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. ukazał miasta jako ośrodki władzy),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił gospodarczą rolę miast w średniowieczu).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 3. Wyjaśnij przyczyny i scharakteryzuj przejawy kryzysów wewnętrznych Rzeczypospolitej w XVII wieku.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (ustrojowy, społeczno-gospodarczy i kulturowy),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił źródła zaniku tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. dostrzegł związek między próbami wzmocnienia władzy królewskiej a rokoszami),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał zmiany w strukturze stanu szlacheckiego i ich wpływ na sytuację wewnętrzną),
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. problem kozacki, liberum veto),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił wpływ wojen na sytuację wewnętrzną Rzeczypospolitej w XVII wieku).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Porównaj procesy zjednoczeniowe Włoch oraz Niemiec w XIX wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji, charakteryzując podobieństwa i różnice w procesach zjednoczeniowych obu państw,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił różne koncepcje jednoczenia Włoch i Niemiec),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. porównał sytuację geopolityczną Niemiec i Włoch na różnych etapach procesów zjednoczeniowych),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• w większości wykorzystał materiał źródłowy,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. nawiązał do prób zjednoczeniowych podejmowanych przez Włochów i Niemców w I poł. XIX wieku; wojna francusko-pruska),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii celem porównania obu procesów zjednoczeniowych,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Temat 5. Scharakteryzuj najważniejsze problemy społeczne II Rzeczypospolitej i oceń próby ich rozwiązania. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność sytuacji społecznej II RP, ukazując różne aspekty (polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę przyjmowanych przez władze polskie rozwiązań problemów społecznych oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (przedstawił konkretne działania służące rozwiązywaniu problemów społecznych: np. reforma szkolnictwa, reformy gospodarcze),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. ukazał wpływ wielkiego kryzysu gospodarczego na nasilenie się problemów społecznych w Polsce),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• w większości wykorzystał materiał źródłowy,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny przyjmowanych przez władze polskie rozwiązań problemów społecznych.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. dostrzegł związek między strukturą narodowościową społeczeństwa II Rzeczypospolitej a uregulowaniami konstytucji marcowej z 1921 roku),
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Komentarz. Oceniane są: rozumienie problemu, hierarchizacja informacji, związki przyczynowo-skutkowe, wykorzystanie źródeł (tematy 4 i 5), formułowanie wniosków i ocen. Tematy 4 i 5 wymagają odwołania się do załączonych materiałów źródłowych z podanych stron.