Zadanie 29, matura maj 2022, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
12 punktówZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.
1. Opisz ekspansję Aleksandra Wielkiego i oceń jej skutki.
2. Scharakteryzuj polityczne, społeczno-gospodarcze i religijne uwarunkowania wypraw krzyżowych oraz oceń skutki ruchu krucjatowego.
3. Wyjaśnij genezę i scharakteryzuj postanowienia unii lubelskiej.
4. Scharakteryzuj i oceń politykę Napoleona Bonaparte wobec sprawy polskiej. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30–31).
5. Scharakteryzuj stalinizm w Polsce jako przykład systemu totalitarnego w jego wymiarze politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 32–33).
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Fotografia rękopisu oraz tekst Pieśni Legionów Polskich we Włoszech autorstwa Józefa Wybickiego [fragmenty]
PowiększJeszcze Polska nie umarła,
kiedy my żyjemy.
Co nam obca moc wydarła,
szablą odbijemy.
Marsz, marsz, Dąbrowski
do Polski z ziemi włoski
za Twoim przewodem
złączem się z narodem.
Jak Czarnecki do Poznania
wracał się przez morze
dla ojczyzny ratowania
po szwedzkim rozbiorze.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Przejdziem Wisłę przejdziem Wartę
będziem Polakami
dał nam przykład Bonaparte
jak zwyciężać mamy.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
https://pl.wikipedia.org
Źródło B. Bitwa na San Domingo – obraz Januarego Suchodolskiego [fragment]
PowiększNa podstawie: http://www.muzeumwp.pl
Źródło C. Nadanie Konstytucji Księstwu Warszawskiemu – obraz Marcello Bacciarellego
Powiększhttps://polishfreedom.pl
Źródło D. Tabela. Stan liczebny wojska Księstwa Warszawskiego
| Data | Liczba żołnierzy |
|---|---|
| 1 I 1809 | 31 713 |
| 28 XI 1809 | 44 950 |
| 1 XI 1810 | 54 230 |
| 24 VI 1812 | 74 722 |
| 8 VII 1813 | 18 000 |
Historia Polski w liczbach. Państwo i społeczeństwo, Warszawa 2003, s. 157–158.
Materiały źródłowe do tematu 5.
Źródło A. Zdjęcie więzienne gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”
Powiększhttps://dzieje.pl
Źródło B. Plakat Jerzego Srokowskiego z 1949 roku
PowiększNa podstawie: Polski plakat polityczny, Warszawa 1974.
Źródło C. Projekt Konstytucji PRL z odręcznymi poprawkami Józefa Stalina (C1) oraz uwagi Stalina naniesione na tekst polski przez Bolesława Bieruta (C2)
PowiększNa podstawie: A. Dziurok i in., Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918–1989, Warszawa 2014, s. 255.
Źródło D. Rzeka – wiersz autorstwa Adama Ważyka [fragment]
Mądrość Stalina,
rzeka szeroka,
w ciężkich turbinach
przetacza wody,
płynąc wysiewa
pszenicę w tundrach,
zalesia stepy,
stawia ogrody.
[…]
Ludzie zbudzeni
na ziemi swojej,
łamią się chlebem,
dzielą pokojem.
Ty ich opływasz,
rzeko rozumna,
ty wiejesz zdrowiem,
wiatrem urody;
przebijasz góry
rzeko podskórna,
łączysz narody.
https://poezja.org
WYPRACOWANIE na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wypracowanie na jeden z pięciu tematów, oceniane według kryteriów CKE dla wybranego tematu (poziomy IV–I, zob. schemat punktowania).
1. Opisz ekspansję Aleksandra Wielkiego i oceń jej skutki.
2. Scharakteryzuj polityczne, społeczno-gospodarcze i religijne uwarunkowania wypraw krzyżowych oraz oceń skutki ruchu krucjatowego.
3. Wyjaśnij genezę i scharakteryzuj postanowienia unii lubelskiej.
4. Scharakteryzuj i oceń politykę Napoleona Bonaparte wobec sprawy polskiej. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30–31).
5. Scharakteryzuj stalinizm w Polsce jako przykład systemu totalitarnego w jego wymiarze politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 32–33).
Przykładowe elementy wskazane w kryteriach CKE:
Temat 1: wpływ polityki Filipa II na dokonania Aleksandra Wielkiego; etapy podbojów; bitwa pod Issos, bitwa pod Gaugamelą; wpływ podbojów na powstanie i rozwój kultury hellenistycznej.
Temat 2: wpływ sporu o inwestyturę na genezę ruchu krucjatowego; tzw. głód ziemi w Europie; zdobycie Jerozolimy przez krzyżowców; działalność zakonów rycerskich; religijne przyczyny ruchu krucjatowego.
Temat 3: ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów w świetle postanowień unii lubelskiej; polskie i litewskie uwarunkowania unii; elementy wspólne i oddzielne dla Litwy i Korony; perspektywa wygaśnięcia dynastii Jagiellonów.
Temat 4: zasady ustroju Księstwa Warszawskiego; motywy udziału Polaków w kampaniach napoleońskich; okoliczności utworzenia Księstwa Warszawskiego; przyczyny utworzenia Legionów Polskich we Włoszech; wykorzystanie materiałów źródłowych A–D.
Temat 5: industrializacja, kolektywizacja rolnictwa, kult jednostki; wpływ polityki na przemiany struktury społecznej; przejawy terroru stalinowskiego i socrealizmu w kulturze; wpływ Związku Sowieckiego na sytuację wewnętrzną Polski; wykorzystanie materiałów źródłowych A–D.
Schemat punktowania
Zadanie oceniane jest według kryteriów dla wybranego tematu (0–12 pkt).
Temat 1. Opisz ekspansję Aleksandra Wielkiego i oceń jej skutki.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił wpływ polityki Filipa II na dokonania Aleksandra Wielkiego),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. opisał etapy podbojów Aleksandra Wielkiego),
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. bitwa pod Issos, bitwa pod Gaugamelą),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił wpływ podbojów na powstanie i rozwój kultury hellenistycznej).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 2. Scharakteryzuj polityczne, społeczno-gospodarcze i religijne uwarunkowania wypraw krzyżowych oraz oceń skutki ruchu krucjatowego.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (polityczny, społeczno-gospodarczy i religijny),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił wpływ sporu o inwestyturę na genezę ruchu krucjatowego, wyjaśnił wpływ zjawiska tzw. głodu ziemi w Europie na popularność ruchu krucjatowego),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. zdobycie Jerozolimy przez krzyżowców, działalność zakonów rycerskich),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił religijne przyczyny ruchu krucjatowego).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 3. Wyjaśnij genezę i scharakteryzuj postanowienia unii lubelskiej.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. scharakteryzował ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów w świetle postanowień unii lubelskiej),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. scharakteryzował polskie i litewskie uwarunkowania unii lubelskiej),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wymienił elementy wspólne i oddzielne dla Litwy i Korony w świetle postanowień unii lubelskiej),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił związek między perspektywą wygaśnięcia dynastii Jagiellonów a zawarciem unii lubelskiej).
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Scharakteryzuj i oceń politykę Napoleona Bonaparte wobec sprawy polskiej. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. zasady ustroju Księstwa Warszawskiego),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił motywy udziału Polaków w kampaniach napoleońskich),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• w większości wykorzystał materiał źródłowy,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. okoliczności utworzenia Księstwa Warszawskiego),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił przyczyny utworzenia Legionów Polskich we Włoszech),
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Temat 5. Scharakteryzuj stalinizm w Polsce jako system totalitarny w jego wymiarze politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (polityczny, społeczno-gospodarczy, kulturowy),
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt). Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. industrializacja, kolektywizacja rolnictwa, kult jednostki),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wyjaśnił wpływ polityki na przemiany struktury społecznej w powojennej Polsce),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
• w większości wykorzystał materiał źródłowy,
• podjął próbę formułowania wniosków,
• podjął próbę oceny.
Poziom II (3–5 pkt). Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. opisał przejawy terroru stalinowskiego, socrealizmu w kulturze),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wyjaśnił wpływ Związku Sowieckiego na sytuację wewnętrzną w powojennej Polsce),
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt). Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,
• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.