Zadanie 26, matura maj 2026, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
15 punktówZadanie zawiera trzy tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania. Twoja wypowiedź powinna liczyć minimum 300 wyrazów.
1. Unia w Krewie okazała się bardziej korzystna dla Litwy niż dla Polski. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy.
2. Rewolucja przemysłowa przyniosła społeczeństwom europejskim więcej szkody niż pożytku. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: społeczny, gospodarczy i kulturowy.
3. Klęska Polski w 1939 roku była nieunikniona. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, militarny i społeczno-gospodarczy.
WYPRACOWANIE
na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
DODATKOWE INFORMACJE DLA EGZAMINATORÓW
(KRYTERIUM A – NARRACJA HISTORYCZNA)
1. Funkcjonalność wykorzystania wiedzy historycznej ocenia się w odniesieniu do tematu pracy. Zdający musi zająć stanowisko wobec zaprezentowanej tezy oraz je przekonująco uzasadnić, wykorzystując w swojej argumentacji właściwie dobraną wiedzę historyczną z zakresu trzech elementów/obszarów wskazanych w temacie.
a) W pełni funkcjonalne wykorzystanie wiedzy historycznej oznacza przywołanie w wypracowaniu: o adekwatnych (trafnie dobranych, wyselekcjonowanych) do tematu oraz zajętego stanowiska faktów, postaci, procesów historycznych o właściwej dla problematyki określonej tematem wypracowania terminologii historycznej które ilustrują tok rozumowania zdającego oraz przekonująco wspierają jego argumentację na poziomie co najmniej zadowalającym.
b) Częściowo funkcjonalne wykorzystanie wiedzy historycznej ma miejsce wtedy, gdy zdający przedstawił powierzchowną argumentację LUB/I np. w części zasadniczej pracy, obok trafnej argumentacji, w charakterze argumentów/przykładów wykorzystane są treści, które nie są spójne np. ze stanowiskiem zdającego wyrażonym we wstępie albo nie odnoszą się do tezy zawartej w temacie pracy lub nie są związane z tematem.
c) Wiedza historyczna nie jest wykorzystana funkcjonalnie, jeżeli zdający bezrefleksyjnie referuje/odtwarza wszystko, co pamięta z danego problemu, ale nie odnosi się do tezy zawartej w temacie LUB jego argumentacja jest sprzeczna z zajętym stanowiskiem.
2. Argumentacja to udowodnienie tezy/opinii/stanowiska przedstawionego przez zdającego za pomocą argumentów.
a) Bogata argumentacja – to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta trafnie dobraną i szczegółową faktografią oraz adekwatną do omawianych zagadnień terminologią; szeroka, stanowiąca – jako całość – wnikliwą analizę problemu sformułowanego w temacie. Za bogatą argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 4 pkt.
b) Zadowalająca argumentacja – to argumentacja rzeczowa, poparta prawidłową faktografią i terminologią, zawiera elementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. Za zadowalającą argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 3 pkt. c) Powierzchowna argumentacja – to argumentacja oparta na uogólnieniach, niewnikająca w istotę rzeczy, mało dokładna, w większości wsparta podstawową faktografią i terminologią, czasami niepoparta przykładami . Za powierzchowną argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 1 pkt.
3. Błędy merytoryczne to ewidentne pomyłki zdających w zakresie:
a) chronologii – błędne sytuowanie w czasie wydarzeń, procesów, postaci historycznych (np. W połowie XV wieku epidemia dżumy, zwana czarną śmiercią, zakończyła się śmiercią około 1/3 liczby mieszkańców Europy.; Pod koniec II wojny światowej głównym przeciwnikiem komunistów w walce o władzę w Chinach był przywódca Kuomintangu – Sun Jat-sen; Kulminacyjnym momentem wojny secesyjnej była bitwa pod Yorktown).
b) terminologii – błędne stosowanie pojęć historycznych (np. W okresie średniowiecza w Europie dominował ustrój monarchii despotycznych; Innym, obok jakobinów, klubem politycznym rewolucyjnego parlamentu we Francji, była żakeria; W wielu monarchiach europejskich, w zakresie dziedziczenia tronu, obowiązywała zasada predestynacji).
c) ukazywania związków przyczynowo-skutkowych – przypisywanie wydarzeniom historycznym niewłaściwych przyczyn lub skutków (np. Bezpośrednią przyczyną tzw. nocy listopadowej 1830 roku była branka i polityka Aleksandra Wielopolskiego; Na mocy pokoju kończącego Wielką Wojnę z Zakonem Krzyżackim Polska odzyskała Pomorze Gdańskie wraz z Warmią, które to ziemie od tej pory nosiły nazwę Prus Królewskich.)
DODATKOWE INFORMACJE DLA EGZAMINATORÓW
(KRYTERIUM B – SPÓJNOŚĆ WYPOWIEDZI)
1. Jeżeli praca wypowiedź liczy mniej niż 300 słów, wówczas w tym kryterium przyznajemy 0 pkt.
2. Wypowiedź jest spójna, jeżeli elementy, które ją tworzą (wstęp – część zasadnicza (rozwinięcie) – zakończenie), stanowią logiczną i uporządkowaną całość.
3. Wywód jest uporządkowany, jeśli każdy kolejny akapit wynika z poprzedniego, a np. przestawienie akapitów zaburzyłoby tok rozumowania przyjęty przez zdającego.
4. Zaburzenia w spójności mogą wynikać m.in. z: a) błędów logicznych, w tym np. zbyt daleko idących uogólnień, nieuzasadnionych wniosków (np. wnioski w zakończeniu pracy nie wynikają z przeprowadzonego rozumowania), sprzecznych stwierdzeń b) odstępstw od podporządkowania wywodu myśli przewodniej, np. wypracowanie zawiera niefunkcjonalne fragmenty stanowiące niezwiązane z tematem wątki poboczne c) zredagowaniu wstępu lub rozwinięcia, lub zakończenia, lub akapitu, które nie pasują logicznie do pozostałej części wypracowania, nie łączą się logicznie z poprzedzającą je częścią / poprzedzającym je akapitem d) rozwijania jednocześnie więcej niż jednego wątku („zazębiania” się wątków) e) pomijania pośrednich ogniw rozumowania, tzw. skróty myślowe f) wprowadzenie treści nieistotnych, zbędnych dla pracy, bez związku/pozostających w wątpliwym związku z tematem/wywodem g) wprowadzania dygresji stosowanych niefunkcjonalnie h) przerywania toku myślenia zbędnymi zdaniami.
5. Błędy w spójności wewnątrz akapitów oznaczają np. nielogiczne połączenia zdań w akapicie oraz brak zastosowania w nim wskaźników zespolenia.
6. Błędy w spójności między akapitami oznaczają nielogiczne powiązanie danego akapitu z poprzednim lub poprzednimi akapitami oraz brak zastosowania wskaźników zespolenia między akapitami.
Schemat punktowania
A. NARRACJA HISTORYCZNA
Wiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do trzech elementów tematu
bogata argumentacja w odniesieniu do trzech elementów tematu.
bogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu ORAZ zadowalająca argumentacja w odniesieniu do trzeciego.
bogata argumentacja do jednego elementu tematu ORAZ zadowalająca argumentacja w odniesieniu do dwóch pozostałych.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do trzech elementów tematu.
Wiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch elementów tematu (trzeci element zrealizowany częściowo funkcjonalnie ALBO niezrealizowany)
bogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do trzeciego.
bogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu, zadowalająca argumentacja w odniesieniu do jednego z dwóch pozostałych elementów ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do trzeciego elementu tematu.
bogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do trzeciego.
bogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu ORAZ zadowalająca argumentacja w odniesieniu do jednego z dwóch pozostałych.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu.
Wiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do jednego elementu tematu (pozostałe elementy zrealizowane częściowo funkcjonalnie ALBO niezrealizowane)
bogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do dwóch pozostałych.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do dwóch pozostałych.
bogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do jednego z dwóch pozostałych.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu ORAZ powierzchowna argumentacja w odniesieniu do jednego z pozostałych.
bogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu.
zadowalająca argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu.
Wiedza historyczna nie została wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do żadnego elementu tematu
powierzchowna argumentacja w odniesieniu do trzech elementów tematu.
powierzchowna argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu.
powierzchowna argumentacja w odniesieniu do jednego elementu tematu.
Niefunkcjonalne wykorzystanie wiedzy historycznej w odniesieniu do całej wypowiedzi ALBO brak wypowiedzi.
Poprawność merytoryczna
Za błędy merytoryczne będą odejmowane punkty od ogólnej liczby punktów zdobytych przez zdającego w tym kryterium (bez punktów ujemnych):
1–2 błędy merytoryczne (-1 pkt)
3–5 błędów merytorycznych (-2 pkt)
powyżej 5 błędów merytorycznych (-3 pkt)
B. SPÓJNOŚĆ WYPOWIEDZI
Wypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów ORAZ jest spójna (logicznie uporządkowana).
Wypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów ORAZ występują w niej drobne zaburzenia w zakresie spójności (logicznego uporządkowana).
Wypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów ORAZ występują w niej istotne zaburzenia w zakresie spójności (logicznego uporządkowania).
Wypowiedź nie spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów I/LUB jest nieuporządkowana, stanowi zbiór w znacznej mierze niezależnych elementów.
Komentarz. Zdający powinien: zajmować wyraźne stanowisko wobec tezy (poparcie, sprzeciw lub stanowisko umiarkowane), przekonująco je uzasadniać, uwzględniać wszystkie trzy wymagane aspekty tematu, przywołać adekwatną faktografię i terminologię historyczną. Typowe błędy: referowanie bez odniesienia do tezy, powierzchowna argumentacja, pominięcie któregoś z aspektów, błędy faktograficzne (chronologia, nazwy, daty).