Zadanie 13, matura maj 2026, historia sztuki rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
- W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie.
- Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
- Numer wybranego tematu wpisz w wyznaczone miejsce.
- Zapisz wypracowanie w wyznaczonym miejscu, nie pisz na marginesach.
Temat 1
Między gotykiem a renesansem – tak bardzo często jest charakteryzowana sztuka powstała w XV wieku w Europie. Na podstawie trzech dzieł sztuki omów panoramę zmian zachodzących w sztuce tego stulecia.
Temat 2
Matka i macierzyństwo jako temat sztuki. Na podstawie trzech dzieł sztuki reprezentujących przynajmniej dwie różne dziedziny artystyczne, omów, jakimi środkami artystycznymi posługiwali się europejscy twórcy różnych epok, by ukazać ten temat.
WYPRACOWANIE na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1:
• temat narzuca podanie takich przykładów, które świadczą o panoramie zmian lub różnorodności zjawisk artystycznych w XV wieku
• za w pełni funkcjonalne uznajemy takie przykłady, które:
a) wykazują zmiany w różnych dziedzinach sztuki
b) dotyczą różnych środowisk artystycznych
c) poruszają różne problemy światopoglądowe
d) wykazują różne problemy artystyczne (np. fazy stylistyczne, forma, technika, treść)
• dopuszcza się użycie przykładów reprezentujących jedną dziedzinę sztuki
• za funkcjonalnie wykorzystane przykłady uznaje się dzieła powstałe pomiędzy 1401 a 1500 rokiem (oraz dzieła, których data nie jest sprecyzowana, a przypada około roku 1400 i około roku 1500). W przypadku architektury akceptuje się te budowle, których budowę rozpoczęto w XIV wieku, a ukończono w XV wieku.
Temat 2:
• o poprawności i funkcjonalności przykładu decyduje argumentacja
• przykłady powinny reprezentować przynajmniej dwie różne dziedziny sztuki
• w argumentacji powinny pojawić się odniesienia do analizy formalnej (środki artystyczne) albo umiejscowienie przykładu w kontekście stylu/kierunku/epoki, w której powstał
• za przykłady funkcjonalne uznaje się dzieła stworzone przez artystów europejskich albo tworzących w Europie.
Schemat punktowania
1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)
W wypracowaniu omówiono przynajmniej jeden przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artysty spełniający warunki polecenia. ORAZ Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu.
Wypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków określonych w kategorii „1 pkt”. ALBO Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach.
Uwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.
Wyjaśnienia (Kryterium 1. – Spełnienie formalnych warunków polecenia)
1. W wypracowaniu zdający powinien odwołać się do przykładów dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wskazanych w poleceniu. Odwołanie się zdającego do dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artysty oznacza, że co najmniej jedno zdanie o danym przykładzie ma charakter analityczny, a nie – tylko informacyjny.
2. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu, jeżeli obejmuje co najmniej jeden aspekt zakresu merytorycznego i jest zgodne z tematem pracy.
2. Treść (maksymalnie 13 punktów)
Pełne opracowanie tematu. Trzy przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza trzech przykładów, omówionych ze znajomością kontekstów. Brak błędów rzeczowych.
Pełne opracowanie tematu. Trzy przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza trzech przykładów, omówionych ze znajomością kontekstów. Pojawiają się drobne błędy rzeczowe.
Pełne opracowanie tematu. Trzy przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza dwóch przykładów, omówionych ze znajomością kontekstów ORAZ zadowalający opis i analiza trzeciego przykładu. Mogą pojawić się drobne błędy rzeczowe.
Pełne opracowanie tematu. Trzy przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza jednego przykładu, omówionego ze znajomością kontekstów ORAZ zadowalający opis i analiza dwóch przykładów. Mogą pojawić się drobne błędy rzeczowe.
Pełne opracowanie tematu. Trzy przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Zadowalający opis i analiza trzech przykładów. Mogą pojawić się drobne błędy rzeczowe.
Częściowe opracowanie tematu. Dwa przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza dwóch przykładów, omówionych ze znajomością kontekstów. Brak błędów rzeczowych.
Częściowe opracowanie tematu. Dwa przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy w pełni poprawny opis i analiza dwóch przykładów, omówionych ze znajomością kontekstów. Pojawiają się drobne błędy rzeczowe.
Częściowe opracowanie tematu. Dwa przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy w pełni poprawny opis i analiza jednego przykładu, omówionego ze znajomością kontekstów ORAZ zadowalające omówienie drugiego przykładu. Mogą pojawić się drobne błędy rzeczowe.
Częściowe opracowanie tematu. Dwa przykłady dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wykorzystane w pełni funkcjonalnie. Zadowalający opis i analiza dwóch przykładów. Mogą pojawić się drobne błędy rzeczowe.
Niepełne opracowanie tematu. Jeden przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artystów zrealizowany w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza jednego przykładu, omówionego ze znajomością kontekstów. Brak błędów rzeczowych.
Niepełne opracowanie tematu. Jeden przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artystów zrealizowany w pełni funkcjonalnie. Wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza jednego przykładu, omówionego ze znajomością kontekstów. Pojawiają się drobne błędy rzeczowe.
Niepełne opracowanie tematu. Jeden przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artystów zrealizowany w pełni funkcjonalnie. Zadowalający opis i analiza jednego przykładu. Brak błędów rzeczowych.
Niepełne opracowanie tematu. Jeden przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej / twórczości artystów zrealizowany w pełni funkcjonalnie. Zadowalający opis i analiza jednego przykładu. Pojawiają się drobne błędy rzeczowe.
Żaden przykład nie został wykorzystany przynajmniej częściowo funkcjonalnie albo nie podjęto żadnych prób formułowania wypowiedzi.
Uwaga: jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Treść, wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Terminologia oraz Kompozycja i struktura wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.
Wyjaśnienia (Kryterium 2. – Treść)
1. Opracowanie tematu należy rozumieć jako interpretację problemu sformułowanego w temacie wypracowania:
a) pełne opracowanie tematu: odwołanie się do trzech przykładów dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów. Wnikliwe i wieloaspektowe spojrzenie na problem. Zawiera elementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. Zdający wykazał się wiedzą o epokach i kontekstach,
b) częściowe opracowanie tematu: odwołanie się do dwóch przykładów dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów. Poprawne spojrzenie na problem,
c) niepełne opracowanie tematu: odwołanie się do jednego przykładu dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artysty. Oparte na uogólnieniach, mało dokładne, niewnikające w istotę rzeczy.
2. Poprzez wykorzystanie przykładu rozumie się wykorzystanie znajomości dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów do zobrazowania przedstawionego tematu.
3. Zdający powinien funkcjonalnie wykorzystać w wypracowaniu znajomość trzech dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów. Funkcjonalne wykorzystanie znajomości dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów oznacza przywołanie w wypracowaniu:
a) opisu i analizy dzieł sztuki / zjawisk artystycznych / postaw artystycznych / twórczości artystów,
b) opis i analiza przykładu ma odnosić się do problemu wskazanego w temacie wypracowania i ma służyć zobrazowaniu tego tematu.
4. Przykład dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artysty nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie opisuje dany przykład, ale nie wyciąga żadnego wniosku ani nie dokonuje żadnej refleksji w związku z przywołanym przykładem. Samo wymienienie dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artysty nie oznacza funkcjonalnego wykorzystania przykładu.
5. Przykład dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artysty zawierający poważny błąd rzeczowy uznaje się za przykład nieważny. Za poważny błąd rzeczowy uznaje się np. zakwalifikowanie przykładu do błędnej epoki stylu lub kierunku w sztuce, przypisanie konkretnego dzieła sztuki do niewłaściwego autora. Za błędy rzeczowe uznaje się także poważne błędy ortograficzne w zapisie nazwisk i nazw własnych, które uniemożliwiają identyfikację.
6. Opis i analiza dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artystów:
a) wnikliwy, w pełni poprawny opis i analiza zawierają autora (w przypadku dzieł, których autorstwo jest znane) i tytuł dzieła sztuki, nazwę własną budowli wraz z podaniem miejscowości, w której się ona znajduje i nazwiskiem architekta, jeśli jest ono powszechnie znane, lub poprawną nazwę zjawiska artystycznego / postawy artystycznej i jego przedstawicieli lub przedstawia twórczość artysty z wymienionymi tytułami jego dzieł. W skład wchodzą opis danego przykładu oraz analiza cech formalnych i treściowych. Opis i analiza są pogłębione i skupiają się na tych elementach, które odnoszą się do tematu wypracowania. Przywołany przykład osadzony jest, w zależności od tematu, w kontekście historycznym (epoki), estetycznym, artystycznym, społecznym, religijnym, biograficznym lub geograficznym lub innym.
b) zadowalający opis i analiza zawierają autora (w przypadku dzieł, których autorstwo jest znane) i tytuł dzieła sztuki, nazwę własną budowli wraz z podaniem miejscowości, w której się ona znajduje lub poprawną nazwę zjawiska artystycznego / postawy artystycznej i jego przedstawicieli lub przedstawiają twórczość artysty z wymienionymi tytułami jego dzieł. Składają się z opisu danego przykładu oraz – w zależności od tematu – analizy cech formalnych i/lub treściowych.
7. Drobne błędy rzeczowe to błędy, które nie uniemożliwiają rozpoznania i zidentyfikowania przykładu przywołanego przez zdającego. Mogą one dotyczyć np. nieznacznych błędów w datowaniu, nieprecyzyjnego opisu czy nieznacznych błędów w tytułach dzieł.
3. Terminologia (maksymalnie 3 punkty)
Bogata i różnorodna terminologia z dziedziny sztuki (w tym nazwy technik, stylów i kierunków artystycznych – innych niż określone w temacie). Brak błędów terminologicznych.
Zadowalająca terminologia z dziedziny sztuki (w tym nazwy technik, stylów i kierunków artystycznych – innych niż określone w temacie). Dopuszczalne nieliczne usterki terminologiczne.
Sporadycznie stosowane we właściwym kontekście terminy i pojęcia (w tym nazwy technik, stylów i kierunków artystycznych – innych niż określone w temacie). Dopuszczalne usterki terminologiczne.
Brak terminologii lub stosowanie jej w sposób rzadki i/lub nieadekwatny. Rażące błędy terminologiczne.
Wyjaśnienia (Kryterium 3. – Terminologia)
1. Terminologia z dziedziny sztuki dotyczy nazw technik, stylów, kierunków, detali i elementów architektonicznych, fachowych terminów stosowanych w opisie dzieł architektury, malarstwa czy rzeźby.
2. Zdający może uzyskać maksymalną liczbę punktów za to kryterium, jeżeli w swojej pracy posłużył się przynajmniej 8 terminami z dziedziny sztuki i praca nie zawiera żadnych błędów terminologicznych.
3. Zdający może uzyskać 2 punkty za to kryterium, jeżeli w swojej pracy posłużył się przynajmniej 6 terminami z dziedziny sztuki.
4. Zdający może uzyskać 1 punkt za to kryterium, jeżeli w swojej pracy posłużył się przynajmniej 4 terminami z dziedziny sztuki.
4. Kompozycja i struktura wypowiedzi (maksymalnie 3 punkty)
Elementy treściowe wypowiedzi są w całości lub w przeważającej części zorganizowane problemowo. Wypowiedź cechuje logika i adekwatność stylu do formy wypowiedzi. ORAZ Wstęp jest adekwatny do omawianego tematu, zakończenie zawiera wnioski, wynikające z toku wypowiedzi. ORAZ Struktura prawidłowa zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie podziału na akapity (logiczne uporządkowanie).
W pracy podjęta jest próba organizacji elementów treściowych wypowiedzi problemowo. Wypowiedź cechuje logika i adekwatność stylu do formy wypowiedzi. ORAZ Wstęp jest adekwatny do omawianego tematu, zakończenie zawiera uproszczone wnioski. ORAZ Struktura prawidłowa zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie podziału na akapity (logiczne uporządkowanie).
Elementy treściowe wypowiedzi nie są zorganizowane problemowo. ORAZ Praca posiada wstęp, a zakończenie zawiera próbę wnioskowania. ALBO Usterki w podziale tekstu w skali ogólnej albo w zakresie podziału na akapity.
Elementy treściowe wypowiedzi zorganizowane liniowo (formalnie). ORAZ Brak właściwej struktury w skali ogólnej ALBO w zakresie podziału na akapity.
Wyjaśnienia (Kryterium 4. – Kompozycja i struktura wypowiedzi)
1. Elementy treściowe wypowiedzi to – najogólniej rzecz ujmując – „bloki”, na które podzielone jest wypracowanie (wstęp – część zasadnicza (rozwinięcie) – zakończenie, ale „część zasadnicza” zazwyczaj jest dzielona na kolejne „bloki”, tj. akapity).
1) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane problemowo (w toku problemowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej wypracowania omawia np. jeden aspekt tematu. Czynnikiem organizującym dany „blok” jest problem zawarty w temacie, a nie – dany przykład dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej.
2) Elementy treściowe wypowiedzi zorganizowane problemowo zawierają dobrze sformułowany wstęp i zakończenie z poprawnym wnioskowaniem.
3) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane wyłącznie pod względem formalnym (w toku liniowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej wypracowania dotyczy innego przykładu dzieła sztuki / zjawiska / postawy artystycznej, ale brak odniesienia do problemu w temacie. Tekst jest zorganizowany według opisu i analizy przykładów „jeden po drugim” (np. zmiana kolejności akapitów nie wpływa na strukturę tekstu).
2. Zakończenie zawiera wnioski wynikające z tematu wypracowania, z toku rozumowania i przywoływanych argumentów.
3. Wstęp powinien być adekwatny do tematu pracy, a nie np. dotyczyć ogólnych uwag o sztuce.
4. Ocena podziału wypowiedzi w skali ogólnej wymaga rozważenia proporcji i funkcjonalności zasadniczych „bloków” pracy, tj. wstępu – części zasadniczej – zakończenia. Usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej mogą wynikać z np. nieproporcjonalnego wstępu, zbyt krótkiego zakończenia lub braku jednego z tych „bloków”.
5. Ocena podziału wypowiedzi na akapity wymaga rozważenia, czy logika wywodu została odzwierciedlona w podziale na graficznie wyodrębnione i funkcjonalne akapity. Usterki w podziale wypowiedzi na akapity mogą wynikać np. z faktu, że w pracy występują wyodrębnione graficznie akapity, które nie stanowią zwartej myślowo całości, albo występują akapity, które powinny zostać podzielone na mniejsze bloki, ponieważ taki akapit zawiera kilka wątków (każdy z takich wątków stanowi sam w sobie zwartą myślowo całość).
6. W ocenie struktury wypowiedzi nie uwzględnia się niezrealizowania przez zdającego któregoś z elementów tematu, np. nieodwołania się w ogóle do jednego z dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych wskazanych w temacie jako obowiązkowy. Uwagi
1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni ją na 0 pkt.
2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), egzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium.
3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 250 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach: Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Treść. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.
4. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z historii sztuki, w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.
5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za styl i język lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
Komentarz. Jeśli wypowiedź zawiera mniej niż 250 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach: Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Treść. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. Zdający powinien odwołać się do przykładów dzieł sztuki / zjawisk / postaw artystycznych / twórczości artystów wskazanych w poleceniu, gdzie co najmniej jedno zdanie o danym przykładzie ma charakter analityczny, a nie tylko informacyjny. Przykład dzieła sztuki / zjawiska artystycznego / postawy artystycznej / twórczości artysty zawierający poważny błąd rzeczowy uznaje się za przykład nieważny (np. zakwalifikowanie do błędnej epoki, przypisanie błędnemu autorowi, poważne błędy ortograficzne w nazwiskach uniemożliwiające identyfikację).