Zadanie 10, matura maj 2021, język angielski rozszerzony
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
13 punktówWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.
1. Wiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.
2. Anglojęzyczna gazeta internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą aktywność fizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę. W swoim liście uzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna, i zaproponuj, w jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Ogólne wymagania egzaminacyjne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści […].
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Zdający […] reaguje w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej […] pisemnie.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.2) R Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub rozwiązaniu.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (list)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.7) Zdający przedstawia zalety […] różnych rozwiązań.
5.9) Zdający opisuje doświadczenia swoje i innych.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
7.4) Zdający proponuje […].
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
Wiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp, rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do udostępniania zbiorów muzealnych online, oraz stwierdzenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. More and more museums show their collections online. This way of “visiting museums” has both advantages and disadvantages; In our times one of the solutions art galleries came up with is making their exhibitions available on the Internet. In some ways it is good for visitors, but there are also some problems.
2. Zdający może się odnieść w tezie do muzeów i/lub galerii.
3. Jeśli zdający odnosi się ogólnie do instytucji kultury, a nie do muzeów/galerii, taka teza jest kwalifikowana jako odbiegająca od tematu.
4. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej muzeów/galerii udostępnia swoje zbiory online, nie jest tezą.
5. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale spowoduje też wiele problemów.
6. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?, Czy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. (Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane wady oraz zalety, np. What are the advantages and disadvantages of making museum exhibitions available online?)
7. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka za i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).
8. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego zjawiska.
9. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem wypracowania.
10. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
| Przykład tezy | Ocena |
|---|---|
| More and more museums give people a chance to see their exhibitions without leaving home. There are good and bad sides of this trend. | Teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki. |
| There are many art galleries which have decided to show their exhibits on the Internet. For many people this is a great chance to see famous works of art so they embrace the idea. But it also has many opponents. | Teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki. |
| In the times of pandemic many institutions which deal with culture have decided to show their collections on their websites. It seems a good idea but it also creates some problems. | Teza odbiegająca od tematu. |
| Many institutions today have to change the way they operate. It is a problem many museums and galleries face. It may be good but it is also a problem. | Tezy niezgodne z tematem. |
| Many museums have too few visitors nowadays so they are looking for different ways to make money. It has some advantages and disadvantages. | Tezy niezgodne z tematem. |
| More and more art galleries and museums share their equipment on the Internet. I will describe pros and cons of this solution. | Tezy niezgodne z tematem. |
| In recent years a lot of museums or art galleries allow to them illuminations were published in the internet. It is clear there are both advantages and disadvantages of the issue publishing them. | Teza niejasna |
| In our times many galleries and museums decide to display their collection online. It is a great idea. | Teza odbiegająca od tematu (nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki) |
| Many galleries and museums nowadays have to earn money by showing their collections online. | Brak tezy. |
Elementy tematu
1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony udostępniania lub oglądania zbiorów muzealnych / zbiorów galerii sztuki online.
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.
3. Dobre i złe strony mogą być przedstawione z punktu widzenia właścicieli muzeów / zwiedzających / pracowników / społeczeństwa.
4. Jeśli zdający, zamiast wskazywać wady/zalety udostępniania zbiorów online, przedstawia swoją argumentację tezy, omawiając zalety/wady zwiedzania muzeów w sposób tradycyjny, taka realizacja danego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.
5. Jeśli zdający odnosi się do pokazywania zbiorów muzealnych online / w Internecie, ale w innym celu niż samo obejrzenie eksponatów (np. ich sprzedaży lub wypożyczenia, zareklamowania wystawy online), taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.
Zgodność z tematem
Wiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.
[Schemat CKE: „główka” tematu to „Wiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz … takiego rozwiązania”, elementy tematu to „dobre i złe strony”; fragmenty pracy A, B – związane z „główką” i elementami tematu; C, D – związane z „główką”, ale nie z elementami tematu; X, Y – fragmenty odbiegające od tematu; poza nimi – fragmenty nie na temat.]
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
– przyczyny popularności muzeów/galerii.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np.
– szczegółowy opis eksponatów udostępnianych online, który nie jest związany z przedstawieniem argumentu za lub przeciw
– rola muzeów w życiu człowieka.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– opis wycieczki do muzeum
– wymiana eksponatów między muzeami
– udostępnianie książek online.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie go za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
| Przykłady schematycznego zakończenia rozprawki | Przykłady zakończenia luźno związanego z tematem |
|---|---|
| As you can see, this trend has not only the advantages but also drawbacks. | To sum up, it’s good that we have so many museums. |
| The problem is very important and both advantages and disadvantages have to be considered. | All in all, visiting museums is too expensive in my opinion. |
Uwagi dodatkowe:
1. Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący), segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.
2. Jeśli zamiast rozprawki zdający realizuje temat w formie relacji/opisu wizyty w muzeum online, taka realizacja tematu jest kwalifikowana na poziom niższy we wstępie, obydwu elementach tematu oraz podsumowaniu.
LIST
Temat
Anglojęzyczna gazeta internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą aktywność fizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę. W swoim liście uzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna, i zaproponuj, w jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.
List formalny jest napisany w odpowiedzi na sytuację określoną w zadaniu egzaminacyjnym. Może to być np. list czytelnika do gazety/czasopisma lub list mieszkańca do władz miasta. List może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji itp.
Dobrze napisany list:
• zawiera we wstępie określenie celu, w jakim został napisany
• omawia dane zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny
• zawiera elementy typowe dla formy: odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący, akapity itp.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do problemu niewystarczającej aktywności fizycznej wśród młodzieży / pomysłu zaproponowanej kampanii / swojej reakcji na przeczytany artykuł.
2. Wstęp musi zawierać cel/powód napisania listu, zgodny z tematem, czyli organizacją kampanii lub problemem aktywności fizycznej wśród młodzieży. Pozytywna reakcja zdającego na propozycję kampanii, o której przeczytał w artykule, jest akceptowana jako wskazanie celu listu.
3. Zdający nie musi we wstępie uzasadniać potrzeby tej kampanii oraz wskazywać sposobów jej wsparcia.
4. Jeśli zdający odnosi się we wstępie do przeczytania artykułu, ale nie wskazuje celu napisania listu i w żaden sposób nie odnosi się do zawartości przeczytanego artykułu (kwestii kampanii promującej aktywność fizyczną), np. Yesterday I read an interesting article on your website, taka realizacja wstępu kwalifikowana jest na poziom 0.
Jeśli zdający stosuje schematyczny wstęp typu: I’m writing in response to your article which was published on October 11 i nie odnosi się do zawartości przeczytanego artykułu, taka realizacja jest kwalifikowana na poziom 1.
5. Jeśli fragment wypowiedzi zdającego jest niezbędny, aby wstęp zawierał cel listu, nie jest wydzielany jako należący do rozwinięcia.
Elementy tematu
Elementami są: (1) uzasadnienie potrzeby przeprowadzenia kampanii promującej aktywność fizyczną wśród młodzieży; (2) omówienie swojej propozycji wsparcia dla tej kampanii.
(1) uzasadnienie potrzeby przeprowadzenia kampanii promującej aktywność fizyczną wśród młodzieży
Wymagane jest uzasadnienie swojej pozytywnej opinii o przeprowadzeniu kampanii promującej aktywny styl życia. Nie jest wymagane bezpośrednie odniesienie się do skierowania tej kampanii do młodzieży.
Jeśli zdający wyraża negatywną opinię o pomyśle takiej kampanii, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0. Jeśli zdający odnosi się do pomysłu zorganizowania takiej kampanii we wstępie, a następnie w kolejnym akapicie uzasadnia potrzebę takiej kampanii (np. przedstawia problem braku aktywności wśród młodzieży / powody braku aktywności fizycznej), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.
Jeśli zdający uzasadnia potrzebę walki z brakiem aktywności wśród młodzieży, ale nie wspomina o kampanii, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom niższy.
(2) omówienie swojej propozycji wsparcia dla tej kampanii
Wymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia swoją propozycję wsparcia organizatorów w przeprowadzeniu tej kampanii. Akceptowane są zróżnicowane rodzaje pomocy, np. finansowa / reklama tej inicjatywy poprzez media społecznościowe / zorganizowanie grupy promującej tę akcję lub wydarzenia promującego ją (np. koncert w szkole).
Jeśli zdający przedstawia swój pomysł przeprowadzenia takiej kampanii, taka realizacja jest uznawana za propozycję wsparcia.
Jeśli zdający proponuje różne sposoby wsparcia tej kampanii, ale nie wspomina o swoim udziale/zaangażowaniu, taka realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.
Jeśli zdający przedstawia pomysł grupy, której jest członkiem (np. swojej klasy / grupy ludzi, z którymi działa w wolontariacie), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.
Jeśli przedstawiony pomysł kampanii ogranicza się do wskazania osób, które mogą być / będą zaangażowane, a nie wynika z pracy, jakie działania zostaną podjęte w ramach wsparcia tej kampanii, taka realizacja tego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.
Jeśli zdający stwierdza jedynie, że konieczne jest wsparcie takiej kampanii, ale nie przedstawia własnej propozycji zaangażowania się, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.
Jeśli zdający pisze list do kolegi o tej inicjatywie, jej przydatności i swoim wsparciu, taka realizacja poszczególnych części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.
Zgodność z tematem
Anglojęzyczna strona internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą aktywność fizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę. W swoim liście uzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna, i zaproponuj, w jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.
[Schemat CKE: „główka” tematu to pierwsze dwa zdania polecenia; element 1. – uzasadnienie, dlaczego taka kampania jest potrzebna; element 2. – propozycja, w jaki sposób zdający mógłby/mogłaby wesprzeć działania organizatorów.]
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
– opis innych kampanii tego typu, które zdającemu się podobały.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np.
– negatywna opinia o pomyśle przeprowadzenia takiej kampanii.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– niezdrowy styl życia młodzieży bez związku z kwestią aktywności fizycznej, np. niewłaściwe odżywianie się.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja jest kwalifikowana na poziom 0.
8. Jeśli cały ostatni akapit jest realizacją jednego z elementów tematu, to ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to że zdający pominął zakończenie.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części pracy z rozwinięciem wypracowania.
Dopuszczalne jest krótkie zakończenie listu, ale aby mogło być ono zakwalifikowane na poziom 2, musi odnosić się do kwestii poruszanych w rozwinięciu, np. przeprowadzenia kampanii / współpracy zdającego z organizatorami, roli mediów w promowaniu dobrych wzorców, np. I hope you will accept my offer of cooperation and I will be useful in promoting it in Poland. I’m waiting for your reply. Zakończenie ograniczające się do utartych zwrotów stosowanych w zakończeniu listu, np. Write me back; I’m looking forward to your answer, jest klasyfikowane jako schematyczne.
Elementy charakterystyczne dla formy
List do redakcji jest listem formalnym. Akceptowane są zwroty rozpoczynające i kończące o charakterze formalnym i półformalnym standardowo używane w języku angielskim.
Nie są akceptowane zwroty nieformalne (np. Hi; Hello; Greetings; See you) oraz nieodpowiednie w kontekście formalnego listu w języku angielskim (np. Dear Mrs; Dear Head Journalist; To Everybody).
Nie jest wymagana konsekwencja w użyciu zwrotu rozpoczynającego i kończącego list, pod warunkiem, że obydwa są formalne/półformalne.
Schemat punktowania
Maksymalnie 13 pkt: zgodność z poleceniem 0–5, spójność i logika wypowiedzi 0–2, zakres środków językowych 0–3, poprawność środków językowych 0–3.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie przyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
| Elementy treści | Forma | 2 | 1 | 0 |
|---|---|---|---|---|
| 1. wstęp: właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | R* | teza zgodna z tematem ORAZ treścią wypowiedzi (teza „zapowiada” zawartość treściową oraz typ rozprawki) | teza nie jest w pełni poprawna, np. jest zgodna z tematem ALBO z treścią wypowiedzi; odbiegająca od tematu LUB treści wypowiedzi | brak tezy; teza niezgodna z tematem ORAZ treścią wypowiedzi; teza nieczytelna, niejasna, trudna do wskazania; wstęp niekomunikatywny |
| 1. wstęp: właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | A* | wprowadzenie zgodne z tematem ORAZ np. ciekawe, oryginalne, zachęcające do czytania, w ciekawej formie (np. pytanie, cytat) | wprowadzenie nie jest w pełni poprawne, np. wprowadzenie zgodne z tematem, ale schematyczne ALBO bardziej typowe dla innego typu tekstu (np. rozprawki) ALBO ciekawe, oryginalne, ale odbiegające od tematu | brak wprowadzenia; wprowadzenie niezgodne z tematem, niejasne, nieczytelne, trudne do wskazania; wprowadzenie niekomunikatywne |
| 1. wstęp: właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | L* | wstęp zgodny z tematem i treścią wypowiedzi ORAZ wskazujący cel/powód pisania listu | wstęp nie jest w pełni poprawny, np. nie określa celu ALBO określa cel/powód pisania listu, ale odbiega od tematu ALBO cel nie jest określony jasno ALBO wstęp nie jest zgodny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) | brak wstępu; wstęp niezgodny z tematem, niejasny, nieczytelny, trudny do wskazania; wstęp niekomunikatywny |
| 2. pierwszy element tematu; 3. drugi element tematu | R, A, L | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np. zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając | brak wypowiedzi LUB wypowiedź nie jest komunikatywna LUB wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go |
| 4. podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi | R, A, L | zakończenie zgodne z tematem oraz treścią wypowiedzi; jeżeli zdający powtarza wstęp – czyni to innymi słowami | zakończenie nie jest w pełni poprawne, np. jest zgodne z tematem ALBO treścią wypowiedzi; odbiega trochę od tematu LUB treści wypowiedzi; zdający stosuje zakończenie schematyczne (sztampowe) LUB powtarza wstęp praktycznie tymi samymi słowami | brak zakończenia LUB zakończenie nie jest komunikatywne LUB zakończenie jest jedynie luźno związane z tematem oraz treścią wypowiedzi (też jeśli nie jest zgodne) |
| 5. fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | R, A, L | wypowiedź nie zawiera fragmentów odbiegających od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź zawiera dłuższy fragment / nieliczne krótkie fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
| Elementy formy | Forma | 1 | 0 |
|---|---|---|---|
| 1. elementy charakterystyczne dla formy | R | teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. elementy charakterystyczne dla formy | A | wypowiedź jest zatytułowana | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. elementy charakterystyczne dla formy | L | wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 2. kompozycja | R, A, L | wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 3. segmentacja | R, A, L | tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na akapity) jest konsekwentny | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 4. długość pracy | R, A, L | długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
| Elementy treści | Elementy formy 4–3 | Elementy formy 2–1 | Elementy formy 0 |
|---|---|---|---|
| 10–9 | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
| 8–7 | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt |
| 6–5 | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 4–3 | 2 pkt | 1 pkt | 0 pkt |
| 2–1 | 1 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
| 0 | 0 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Spójność i logika wypowiedzi
| 2 pkt | wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu |
| 1 pkt | wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu |
| 0 pkt | wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu |
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki.
6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
| 3 pkt | szeroki zakres środków językowych; w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych |
| 2 pkt | zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości |
| 1 pkt | ograniczony zakres środków językowych; w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości |
| 0 pkt | bardzo ograniczony zakres środków językowych; w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości |
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Zadowalający zakres środków językowych odnosi się do środków leksykalno-gramatycznych, ujętych w zakresie struktur w Aneksie do Informatora, których znajomości można oczekiwać od absolwenta szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2020/21 na poziomie B1+ (w skali ESOKJ).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
| Poprawność językowa (leksykalno-gramatyczna) | Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna): nieliczne błędy zapisu | Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna): liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
|---|---|---|
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
| rodzaj błędu | sposób oznaczenia | przykład |
|---|---|---|
| błąd językowy (leksykalny, gramatyczny) | podkreślenie linią prostą | Marek lubić czekoladę. |
| błąd językowy spowodowany brakiem wyrazu | znak √ w miejscu brakującego wyrazu | Marek √ czekoladę. |
| błąd ortograficzny | otoczenie słowa kołem | Słońce gżeje. |
| błąd językowy i ortograficzny w jednym słowie | podkreślenie linią prostą i otoczenie kołem | Słońce gżać w lecie. |
| błędy w spójności / logice | podkreślenie linią falistą | Założyłem kurtkę bo było gorąco. |
| fragment odbiegający od tematu | otaczamy nawiasami kwadratowymi | Fragment odbiegający od tematu |
| fragment niezgodny z tematem | otaczamy chmurką | Fragment niezgodny z tematem |
| błędy interpunkcyjne | otoczenie zbędnego znaku kółkiem; znak √ w kółku w miejscu brakującego znaku | Było ciepło , i deszczowo. Zrobiłem to √ ponieważ… |
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (takie błędy nie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.
10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne, pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie film, band, np. film „M jak miłość”, „Świat Dysku” magazine.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym, niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. I read Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
12. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
13. Praca w brudnopisie jest sprawdzana, jeżeli słowo Brudnopis przekreślono i obok zostało napisane Czystopis.
14. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w brudnopisie i zakreślił, która część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją, np. at home (2 słowa), for a change (3 słowa), 1780 (1 słowo), 10.01.2015 (1 słowo), 10 January 2015 (3 słowa).
2. Formy skrócone (don’t, can’t, isn’t, haven’t itd.) liczone są jako jedno słowo.
3. Jako jeden wyraz liczone są
• słowa łączone dywizem, np. well-built, twenty-four
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu,
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych w Internecie (np. „buźki”).
6. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu np. I read Nowe Horyzonty – 4 wyrazy.