Zadanie 10, matura czerwiec 2026, język angielski rozszerzony
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
13 punktówWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Napisz swoją wypowiedź w języku angielskim. Zakreśl numer wybranego przez Ciebie tematu.
1. Influencerzy są coraz częściej wzorami dla nastolatków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony tego zjawiska.
2. Coraz więcej osób w podeszłym wieku zmaga się z samotnością. Jednym z pomysłów na złagodzenie negatywnych skutków tej sytuacji może być zapraszanie seniorów do szkół.
Napisz artykuł do czasopisma internetowego, w którym przedstawisz zalety spotkań seniorów z uczniami oraz opiszesz swój pomysł na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w tych spotkaniach.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wypowiedź pisemna (zadanie otwarte), oceniana w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5 pkt), spójność i logika wypowiedzi (0–2 pkt), zakres środków językowych (0–3 pkt), poprawność środków językowych (0–3 pkt). Zasady oceniania nie podają wzorcowej wypowiedzi; poniżej uszczegółowienia CKE dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy dla obu tematów, a pełne kryteria i progi punktowe w schemacie punktowania.
Temat 1. ROZPRAWKA: Influencerzy są coraz częściej wzorami dla nastolatków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony tego zjawiska.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka: zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki; w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę; zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do faktu, że influencerzy są coraz częściej wzorami dla nastolatków, oraz stwierdzenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki).
2. Zdający w tezie powinien odnieść się do nastolatków/młodych ludzi, a nie ludzi ogólnie. Jeżeli zdający odnosi się w tezie do ludzi ogólnie, to taka realizacja jest uznawana za odbiegającą od tematu.
3. Teza odnosząca się do samych influencerów bez odniesienia do ich wpływu na młodych ludzi, jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem, np. More and more young people want to be influencers. This phenomenon has advantages and disadvantages.
4. Teza dotycząca podatności nastolatków na różne wpływy ale bez odniesienia, kto na niech wpływa jest kwalifikowana jako odbiegająca od tematu.
5. Teza, która nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, a jednocześnie pomija inny istotny element tematu jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem, np. Is it good that teenagers are more easily influenced than adults? These days influencers have a huge impact on people. Is it good?
6. Zdający może użyć różnorodnych wyrażeń, które wskazują na wzór do naśladowania, np. role model / example / source of inspiration / idol / guide / person to admire.
7. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, tj. zdający musi przedstawić istotę tematu oraz wskazać, że prezentowane będą zalety i wady tego zjawiska. Na przykład: … są plusy i minusy takiego zjawiska…; …ma wiele zalet, ale niesie za sobą negatywne skutki, np. Influencers are becoming role models for teenagers increasingly often. This trend has both advantages and drawbacks.
8. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to pozytywny trend?, Czy to pozytywny czy negatywny trend? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane zalety i wady, np. What are the advantages and disadvantages of the increasing role of influencers on the life of young people?
9. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).
10. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na zalety i wady danego zjawiska.
11. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że influencerzy są coraz częściej wzorami dla nastolatków, nie jest tezą, np. Nowadays influencers are becoming more and more often a source of guidance and inspiration for many young people who copy their style, behaviour and opinions.
12. Teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem, np. Youth have many in common with influencers because they follow his style and money.
13. Jeżeli zdający stawia dwie różne tezy, to taka teza jest traktowana jako trudna do wskazania.
| Nowadays influencers are the people whom teenagers tend to admire and follow in every aspect of life. This tendency has both positive and negative sides. | Teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki. |
| Influencers are a great source of inspiration for many people these days. This has advantages and disadvantages. | Teza odbiegająca od tematu |
| Is it a positive tendency for young people to be inspired by influencers? | Teza odbiegająca od tematu (teza jest pytaniem, które nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, to nie jest teza jednostronna). |
| It is definitely a positive tendency for young people to be inspired by influencers. | Teza jednostronna odbiegająca od tematu. |
| These days being an influencer has become a full time profession. I’m sure it has both pros and cons. | Teza niezgodna z tematem. |
| When children are becoming adults, their biggest dream is to become an influencer because it seems that this job is easy to perform. | Brak tezy. |
Elementy tematu
1. Elementami są: (1) dobre strony i (2) złe wpływu influencerów na młodych ludzi.
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (zaleta lub wada) jest sprzeczny z tematem, czyli przedstawienie dobrych i złych stron wpływu influencerów jako wzorów do naśladowania nastolatków, nie bierze się go pod uwagę, oceniając dany element.
3. Dobre i złe strony mogą być przedstawione zarówno z punktu widzenia nastolatków, rodziców nastolatków, społeczeństwa etc.
Zgodność z tematem („główka”: influencerzy są coraz częściej wzorami dla nastolatków; elementy tematu: dobre i złe strony tego zjawiska)
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B); ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. – charakterystyka influencerów. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. – wpływ rówieśników. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat: w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. – opis procesu dorastania nastolatków; – historia nastolatka, który został influencerem; – opis dobrych i złych stron bycia influencerem bez odniesienia się do wpływu na młodych ludzi. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1), np. agent zamiast role model.
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
9. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części pracy z rozwinięciem wypowiedzi.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje zalety i wady, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
| Przykład schematycznego zakończenia rozprawki | Przykład zakończenia znacznie odbiegającego od tematu |
|---|---|
| All things considered, there are both bad sides and good sides of teenagers having influencers as role models. | To sum up, it’s hard for teenagers to resist peer pressure. |
Uwagi dodatkowe: Jeśli w rozprawce występują fragmenty, które są wypunktowaniem zalet i/lub wad, segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.
Temat 2. ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY: Coraz więcej osób w podeszłym wieku zmaga się z samotnością. Jednym z pomysłów na złagodzenie negatywnych skutków tej sytuacji może być zapraszanie seniorów do szkół. Napisz artykuł do czasopisma internetowego, w którym przedstawisz zalety spotkań seniorów z uczniami oraz opiszesz swój pomysł na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w tych spotkaniach.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji, komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę kształtowania opinii czytelników. Dobrze napisany artykuł: ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika; zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając barwnego języka; może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w tekście; zawiera zakończenie, zgodne z treścią artykułu.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien nawiązać w nim do samotności starszych ludzi i zapraszania ich do szkół jako pomysłu na złagodzenie skutków tej sytuacji, np. Many people are not able to keep up with the fast pace of the world. So, they stay in their homes, lonely and in need of companionship. Senior citizens. Let them be heard! Invite them to schools. Let them make meaningful connections with the outside world.
2. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do tematu artykułu.
3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do elementów tematu.
4. Jeśli zdający pisze wstęp typowy dla listu lub rozprawki, jest on kwalifikowany maksymalnie na poziom 1.
| Przykłady wstępów zgodnych z tematem i ciekawych | Przykłady wstępów schematycznych / pasujących do innej formy wypowiedzi |
|---|---|
| It’s 10.00 p.m. on a rainy Monday morning in November. The only sound in Classroom 3 is not the usual noise of students’ chattering. It’s the sound of one person talking merrily. And then, laughter. A surprising kind of laughter when the young generation and old generation discover that they have so much in common. | There are many good and bad sides of senior citizens meeting with schoolchildren. / Many elderly people suffer from loneliness so they are invited to schools to share their experience with students. |
| Across Poland, schools are opening their doors to senior citizens. Not as teachers, but people who have stories to share and time to give. The reason is simple, millions of people experience chronic loneliness. At the same time, a lot of children need the older generation to develop empathy and respect for the past. Who benefits more? | I took part in an interesting meeting at school recently and I want to tell you all about it. |
Elementy tematu
Elementami są: (1) przedstawienie zalet spotkań seniorów z uczniami oraz (2) opisanie pomysłu na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w spotkaniach z uczniami.
(1) przedstawienie zalet spotkań seniorów z uczniami: wymagane są wypowiedzi, w których zdający uzasadnił, dlaczego warto organizować spotkania seniorów z dziećmi szkolnymi. Zdający może wskazać na przykład na: – wsparcie psychiczne osób starszych; – eliminowanie poczucia wykluczenia społecznego; – budowanie więzi pokoleniowych; – przełamywanie stereotypów; – kształtowanie postawy szacunku wobec osób starszych. Akceptowane jest realizowanie tematu poprzez przedstawienie punktu widzenia zarówno seniorów jak i uczniów, a nawet całego społeczeństwa. Jeśli zdający jedynie stwierdza, że spotkania międzypokoleniowe w szkołach są ważne, ale nie podaje argumentów potwierdzających tę tezę, to taka realizacja tematu nie jest akceptowana. Jeśli, realizując pierwszy element tematu zdający opisuje charakter spotkań seniorów, ale nie przedstawia zalet takich spotkań wprost, to taka realizacja jest kwalifikowana na poziom niższy.
(2) opisanie pomysłu na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w spotkaniach z uczniami: aby drugi element tematu został uznany za zrealizowany, wymagane jest, aby zdający przedstawił konkretny pomysł na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w spotkaniach z uczniami. Jeżeli uczeń przedstawia pomysł na kampanię zachęcającą uczniów do udziału w spotkaniach z seniorami, to taka realizacja tematu nie jest akceptowana. Jeśli zdający odnosi się w swojej wypowiedzi ogólnie do konieczności organizacji kampanii, która promowałaby spotkania seniorów z dziećmi szkolnymi, bez doprecyzowania, na czym ta kampania będzie polegać / podania informacji, w jaki sposób należy to zrobić, to taka realizacja tego elementu tematu nie jest akceptowana.
Zgodność z tematem („główka”: coraz więcej osób w podeszłym wieku zmaga się z samotnością, jednym z pomysłów może być zapraszanie seniorów do szkół, napisz artykuł do czasopisma internetowego; element 1: zalety spotkań seniorów z uczniami; element 2: pomysł na kampanię zachęcającą seniorów do udziału w tych spotkaniach)
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B); ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D). Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np.: – relacje międzypokoleniowe ale bez spotkań w szkołach i bez pomysłu na kampanię. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat: w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.: – opis kampanii promującej zdrowe odżywianie (wśród osób starszych / dzieci szkolnych); – wolontariat młodzieży; – opis aktywności seniorów np. korzystanie z technologii. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy (np. meting zamiast meeting), ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0.
8. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.
9. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. Jeśli w podsumowaniu zdający, zamiast nawiązać do treści artykułu, np. zachęca do przeczytania artykułu / wyraża nadzieję, że artykuł się czytelnikom podobał, taka realizacja jest traktowana jako zakończenie schematyczne. Akceptowane jest zakończenie artykułu, które jest krótsze niż wstęp.
| Przykłady schematycznego zakończenia artykułu | Przykład zakończenia znacznie odbiegającego od tematu |
|---|---|
| I think everybody should understand how important it is to organize meetings between senior citizens and schoolchildren. | In the future, inviting interesting people to schools will be more popular. |
| I’m looking forward to your reactions to my article. |
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Sirs; Hi!
Schemat punktowania
Wypowiedź jest oceniana w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5 pkt), spójność i logika wypowiedzi (0–2 pkt), zakres środków językowych (0–3 pkt), poprawność środków językowych (0–3 pkt).
ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów.
Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A.
TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści (R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny)
| Elementy treści | 2 | 1 | 0 |
| 1. Wstęp (R): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | teza jest jasna, zgodna z tematem ORAZ argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | teza nie jest w pełni poprawna, np. – teza nie jest w pełni zgodna z tematem ALBO argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; – teza znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | brak tezy; teza zawiera poważne usterki, np. – teza jest niezgodna z tematem; – teza znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; – teza niejasna, trudna do wskazania; wstęp niekomunikatywny |
| 1. Wstęp (A): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | wprowadzenie zgodne z tematem ORAZ ciekawe, oryginalne, zachęcające do czytania, np. w formie pytania lub cytatu | wprowadzenie nie jest w pełni poprawne, np. – wprowadzenie zgodne z tematem, ale schematyczne; – bardziej typowe dla innego typu tekstu (np. rozprawki); – ciekawe, oryginalne, ALE odbiegające od tematu | brak wprowadzenia; wprowadzenie niezgodne z tematem; wprowadzenie niejasne; wprowadzenie niekomunikatywne |
| 1. Wstęp (L): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | wstęp zgodny z tematem i treścią wypowiedzi ORAZ wskazujący cel/powód pisania listu | wstęp nie jest w pełni poprawny, np. – nie określa celu; – określa cel/powód pisania listu, ALE odbiega od tematu; – cel nie jest określony jasno; – wstęp nie jest zgodny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) | brak wstępu; wstęp niezgodny z tematem; wstęp niejasny; wstęp niekomunikatywny |
| 2. Pierwszy element tematu (R, A, L) | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np. – zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając; – zdający odnosi się do 1-2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo | brak wypowiedzi; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go/jej; wypowiedź nie jest komunikatywna; wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu |
| 3. Drugi element tematu (R, A, L) | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np. – zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając; – zdający odnosi się do 1-2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo | brak wypowiedzi; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go/jej; wypowiedź nie jest komunikatywna; wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu |
| 4. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi (R, A, L) | zakończenie zgodne z tematem ORAZ treścią wypowiedzi; jeżeli zdający powtarza wstęp – czyni to innymi słowami | zakończenie nie jest w pełni zgodne z tematem ALBO treścią wypowiedzi; zakończenie znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodne z treścią wypowiedzi; zdający stosuje zakończenie schematyczne (sztampowe), np. ogranicza się do przeformułowania tezy; zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami | brak zakończenia; zakończenie nie jest komunikatywne; zakończenie nie jest zgodne z tematem; zakończenie znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodne z treścią wypowiedzi |
| 5. Fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat (R, A, L) | wypowiedź nie zawiera fragmentów odbiegających od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź zawiera dłuższy fragment / nieliczne krótkie fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B.
TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
| Elementy formy | 1 | 0 |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (R) | teza jest umiejscowiona we wstępie | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (A) | wypowiedź jest zatytułowana | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (L) | wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający i odpowiedni zwrot kończący | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 2. Kompozycja (R, A, L) | wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 3. Segmentacja (R, A, L) | tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na akapity) jest merytorycznie uzasadniony | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 4. Długość pracy (R, A, L) | długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C.
TABELA C
| Elementy treści | Elementy formy: 4–3 | Elementy formy: 2–1 | Elementy formy: 0 |
| 10 | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
| 8–9 | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt |
| 6–7 | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 4–5 | 2 pkt | 1 pkt | 0 pkt |
| 2–3 | 1 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
| 0–1 | 0 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt.
SPÓJNOŚĆ I LOGIKA WYPOWIEDZI
W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi:
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane; nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny); błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst; przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki.
6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi.
szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych.
zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości.
ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości.
bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia.
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty.
Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe.
Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe.
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak nice, great, interesting, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. The book was writen in the 19th century.
POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
| Poprawność językowa (leksykalno-gramatyczna) / poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) | nieliczne błędy zapisu | liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających, którym przyznano dostosowanie polegające na nieuwzględnianiu błędów zapisu, w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego.
UWAGI DODATKOWE (wybrane, dotyczące punktacji)
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: nieczytelna LUB całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB niekomunikatywna dla odbiorcy LUB odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego).
2. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
3. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
4. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
6. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu (zgodnie z Komunikatem dyrektora CKE). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią to błąd językowy.
7. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. thx, CU, oznacza się jako błędy ortograficzne.