Zadanie 8, matura poprawkowa sierpień 2024, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
2 punktyPrzeczytaj fragment Pieśni III Jana Kochanowskiego i zapoznaj się z ilustracją Sebalda Behama.
Tekst 1.
Jan Kochanowski
Pieśń III (Księgi wtóre)
Nie wierz Fortunie, co siedzisz wysoko;
Miej na poślednie koła pilne oko;
Bo to niestała pani z przyrodzenia,
Często więc rada sprawy swe odmienia.
Nie dufaj w złoto i w żadne pokłady,
Każdej godziny obawiaj się zdrady;
Fortuna co da, to zasię wziąć może,
A u niej żadna dawność nie pomoże.
[…]
Ty pomni, że twój skarb u Szczęścia w mocy,
A tak się staraj o takiej pómocy,
Aby wżdy z tobą twego co zostało,
Jesli zaś będzie Szczęście swego chciało.
[…]
Jan Kochanowski, Pieśń III (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.
Objaśnienia:
1 Fortuna – rzymska bogini ślepego przypadku, losu.
2 Siedzieć wysoko – zajmować wysoką pozycję społeczną.
3 Miej na poślednie koła pilne oko – tzn. myśl o tym, co się może zdarzyć, przewiduj, uważaj.
4 Z przyrodzenia – z natury.
5 Nie dufaj – tu: nie ufaj, nie wierz.
6 Pokład – skarb.
7 Zasię wziąć – odebrać.
8 Dawność – prawo do posiadania jakiejś nieruchomości z tytułu jej zasiedzenia.
9 Szczęście – tu: Fortuna.
Tekst 2.
Sebald Beham
Fortuna
PowiększCzy w przytoczonym fragmencie Pieśni III Jana Kochanowskiego i na ilustracji Sebalda Behama postawa Fortuny wobec ludzkiego życia jest taka sama? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście historycznoliterackim
Krótkie zadania z lektur obowiązkowych i epok. Liczy się konkretna wiedza o utworze przywołana w odpowiedzi.
Rozpoznaj utwór i epokę
Fragment, ilustracja albo cytat odsyłają do konkretnej lektury. Zanim odpowiesz, ustal tytuł, autora i epokę.
Odpowiedz na to, o co pytają
Podaj bohatera, motyw albo cechę i od razu ją pokaż na przykładzie z utworu: wydarzenie, postawa, scena.
Uzasadniaj znajomością lektury
W zadaniach z uzasadnieniem punkt jest za odwołanie do treści całego utworu, nie tylko do fragmentu z arkusza.
Czego unikać
- ogólników bez przykładu z lektury
- mylenia bohaterów i autorów (błąd rzeczowy odbiera punkt)
- odpowiedzi dłuższych niż miejsce w arkuszu: liczy się trafność
Za co są punkty
Zadania są za 1-2 punkty; razem ta część daje 15 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Postawa Fortuny jest podobna. W Pieśni III przedstawiona jest jej niestałość (raz sprzyja człowiekowi, innym razem się od niego odwraca), z kolei na ilustracji zmienność Fortuny symbolizuje koło (siedzący na nim człowiek łatwo może z niego spaść).
Lub: Tak, postawa Fortuny wobec życia ludzkiego w obu tekstach kultury jest podobna. Podobieństwo przedstawienia postawy Fortuny wobec człowieka polega na ukazaniu jej niestałości. W wierszu Kochanowskiego podkreśla się, że bogini jest postacią zmienną. Tę obserwację potwierdza ilustracja Behama, na której Fortuna trzyma koło z rękojeścią służącą do jego obracania.
Lub: W obu tekstach Fortuna jest przedstawiona jako ta, która decyduje o życiu ludzkim. Na obrazie Fortuna trzyma koło, a człowiek na jego szczycie wie, że może spaść – zdaje się prosić boginię o to, by nie obracała kołem. Kochanowski nawiązuje do Fortuny i jej niestałości – może ona nagle odmienić los tego, który siedzi wysoko, który cieszy się szczęściem.
Schemat punktowania
rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III ORAZ do ilustracji.
rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III ALBO do ilustracji.
Komentarz. Za poprawną uznaje się odpowiedź, z której wynika, że w każdym z tekstów postawa Fortuny wobec ludzkiego losu jest zmienna.