Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Temat 1: Określ, jaki problem podejmuje Michał Głowiński w podanym tekście. Zajmij
stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego
tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
300 słów.
Michał Głowiński
Co to za dziwne zwierzę? (o literaturze XX wieku)
Pojawienie się najpierw filmu, a potem telewizji stworzyło nowe możliwości dla form
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
literackich, wpłynęło na poszerzenie ich repertuaru, ale również zmieniło ogólną sytuację
literatury. Nie stało się jednak tak, że powstanie kultur obrazkowych ograniczyło zakres jej
działania czy, tym bardziej, zakwestionowało sens istnienia (a tego właśnie niekiedy się
obawiano). Rzeczy nie potoczyły się w tym kierunku (podobnie w XIX wieku wynalazek
fotografii w niczym nie zagroził malarstwu).
Jedno wszakże kwestii nie ulega: gdy się przedstawia literaturę XX wieku, nie można
zapominać o fakcie, iż działa ona w świecie opanowanym przez kulturę masową. Dokładniej,
w świecie, w którym kultura owa przybrała nieznane dotąd postacie i zdobyła ogromny,
w poprzednich epokach wręcz niewyobrażalny zasięg. Oddziaływa to na literaturę w sposób
wieloraki. Nie jest wszakże zjawiskiem nowym. W istocie w każdej epoce obok twórczości,
którą czasem nazywa się wysoką, istnieje kultura popularna. Nie tylko folklor w ścisłym sensie.
Kiedy działali wielcy poeci renesansu i baroku, rozwijała się literatura straganowa,
przeznaczona, oczywiście, dla innych odbiorców. Powstają tu pewne analogie, choć sytuacja
jest w zasadzie odmienna ze względu na zakres i charakter zjawiska. Z jednej strony bowiem
literatura ulega różnorakim wpływom kultury masowej, z drugiej zaś w jakiś sposób broni się
przed jej zaborczością.
Samo istnienie rozbudowanej i wielokształtnej kultury masowej określa w sposób rozmaity
istotę i funkcjonowanie literatury. Najpierw w ten sposób, że sprzyja wprowadzeniu w jej obręb
tych form literackich, które dotąd do pisarstwa wysokiego nie miały dostępu, jak na przykład
romansu kryminalnego w obręb powieści, której celem jest coś więcej niż rozwiązanie zagadki
policyjnej (Gombrowicz mówił o związkach swej ostatniej powieści, Kosmosu, właśnie
z kryminałem). Ale mamy też do czynienia ze zjawiskiem przeciwnym, to dzieła najwyższej
klasy, często jak najdalsze od kultury popularnej, rozpowszechniane są w sposób tej właśnie
kulturze właściwy. Wystarczy wspomnieć o poezji śpiewanej; nie ogranicza się ona bynajmniej
do tekstów piosenek, wykorzystuje tak utwory klasyczne, jak i współczesne.
Wydaje się wszakże, iż niezwykle dynamiczny rozwój kultury masowej miał wpływ na
literaturę w jeszcze jednej postaci. Określała się ona wobec niej poprzez swoistą reakcję.
W pewnym sensie czuła się zwolniona z zabiegania o popularność, o szerokie czytelnictwo,
o funkcjonowanie w wielu obiegach. Mogła się zatem okopywać na swych pozycjach
poszukiwaczki nowych form wyrazu, mogła utwierdzać się w swym ,,estetyzmie”. Było to
niewątpliwie jedno z uzasadnień motywujących istnienie dwudziestowiecznej awangardy
w rozmaitych jej odmianach.
Na podstawie: Michał Głowiński, Skrzydła i pięta, Kraków 2004.
Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna
liczyć co najmniej 300 słów.
Mikołaj Sęp-Szarzyński
Sonet V
O nietrwałej miłości rzeczy świata tego
I nie miłować ciężko, i miłować
Nędzna pociecha, gdy żądzą zwiedzione
Myśli cukrują1 nazbyt rzeczy one,
Które i mienić2 i muszą sie psować3.
Komu tak będzie dostatkiem4 smakować
Złoto, sceptr5, sława, rozkosz i stworzone
Piękne oblicze, by tem nasycone
I mógł mieć serce i trwóg sie warować6?
Miłość jest własny7 bieg bycia naszego;
Ale z żywiołów8 utworzone ciało,
To chwaląc, co zna początku równego9,
Zawodzi duszę, której wszystko mało,
Gdy ciebie, wiecznej i prawej piękności,
Samej nie widzi, celu swej miłości.
[1601]
Mikołaj Sęp-Szarzyński, O nietrwałej miłości rzeczy świata tego, [w:] Poezja polska w szkole
średniej od średniowiecza do współczesności, Warszawa 1999.
Bolesław Leśmian
Rozmowa
Ciało mówi do duszy: „Jestem tu – w tych światach
Gdzie i ty się zbłąkałaś. Ta sama nam droga.
Spojrzyj tylko: woń wdycham, tarzam się we kwiatach,
Ocieram się o słońce, o sen i o Boga,
O którym mówisz zawsze ze smutkiem, jak gdyby
Smutek był wiarą… Spojrzyj, jestem teraz w lesie,
Bawią mię złote bąki i czerwone grzyby
I to, że drzewom wokół tak zielenić chce się!
Jeśli wolisz – każ mi się zapodziać na łące,
A zobaczysz, jak zaraz swoją białość zmącę
Purpurą rośnych maków, których dotyk nagły
1 Cukrują – upiększają, zachwalają.
2 Mienić się – zmieniać się.
3 Psować – psuć.
4 Dostatkiem – wystarczająco.
5 Sceptr – berło; przenośnie: władza.
6 Warować się – zabezpieczać się, wystrzegać się.
7 Własny – właściwy.
8 Z żywiołów – tu: z materii.
9 Początku równego – takiego samego (również z materii); równy – drobny, nikły, mały.
Budzi szczęście i życie tak jasno tłomaczy!
Niech mię tylko po oczach kłos uderzy smagły,
A już świat się rozwidnia i wiem, co świat znaczy.
Nie przeszkadzaj mi wiedzieć! Milcz, dopóki drzewa
Szumią, dopóki pachnie jałowiec i mięta!
Milcz! Nie mówi się prawdy, lecz bez słów się śpiewa.
Kłamie ten, co zna słowa, a nut nie pamięta.
Jam z tych światów, gdzie w ogniu grzech, śpiewając, pląsa,
Gdzie płoną piersi, wargi i kły, chciwe strawy –
Gdzie róża, krwią nabiegła, lilię białą kąsa,
I gdzie jeszcze brzmi w słońce zielony wrzask trawy!
Nie tłum owego wrzasku! Nie nęć mię w mrok głuszy!
Nie gardź mną, nie opuszczaj! – Porzuć swe zaświaty
Dla wspólnych zabaw ze mną!” –
Tak ciało do duszy
Mówi, a dusza – nikła i płochliwa mara –
Słucha jego poszeptów i przez łzy się stara
Kochać te same kwiaty, rwać te same kwiaty…
[1920]
Bolesław Leśmian, Rozmowa, [w:] tegoż, Poezje zebrane, Warszawa 2013.
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.
EGZAMIN MATURALNY
W ROKU SZKOLNYM 2017/2018
JĘZYK POLSKI
POZIOM ROZSZERZONY
FORMUŁA OD 2015
(„NOWA MATURA”)
ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ
ARKUSZ
CZERWIEC 2018
Temat 1. Określ, jaki problem podejmuje Michał Głowiński w podanym tekście. Zajmij
stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu
oraz do innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.
(Michał Głowiński, Co to za dziwne zwierzę?)
Wytyczne do tematu 1.
Tekst dotyczy problemu: W jaki sposób / w jakim stopniu / jak kultura masowa wpływa na
literaturę?
KRYTERIA OCENY WYPOWIEDZI ARGUMENTACYJNEJ (MAKSYMALNIE 40 PUNKTÓW)
A
B
C
D
E
Maksymalnie 40 pkt. Pełne zasady oceniania CKE są w kluczu CKE powyżej.
G
H
Określenie
problemu
Sformułowanie
stanowiska wobec
rozwiązania
przyjętego przez
autora tekstu
Poprawność
rzeczowa
Zamysł
kompozycyjny
Spójność
lokalna
Styl tekstu
Poprawność
językowa
Poprawność
zapisu
9
Określenie problemu
zgodne z tekstem
i pełne
9
Stanowisko
adekwatne do
tekstu i pełne
2
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna spójność
wypowiedzi lub
nieznaczne
zaburzenia spójn.
4
Styl stosowny
4
Brak błędów
lub nieliczne
błędy nierażące
4
Zapis w pełni
poprawny lub
nieliczne błędy
nierażące
6
Określenie problemu
zgodne z tekstem,
ale niepełne
6
Stanowisko
adekwatne do
tekstu, ale niepełne
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl częściowo
stosowny
2
Liczne błędy
nierażące lub
nieliczne błędy
rażące
2
Liczne błędy
nierażące lub
nieliczne błędy
rażące
3
Określenie problemu
częściowo zgodne
z tekstem
3
Stanowisko
częściowo
adekwatne do tekstu
0
Brak określenia
problemu lub
problem niezgodny
z tekstem
0
Brak stanowiska lub
stanowisko
nieadekwatne do
tekstu
0
Jeden błąd
lub więcej
błędów
rzeczowych
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące oceny wypowiedzi argumentacyjnej
A. Określenie problemu. Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym fragmencie tekstu oraz sformułować
ten problem. Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest zgodne z tekstem i czy jest pełne.
Określenie problemu uważa się za
pełne, jeśli praca zawiera zarówno odtworzenie problemu (np. w postaci pytania), jak i jego interpretację, czyli umieszczenie tego
problemu w odpowiednim kontekście. Interpretacja problemu powinna być uzasadniona (np. wagę problemu można uzasadnić jego
historycznymi uwarunkowaniami lub współczesnymi implikacjami).
niepełne, jeśli praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego problemu.
częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni rozpoznaje problem główny lub wydobywa z tekstu tylko problem drugorzędny.
B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu.
Uczeń powinien omówić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez autora w przedstawionym tekście. Sformułowanie stanowiska zdającego
wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu jest oceniane ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.
Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za:
częściowo adekwatne do tekstu, gdy zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.
pełne, gdy zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz trafne odwołania do innych tekstów kultury
uzasadniające stanowisko zdającego.
niepełne, kiedy brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających stanowisko zdającego.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez zdającego
gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity
niezbędne dla jasnego sformułowania stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie
i konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi
w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
Wagę zaburzenia funkcjonalności ocenia egzaminator na podstawie całości pracy (np. brak zakończenia w pracy, w której uczeń jasno rozwija
swoją myśl, uznaje się za niewielkie zaburzenie, natomiast brak rozdzielenia interpretacji problemu od interpretacji rozwiązania lub podważenie
w zakończeniu wcześniejszych wywodów – za znaczne zaburzenie).
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych
ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.
częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu,
np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna
metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe.
Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości
tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna
liczyć co najmniej 300 słów.
(Mikołaj Sęp-Szarzyński O nietrwałej miłości rzeczy świata tego, Bolesław Leśmian
Rozmowa
Wytyczne do tematu 2.
W realizacji zadania istotne jest porównywanie (najlepiej równoległe) obu tekstów.
Jeśli zdający podejmuje się interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretując
drugi tekst, powinien nawiązywać w swoim porównaniu do pierwszego tekstu.
Krótkie, dwu- czy trzyzdaniowe porównanie na końcu wypracowania jest
niewystarczające.
KRYTERIA OCENY INTERPRETACJI PORÓWNAWCZEJ (MAKSYMALNIE 40 PUNKTÓW)
A
B
C
D
E
F
G
H
Koncepcja
porównywania
utworów
Uzasadnienie tezy
interpretacyjnej
Poprawność
rzeczowa
Zamysł
kompozycyjny
Spójność
lokalna
Styl tekstu
Poprawność
językowa
Poprawność
zapisu
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworami
i spójna
12
Uzasadnienie
trafne, pogłębione
2
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna spójność
wypowiedzi lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl stosowny
4
Brak błędów
lub nieliczne
błędy nierażące
4
Zapis w pełni
poprawny lub
nieliczne błędy
nierażące
4
Koncepcja
niesprzeczna
z utworami
i częściowo spójna
8
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Styl częściowo
stosowny
2
Liczne błędy
nierażące lub
nieliczne błędy
rażące
2
Liczne błędy
nierażące lub
nieliczne błędy
rażące
2
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworami
4
Uzasadnienie
częściowo trafne
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
0
Koncepcja
sprzeczna
z utworami lub
brak koncepcji
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
porównawczą
0
Jeden błąd lub
więcej błędów
rzeczowych
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące oceny interpretacji porównawczej
A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania przez zdającego sensów wynikających z zestawienia tekstów i wymaga
ustalenia pewnych obszarów porównania, w których szuka się podobieństw i/lub różnic między utworami, a następnie wyciąga z tego wnioski.
Koncepcja jest oceniana ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworami i czy jest spójna.
Koncepcja jest:
niesprzeczna z utworami, jeśli znajduje potwierdzenia w obu tekstach, przy czym porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne, a
nie drugorzędne.
częściowo sprzeczna z utworami, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekstach lub porównywane
obszary są dla tekstów drugorzędne.
całkowicie sprzeczna z utworami, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekstach.
Koncepcja jest:
spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu utworów.
częściowo spójna, gdy wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób niewystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej.
niespójna, gdy wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (tzn. wypowiedź składa się z dwóch niepowiązanych ze sobą interpretacji).
Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie trafne zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na rzecz odczytania sensów wynikających z zestawienia utworów.
Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstów.
Uzasadnienie jest:
częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy –
pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z tekstami i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,
filozoficznym, kulturowym). Zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.
niepogłębione, gdy wszystkie argumenty są sfunkcjonalizowane, ale zdający przywołał je tylko z tekstów albo tylko z kontekstów.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia
gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity
niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są
logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest
funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze
sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.
częściowo stosowny, dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.
w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości
tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO
UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI
W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję
i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych
i odwrotnie,
e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,
f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania
przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo
startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich
pisownię trzeba zapamiętać),
i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.