Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

wyłącznie sztuką słowa, to znaczy rzemiosła […], lecz także obejmuje sferę znaczeń różnego

rodzaju, wyraża się przez słowa […]. Zależy mi na tym, aby nie pomieszać pojęć, nie przypisać

słowom jedynej przyczyny twórczej, co byłoby absurdem, gdyż słowo nie istnieje w oderwaniu

od treści i barwy znaczeniowej, nie jest więc budulcem identycznym z gliną, piaskiem.

W rzeźbie […] budulec w większym bez porównania stopniu niż w poezji pisanej czy mówionej

jest światłem dzieła, ale tutaj kształt przyciąga pewne znaczenia i budzi mniej lub bardziej

określone reakcje uczuciowe. Inaczej oddziałuje kształt kulisty, inaczej piramidalny, inaczej

kształt labiryntowy […]. Jestem przekonany, że nie możemy pozbawić znaczenia żadnego

tworu sztuki, która chce poprzestać manifestacyjnie na swoim budulcu. Lecz właściwie

dlaczego mielibyśmy odzierać sztukę z blasku i z nędzy człowieczeństwa, jeśli jest ono,

niestety, jedyną naszą formą współżycia ze światem i wszechświatem?

Słowo ze wszystkimi swymi pochodnymi formami oznacza od początku swego istnienia

coś, co w języku ludzi, gdziekolwiek i kiedykolwiek byli, są, będą, wyraża sprawy ważne dla

sensu naszego bytu na ziemi […]. Słowność oznacza według słownika dotrzymanie słowa,

rzetelność, słownym jest człowiek, który dotrzymuje obietnicy. Tylko słowosiewca oznacza

próżnego gadułę. […] Słowo z racji swego stanowiska w świecie ludzkim, swej ważności

w odniesieniu do wszelkich spraw człowieka, do wszelkich układów, do rozumienia

czegokolwiek, bo jest przecież tym, dzięki czemu możliwe staje się myślenie, szybsze niż

wszystko, niż światło nawet, słowo musiało być wystawiane ciągle na pokaz, na postrach, na

pośmiewisko, jako ostrzeżenie i jako przykazanie. […] Było słowem prawdy i słowem

kłamstwa, potwierdzeniem i zaprzeczeniem, było słowem honoru i słowem hańby, było

dotrzymywane słownie i było łamane wraz z pieczęciami, które stanowić miały jego nośność

prawną i umocnienie. Pojawiało się na ustach ludzi, wypisywane było na kamieniu, na piasku,

na papirusie i na papierze. Było słowem dla świata i słowem dla siebie. Kłamstwo jest jego

drugą naturą – łatwo daje się nadużyć, łatwiej niż użyć.

W dzisiejszym odwracaniu się poetów od wiary w słowo, w próbie sięgania do

pierwoznaczenia słów, w odbieganiu od jednoznaczności, która często opiera się na

przyzwyczajeniu, na kłamstwie ułatwiającym byt słowa, można widzieć nie tylko dążność do

wydobycia się z dobrze wysłużonych konwencji mowy, która zawsze gotowa jest do usług na

rzecz ducha czasu, ale protest przeciw niszczeniu owej uczciwości znaczeń […] niszczonej

przez siły spoza kręgu literatury, który przestał być kręgiem zaklętym. Ale bywa i tak, że słowa

udają, że znaczą naprawdę, a w istocie pokrywają pustkę, iż są maską dla głupców, tarczą

ochronną dla tchórzów.

Na podstawie: Mieczysław Jastrun, Walka o słowo, Warszawa 1973.

Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna

liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Adam Mickiewicz

[Nad wodą wielką i czystą…]

Nad wodą wielką i czystą

Stały rzędami opoki,

I woda tonią przejrzystą

Odbiła twarze ich czarne;

Nad wodą wielką i czystą

Przebiegły czarne obłoki,

I woda tonią przejrzystą

Odbiła kształty ich marne;

Nad wodą wielką i czystą

Błysnęło wzdłuż i grom ryknął,

I woda tonią przejrzystą

Odbiła światło, głos zniknął.

A woda, jak dawniej czysta,

Stoi wielka i przejrzysta.

Tę wodę widzę dokoła

I wszystko wiernie odbijam,

I dumne opoki czoła,

I błyskawice – pomijam.

Skałom trzeba stać i grozić,

Obłokom deszcze przewozić,

Błyskawicom grzmieć i ginąć,

Mnie płynąć, płynąć i płynąć –

Adam Mickiewicz, [Nad wodą wielką i czystą…], [w:] tegoż,

Wybór poezyj, t. 2, Wrocław 1997.

Urszula Kozioł

Znakiem wody

A mnie porównaj z deltą.

Mało wiem o morzu.

Znam wędrówkę od źródła aż po jego ujście.

Łączę ląd z oceanem i płynność ze stałym.

Ani lądy znam, ani znam morskie otchłanie.

Płynne wody w podłożu drążą stały kamień,

żłobią w gruncie zawiłe łożysko dla strugi,

rwący nurt wiąże prądy,

ja dając im upust

odbieram pogłos lasu i szelesty trawy.

Dalej jest Niewiadome.

Gdzie się to zaczyna?

W którym miejscu strumienia urywa się wątek?

Kryształ odlądnych źródeł kto solą przecina?

W czym jest koniec wędrówki albo jej początek?

Ujściem jestem do morza czy od morza biegiem?

Słodkie żwiry odwodzą mnie w słoneczne brzegi,

ale gdy mnie potrąci słone skrzydło mewy,

jednam się z mego morza ciemnym przeznaczeniem.

Czym jestem trwając płynnie w Pomiędzy niestałym?

Moich brzegów ruchoma osuwa się lawa.

– Stała w ciągłym pragnieniu,

prądom spodziewana,

przemijalność swą czuję w cudzym przemijaniu.

Urszula Kozioł, Znakiem wody, [w:] tejże, Stany nieoczywistości, Warszawa 1999.

300 wyrazów.

(Mieczysław Jastrun, Walka o słowo)

Wytyczne do tematu 1.



W pełnej realizacji zadania powinno znaleźć się określenie głównego problemu, którym

jest podkreślenie roli słowa w tworzeniu sztuki, ukazywaniu obrazu świata.



Zawężenie rozważań do spostrzeżeń o słowie jako znaku językowym bez

uwzględnienia jego warstwy semantycznej może być jedynie uznane za częściowe

rozpoznanie problemu.

Zasady oceniania rozwiązań zadań

KRYTERIA OCENY WYPOWIEDZI ARGUMENTACYJNEJ (MAKSYMALNIE 40 PUNKTÓW)

A

B

C

D

E

F

G

H

Określenie

problemu

Sformułowanie

stanowiska wobec

rozwiązania

przyjętego przez

autora tekstu

Poprawność

rzeczowa

Zamysł

kompozycyjny

Spójność

lokalna

Styl tekstu

Poprawność

językowa

Poprawność

zapisu

9

Określenie

problemu zgodne

z tekstem i pełne

9

Stanowisko

adekwatne do

tekstu i pełne

2

Brak błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna spójność

wypowiedzi lub

nieznaczne

zaburzenia

spójn.

4

Styl stosowny

4

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące

4

Zapis w pełni

poprawny lub

nieliczne błędy

nierażące

6

Określenie

problemu zgodne

z tekstem, ale

niepełne

6

Stanowisko

adekwatne do

tekstu, ale niepełne

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

2

Styl

częściowo

stosowny

2

Liczne błędy

nierażące lub

nieliczne błędy

rażące

2

Liczne błędy

nierażące lub

nieliczne błędy

rażące

3

Określenie

problemu

częściowo zgodne

z tekstem

3

Stanowisko

częściowo

adekwatne do

tekstu

0

Brak określenia

problemu lub

problem niezgodny

z tekstem

0

Brak stanowiska lub

stanowisko

nieadekwatne do

tekstu

0

Jeden błąd

lub więcej

błędów

rzeczowych

0

Brak zamysłu

kompozycyjnego

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne błędy

rażące

UWAGA

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

Egzamin maturalny z języka polskiego – termin poprawkowy 2020 r.

Objaśnienia dotyczące oceny wypowiedzi argumentacyjnej

A. Określenie problemu. Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym fragmencie tekstu oraz sformułować ten

problem. Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest zgodne z tekstem i czy jest pełne.

Określenie problemu uważa się za



pełne, jeśli praca zawiera zarówno odtworzenie problemu (np. w postaci pytania), jak i jego interpretację, czyli umieszczenie tego

problemu w odpowiednim kontekście. Interpretacja problemu powinna być uzasadniona (np. wagę problemu można uzasadnić jego

historycznymi uwarunkowaniami lub współczesnymi implikacjami).



niepełne, jeśli praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego problemu.



częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni rozpoznaje problem główny lub wydobywa z tekstu tylko problem drugorzędny.

B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu.

Uczeń powinien omówić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez autora w przedstawionym tekście. Sformułowanie stanowiska zdającego

wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu jest oceniane ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.

Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za:



częściowo adekwatne do tekstu, gdy zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.



pełne, gdy zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz trafne odwołania do innych tekstów kultury

uzasadniające stanowisko zdającego.



niepełne, kiedy brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających stanowisko zdającego.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na

sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu

interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez zdającego

gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity

niezbędne dla jasnego sformułowania stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie

i konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi

w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

Wagę zaburzenia funkcjonalności ocenia egzaminator na podstawie całości pracy (np. brak zakończenia w pracy, w której uczeń jasno rozwija

swoją myśl, uznaje się za niewielkie zaburzenie, natomiast brak rozdzielenia interpretacji problemu od interpretacji rozwiązania lub podważenie

w zakończeniu wcześniejszych wywodów – za znaczne zaburzenie).

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim

sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych

ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

Zasady oceniania rozwiązań zadań

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:



stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne

odstępstwa od stosowności.



częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu,

np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna

metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.



niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,

fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,

w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub

składniowe.

Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.

H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)

oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub

interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja

błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

Egzamin maturalny z języka polskiego – termin poprawkowy 2020 r.

Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna

liczyć co najmniej 300 słów.

(Adam Mickiewicz, [Nad wodą wielką i czystą…] i Urszula Kozioł, Znakiem wody)

Wytyczne do tematu 2.



W realizacji zadania istotne jest porównywanie (najlepiej równoległe) obu tekstów.



Jeśli zdający podejmuje się interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretując

drugi tekst, powinien nawiązywać w swoim porównaniu do pierwszego tekstu.



Krótkie, dwu- czy trzyzdaniowe porównanie na końcu wypracowania jest

niewystarczające.

Zasady oceniania rozwiązań zadań

KRYTERIA OCENY INTERPRETACJI PORÓWNAWCZEJ (MAKSYMALNIE 40 PUNKTÓW)

A

B

C

D

E

F

G

H

Koncepcja

porównywania

utworów

Uzasadnienie

tezy

interpretacyjnej

Poprawność

rzeczowa

Zamysł

kompozycyjny

Spójność

lokalna

Styl tekstu

Poprawność

językowa

Poprawność

zapisu

6

Koncepcja

niesprzeczna

z utworami

i spójna

12

Uzasadnienie

trafne,

pogłębione

2

Brak błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna spójność

wypowiedzi lub

nieznaczne

zaburzenia

spójności

4

Styl stosowny

4

Brak błędów lub

nieliczne błędy

nierażące

4

Zapis w pełni

poprawny lub

nieliczne błędy

nierażące

4

Koncepcja

niesprzeczna

z utworami

i częściowo

spójna

8

Uzasadnienie

trafne, ale

niepogłębione

2

Styl częściowo

stosowny

2

Liczne błędy

nierażące lub

nieliczne błędy

rażące

2

Liczne błędy

nierażące lub

nieliczne błędy

rażące

2

Koncepcja

częściowo

sprzeczna

z utworami

4

Uzasadnienie

częściowo trafne

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

0

Koncepcja

sprzeczna

z utworami lub

brak koncepcji

0

Brak trafnych

argumentów

uzasadniających

interpretację

porównawczą

0

Jeden błąd lub

więcej błędów

rzeczowych

0

Brak zamysłu

kompozycyjnego

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne błędy

rażące

UWAGA

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

Egzamin maturalny z języka polskiego – termin poprawkowy 2020 r.

Objaśnienia dotyczące oceny interpretacji porównawczej

A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania przez zdającego sensów wynikających z zestawienia tekstów i wymaga

ustalenia pewnych obszarów porównania, w których szuka się podobieństw i/lub różnic między utworami, a następnie wyciąga z tego wnioski.

Koncepcja jest oceniana ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworami i czy jest spójna.

Koncepcja jest:



niesprzeczna z utworami, jeśli znajduje potwierdzenia w obu tekstach, przy czym porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne, a

nie drugorzędne.



częściowo sprzeczna z utworami, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekstach lub porównywane

obszary są dla tekstów drugorzędne.



całkowicie sprzeczna z utworami, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekstach.

Koncepcja jest:



spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu

utworów.



częściowo spójna, gdy wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób niewystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy

interpretacyjnej.



niespójna, gdy wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (tzn. wypowiedź składa się z dwóch niepowiązanych ze sobą

interpretacji).

Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.

B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie trafne zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na rzecz odczytania sensów wynikających z zestawienia

utworów. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstów.

Uzasadnienie jest:



częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy –

pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z tekstami i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.



pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,

filozoficznym, kulturowym). Zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.



niepogłębione, gdy wszystkie argumenty są sfunkcjonalizowane, ale zdający przywołał je tylko z tekstów albo tylko z kontekstów.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na

koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu

interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia

gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity

Zasady oceniania rozwiązań zadań

niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są

logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści

i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim

sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze

sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

Styl uznaje się za:



stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne

odstępstwa od stosowności.



częściowo stosowny, dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.

w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.

Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.



niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,

fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,

w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub

składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.

H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)

oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub

interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja

błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

Egzamin maturalny z języka polskiego – termin dodatkowy 2020 r.

USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH

MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO

Komisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów

ortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów

ortograficznych rażących zaliczono:

– błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz

po spółgłoskach), ch-h;

– błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy;

– błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i;

– błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników dzierżawczych);

– błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika;

– błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-;

– błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en.

Pozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń

przyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń

-ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi

częściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne.

USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH

MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO

1. Rażące błędy interpunkcyjne:

a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza

b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu wypowiedzenia

pojedynczego lub złożonego

c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są połączone

bezpośrednio (On idzie do kina, ja zostaję w domu.)

d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie – przed spójnikiem (również z

przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (Idź tam, dokąd ci każą)

e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy

f)

pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie z częścią

składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (Auto, które oglądał, było za

drogie)

g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie – pominięcie przecinka przed spójnikami

przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz, jednak, więc,

dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed spójnikami łącznymi,

rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te same przepisy obowiązują w

wypowiedzeniu pojedynczym – między składnikami połączonymi spójnikami

h) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (Jest mądrzejszy, niż myślałam.)

i)

postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy postawić kropkę,

także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia

j)

brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po skrócie, po

którym jej się nie stawia

k) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami zdania)

szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak spójnika między

składnikami powtórzonymi (Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne produkty)

l)

brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów

m) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one w tekście w

inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem)

n) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub wypowiedzenia

wtrącone. Uwaga: tę samą funkcję pełnia nawiasy albo przecinki

o) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz tekst

odautorski w partiach dialogowych

p) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach i wyrażeniach, jeżeli nie

są one wyróżnione inaczej (np. kursywą).

2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący.

Zasady oceniania rozwiązań zadań

INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE

STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI

W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję

i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:

a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,

b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,

c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,

d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych

i odwrotnie,

e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,

f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania

przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,

g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny

zamiast skośny,

h) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.