Baza wiedzy · fiszki

Wzory do matury z chemii: stężenia, pH, równowaga, fiszki

Karta wzorów CKE podaje część z nich, ale na egzaminie liczy się to, czy od razu wiesz, którego użyć i w jakich jednostkach. Każda fiszka ma wzór i jedno zdanie o tym, gdzie najczęściej ucieka punkt.

40 kart · sprawdzono 21 października 2026 · ucz się z zapisem postępu

Ucz się karta po karcie

Pomyśl o odpowiedzi, odwróć kartę i oceń się uczciwie. Karty z „Jeszcze nie” wracają na koniec.

Stężenia i roztwory1 / 40

Wszystkie karty

Stężenia i roztwory

  • Stężenie procentowecp=msmr⋅100%c_p = \dfrac{m_s}{m_r} \cdot 100\%mr = ms + mrozp. Masa roztworu, nie masa wody.
  • Stężenie molowecm=nVc_m = \dfrac{n}{V} w moldm3\dfrac{mol}{dm^3}Objętość w dm³: 250 cm³ to 0,25 dm³.
  • Przeliczenie stężenia procentowego na molowecm=cp⋅dM⋅100%c_m = \dfrac{c_p \cdot d}{M \cdot 100\%}Gęstość w g/dm³ (1,2 g/cm³ = 1200 g/dm³), inaczej wynik wychodzi 1000 razy za mały.
  • Gęstość roztworud=mVd = \dfrac{m}{V}Pozwala przejść od objętości roztworu do jego masy.
  • Stężenie procentowe roztworu nasyconego z rozpuszczalności Rcp=RR+100 g⋅100%c_p = \dfrac{R}{R + 100\,g} \cdot 100\%Rozpuszczalność to gramy substancji na 100 g WODY, nie roztworu.
  • Mieszanie dwóch roztworów tej samej substancjim1cp1 + m2cp2 = (m1 + m2)cp3Rozcieńczanie wodą to ten sam wzór z cp2 = 0.
  • Rozcieńczanie roztworu o znanym stężeniu molowymc1V1 = c2V2Liczba moli substancji się nie zmienia, zmienia się tylko objętość.

Mol, masa i gazy

  • Liczba moli z masyn=mMn = \dfrac{m}{M}
  • Liczba moli gazu w warunkach normalnychn=V22,4 dm3/moln = \dfrac{V}{22{,}4\,dm^3/mol}Tylko warunki normalne (0°C, 1013 hPa). W innych warunkach równanie Clapeyrona.
  • Liczba drobin z liczby moliN = n ⋅ NA, gdzie NA = 6,02 ⋅ 1023 mol−1
  • Równanie ClapeyronapV = nRTTemperatura w kelwinach. Przy p w hPa i V w dm³: R=83,14 hPa⋅dm3mol⋅KR = 83{,}14\,\dfrac{hPa \cdot dm^3}{mol \cdot K}.
  • Średnia masa atomowa pierwiastka z izotopówAˉ=A1⋅%1+A2⋅%2100%\bar{A} = \dfrac{A_1 \cdot \%_1 + A_2 \cdot \%_2}{100\%}
  • Liczba neutronów w jądrzeN = A − ZA to liczba masowa, Z liczba atomowa (protonów).
  • Wydajność reakcjiW=ilosˊcˊ otrzymanailosˊcˊ teoretyczna⋅100%W = \dfrac{\text{ilość otrzymana}}{\text{ilość teoretyczna}} \cdot 100\%Ilość teoretyczną licz z substratu użytego w niedomiarze.
  • Masa izotopu promieniotwórczego po czasie tm=m0⋅(12)t/T1/2m = m_0 \cdot \left(\dfrac{1}{2}\right)^{t/T_{1/2}}Po każdym okresie półtrwania zostaje połowa.

Równowaga, dysocjacja i pH

  • Stała równowagi reakcji aA + bB ⇌ cC + dDK=[C]c[D]d[A]a[B]bK = \dfrac{[C]^c [D]^d}{[A]^a [B]^b}Stężenia W STANIE RÓWNOWAGI. Substancji stałych i wody jako rozpuszczalnika nie wpisujesz.
  • Stopień dysocjacjiα=czdysocjowanec0⋅100%\alpha = \dfrac{c_{zdysocjowane}}{c_0} \cdot 100\%
  • Prawo rozcieńczeń OstwaldaK=α2c01−αK = \dfrac{\alpha^2 c_0}{1 - \alpha}, a gdy α < 5%: K ≈ α2c0Uproszczenie wolno stosować, gdy c0K≥400\dfrac{c_0}{K} \geq 400.
  • Stężenie jonów H+ w roztworze słabego kwasu[H+]≈Ka⋅c0[H^+] \approx \sqrt{K_a \cdot c_0}Analogicznie dla słabej zasady: [OH−]≈Kb⋅c0[OH^-] \approx \sqrt{K_b \cdot c_0}.
  • pH i pOHpH = −log[H+], pOH = −log[OH−], pH + pOH = 14pH + pOH = 14 obowiązuje w 25°C.
  • Iloczyn jonowy wodyKw = [H+][OH−] = 10−14 (25°C)
  • Związek stałych sprzężonej pary kwas i zasadaKa ⋅ Kb = KwIm mocniejszy kwas, tym słabsza sprzężona z nim zasada.
  • Iloczyn rozpuszczalności soli AxByKs = [A]x[B]y = (xs)x(ys)yDla AgCl: Ks = s2, dla Ag2CrO4: Ks = 4s3.
  • Kiedy wytrąci się osad?Gdy iloczyn stężeń jonów (z potęgami) przekroczy Ks.Pamiętaj o rozcieńczeniu po zmieszaniu dwóch roztworów, zanim policzysz iloczyn.

Kinetyka

  • Równanie kinetycznev = k[A]a[B]bWykładniki z doświadczenia; dla reakcji elementarnej równe współczynnikom.
  • Reguła van ’t Hoffav2v1=γT2−T110\dfrac{v_2}{v_1} = \gamma^{\dfrac{T_2 - T_1}{10}}Współczynnik temperaturowy γ zwykle wynosi od 2 do 4.
  • Średnia szybkość reakcjiv=ΔcΔtv = \dfrac{\Delta c}{\Delta t}Dla substratu bierzesz ubytek stężenia, więc wartość dodatnią.

Elektrochemia i termochemia

  • Siła elektromotoryczna ogniwaSEM = Ekatody − EanodyKatoda ma wyższy potencjał. W ogniwie anoda jest ujemna, w elektrolizerze dodatnia.
  • Prawo Faradaya (masa produktu elektrolizy)m=M⋅I⋅tz⋅Fm = \dfrac{M \cdot I \cdot t}{z \cdot F}, F=96500 CmolF = 96500\,\dfrac{C}{mol}Czas w sekundach, z to liczba elektronów na jeden jon albo cząsteczkę.
  • Ładunek przepływający przez elektrolizerQ = I ⋅ t
  • Entalpia reakcji z entalpii tworzeniaΔH=∑ΔHtw(produktoˊw)−∑ΔHtw(substratoˊw)\Delta H = \sum \Delta H_{tw}(\text{produktów}) - \sum \Delta H_{tw}(\text{substratów})Entalpia tworzenia pierwiastka w stanie podstawowym to zero. Mnóż przez współczynniki.
  • Entalpia reakcji z energii wiązańΔH=∑E(wiązanˊ zrywanych)−∑E(wiązanˊ tworzonych)\Delta H = \sum E(\text{wiązań zrywanych}) - \sum E(\text{wiązań tworzonych})Odwrotna kolejność niż przy entalpiach tworzenia.
  • Znak ΔH reakcji egzotermicznej i endotermicznejEgzotermiczna: ΔH < 0. Endotermiczna: ΔH > 0.

Wzory ogólne

  • Wzór ogólny alkanówCnH2n+2
  • Wzór ogólny alkenów i cykloalkanówCnH2nTen sam wzór, więc alken i cykloalkan o tym samym n są izomerami.
  • Wzór ogólny alkinów (i alkadienów)CnH2n−2
  • Wzór ogólny alkoholi monohydroksylowych nasyconychCnH2n+1OH
  • Wzór ogólny aldehydów i ketonów nasyconychCnH2nO
  • Wzór ogólny nasyconych kwasów monokarboksylowychCnH2n+1COOH albo CmH2mO2, gdzie m to liczba wszystkich atomów węglaEstry nasycone mają ten sam wzór sumaryczny CmH2mO2, więc są izomerami kwasów.
  • Liczba stopni nienasycenia (wiązań π i pierścieni)2C+2+N−H−X2\dfrac{2C + 2 + N - H - X}{2}X to fluorowce; tlen nie zmienia wyniku. Benzen ma 4.

Sprawdź się na prawdziwych zadaniach: zadania z matury z odpowiedziami z klucza.

Inne fiszki z tego przedmiotu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.