Utwory epickie i dramatyczne
Te lektury mogą pojawić się w części pisemnej (poziom podstawowy) i w części ustnej. Każdy tytuł prowadzi do strony z zadaniami z arkuszy CKE, w których lektura się pojawiła.
Starożytność i średniowiecze
- Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
- Jan Parandowski, Mitologia, cz. I Grecja
- Homer, Iliada i Odyseja (fragmenty)
- Sofokles, Antygona
- Legenda o św. Aleksym (fragmenty)
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
- Kwiatki św. Franciszka z Asyżu (fragmenty)
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
- Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty)
- Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
Renesans, barok, oświecenie
- Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich
- Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty)
- Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty)
- William Szekspir, Makbet, Romeo i Julia
- Molier, Skąpiec
- Ignacy Krasicki, wybrane satyry
Romantyzm
- Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność; Konrad Wallenrod; Dziady cz. III (zobacz też omówienie)
- Juliusz Słowacki, Kordian
- Zygmunt Krasiński, Nie-Boska Komedia
Pozytywizm i Młoda Polska
- Bolesław Prus, Lalka, Z legend dawnego Egiptu
- Eliza Orzeszkowa, Gloria victis
- Henryk Sienkiewicz, Potop
- Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
- Stanisław Wyspiański, Wesele
- Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I, Jesień)
- Stefan Żeromski, Rozdzióbią nas kruki, wrony…, Przedwiośnie
XX i XXI wiek
- Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
- Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu, Ludzie, którzy szli
- Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat
- Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
- Albert Camus, Dżuma
- George Orwell, Rok 1984
- Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty)
- Sławomir Mrożek, Tango
- Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie), Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii)
- Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych)
- Antoni Libera, Madame
- Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie)
- Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach)
- Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)
Ze szkoły podstawowej: bajki Ignacego Krasickiego, Dziady cz. II i Pan Tadeusz Adama Mickiewicza, Zemsta Aleksandra Fredry, Balladyna Juliusza Słowackiego.
Utwory poetyckie
W teście historycznoliterackim CKE może sprawdzić znajomość treści tylko tych wierszy, które są wymienione w podstawie programowej. Fragment utworu zawsze jest podany w arkuszu.
- Bogurodzica
- Lament świętokrzyski (fragmenty)
- Jan Kochanowski, pieśni, psalmy i treny: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II, Psalm 13, Psalm 47, treny IX, X, XI, XIX oraz treny I, V, VII, VIII
- Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny
- Adam Mickiewicz, Oda do młodości
- Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona (fragmenty), Testament mój
- Czesław Miłosz, Traktat moralny (fragmenty)
W wypracowaniu można odwołać się do dowolnego wiersza, ale tylko jako do innego utworu albo kontekstu, nie zamiast lektury obowiązkowej.
Jak uczyć się lektur
- Zacznij od lektur, które da się wykorzystać w wielu tematach: Lalka, Dziady cz. III, Wesele, Przedwiośnie, Inny świat, Dżuma, Rok 1984.
- Do każdej lektury zapisz kilka problemów (np. miłość, władza, wina i kara, wolność) i 2–3 sceny, które je pokazują.
- Za błąd kardynalny, czyli pomylenie treści lektury, CKE może obniżyć ocenę wypracowania. Przy wyborze lektury liczy się pewność, nie ambicja.
- Jak wyglądają tematy i zadania: arkusze z polskiego z rozwiązaniami.
Najczęstsze pytania
Ile jest lektur obowiązkowych na maturze z polskiego?
Informator CKE wymienia 41 pozycji utworów epickich i dramatycznych (ostatnia obejmuje lektury ze szkoły podstawowej), część we fragmentach, oraz kilkanaście utworów poetyckich.
Czy lista lektur jest w arkuszu maturalnym?
Tak. CKE drukuje w arkuszu listę lektur obowiązkowych, więc nie trzeba pamiętać autorów i tytułów, ale treść i problematykę trzeba znać.
Do ilu lektur trzeba odwołać się w wypracowaniu?
Do jednej lektury obowiązkowej (utworu epickiego albo dramatycznego) i do innego utworu literackiego oraz kontekstu, zgodnie z poleceniem.