Zadanie 32, matura dodatkowa 2020, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1
Gmina (niebędąca miastem na prawach powiatu) jako wspólnota samorządowa w Rzeczypospolitej Polskiej – przedstaw zarówno zadania takiej gminy, w tym świadczone przez nią usługi społeczne, jak i sprawy, których załatwianie służy realizacji obowiązków i potrzeb członków wspólnoty.
Fragment przemówienia Jana Pawła II do przedstawicieli władz samorządowych
[…] samorząd terytorialny, podejmując decyzje dotyczące miasta czy miejscowości, winien mieć na względzie w pierwszym rzędzie dobro mieszkańców – ich potrzeby, oczekiwania i perspektywy wszechstronnego rozwoju.
www.centrumjp2.pl
Temat 2
Porównaj możliwości działania większościowych koalicji rządowych oraz rządów mniejszościowych w Rzeczypospolitej Polskiej, odnosząc się do unormowań prawnych oraz praktyki ustrojowej XXI wieku.
Temat 3
Przedstaw genezę i funkcjonowanie wskazanych w tekście systemów bezpieczeństwa międzynarodowego we współczesnej Europie.
Ze Strategii rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
W skali kontynentu stale rośnie zakres i intensywność współpracy międzynarodowej, której solidne podstawy instytucjonalne dają Sojusz Północnoatlantycki, Unia Europejska, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) […].
www.bbn.gov.pl
WYPRACOWANIE na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1. Gmina (niebędąca miastem na prawach powiatu) jako wspólnota samorządowa w Rzeczypospolitej Polskiej – przedstaw zarówno zadania takiej gminy, w tym świadczone przez nią usługi społeczne, jak i sprawy, których załatwianie służy realizacji obowiązków i potrzeb członków wspólnoty.
1) przedstawił zadania nakierowane na całą wspólnotę o charakterze społeczno-kulturowym:
– ochrona zdrowia;
– kultura, w tym biblioteki gminne i inne instytucje kultury, oraz ochrona zabytków i opieka nad zabytkami;
– kultura fizyczna i turystyka, w tym utrzymanie terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych;
– utrzymanie gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych;
– wspieranie i upowszechnianie idei samorządowej, w tym tworzenie warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażanie programów pobudzania aktywności obywatelskiej;
2) przedstawił zadania związane z kwestiami infrastruktury gminnej nakierowane na całą wspólnotę, w dziedzinach:
– ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
– gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;
– wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
– działalności w zakresie telekomunikacji;
– lokalnego transportu zbiorowego;
– targowisk i hal targowych; zieleni gminnej i zadrzewień;
– cmentarzy gminnych;
– porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego;
3) przedstawił zadania związane z zaspokajaniem potrzeb słabszych społecznie oraz dla niektórych kategorii mieszkańców:
– polityka prorodzinna, w tym zapewnienie kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej;
– wspieranie rodziny i systemu pieczy zastępczej;
– pomoc społeczna, w tym ośrodki i zakłady opiekuńcze;
– gminne budownictwo mieszkaniowe;
– edukacja publiczna na poziomie przedszkolnym i podstawowym;
4) przedstawił załatwianie spraw urzędowych:
– dowód osobisty;
– rejestracja urodzeń;
– opłaty lokalne, np. za śmieci, psa;
– podatki od nieruchomości;
– rejestracja działalności gospodarczej.
Temat 2. Porównaj możliwości działania większościowych koalicji rządowych oraz rządów mniejszościowych w Rzeczypospolitej Polskiej, odnosząc się do unormowań prawnych oraz praktyki ustrojowej XXI wieku.
1) scharakteryzował formalno-prawne podobieństwa i różnice między rządami mniejszościowymi i większościowymi
– wyjaśnił, na czym polegają rządy większościowe i mniejszościowe w systemie parlamentarno-gabinetowym;
– wskazał na sytuację, w wyniku których może dojść do rządów mniejszościowych;
– zauważył, że z punktu widzenia formalno-prawnego każdy z typów rządów ma te same kompetencje;
2) scharakteryzował różnice wynikające z praktyki politycznej:
– w funkcji prawodawczej parlamentu – w związku z tym, że większość przegłosowywanych ustaw to projekty rządowe, zauważył, że w sytuacji rządu mniejszościowego w Sejmie mamy do czynienia ze znacznie większymi kompromisami w tej dziedzinie;
– charakteryzując kontrolę parlamentarną rządu, wskazał na różnice – jej specyficzność w sytuacji rządu większościowego, gdzie usunięcie ministra czy rządu jest mało realne, i na zupełnie inną sytuację rządu mniejszościowego, co powoduje konieczność większych kompromisów z opozycją;
– wskazując na konstruktywne wotum nieufności, ukazał względną trwałość rządów mniejszościowych i jedyną jak do tej pory sytuację doprowadzenia do przedterminowych wyborów parlamentarnych (2007);
3) przedstawił rządy większościowe w XXI wieku:
– SLD–UP–PSL (2001–2004);
– PiS–Samoobrona–LPR (2006, 2006–2007);
– PO–PSL (2007–2011, 2011–2014, 2014–2015);
– PiS–SP–PR/PJG (2015–2017, 2017–2019, od 2019);
4) przedstawił rządy mniejszościowe w XXI wieku:
– AWS (2001; rozpad koalicji z UW w 2000);
– SLD–UP–SdPl–PD (2004–2005);
– PiS (2005–2006);
– PiS (2007).
Temat 3. Przedstaw genezę i funkcjonowanie wskazanych w tekście systemów bezpieczeństwa międzynarodowego we współczesnej Europie.
1) przedstawił genezę każdego ze współczesnych systemów bezpieczeństwa
– NATO: zimna wojna; po niej współpraca z byłymi państwami socjalistycznymi i otwarcie na nie, także współcześnie (poza członkostwem np. Partnerstwo dla Pokoju);
– OBWE: ocieplenie stosunków między państwami NATO i UW; konferencje bezpieczeństwa i współpracy w latach 70. XX wieku;
– UE: nieudana próba stworzenia EWO w latach 50. XX wieku, w traktacie z Maastricht bezpieczeństwo jako część II filaru, UZE zbrojnym ramieniem UE;
2) scharakteryzował system bezpieczeństwa w ramach NATO:
– rola Sekretarza Generalnego i Rady Atlantyckiej;
– art. 5 traktatu waszyngtońskiego;
– wojskowe instrumenty siły;
– dwuznaczny charakter niektórych operacji w Europie (np. w serbskiej części FRJ);
– znacząca pozycja USA;
3) scharakteryzował system bezpieczeństwa w ramach OBWE:
– geneza: ocieplenie stosunków między państwami NATO i UW; konferencje bezpieczeństwa i współpracy w latach 70. XX wieku; – zasady prawa z Aktu końcowego KBWE, m.in. nienaruszalność granic i integralność terytorialna oraz nieingerencja w sprawy wewnętrzne,
– poparte faktami odnotowanie, że pełne obowiązywanie powyższych zasad nie miało miejsca;
– instytucje powołane na rzecz bezpieczeństwa, np. Wysoki Komisarz ds. Mniejszości Narodowych, rola Sekretarza Generalnego OBWE;
4) scharakteryzował system bezpieczeństwa w ramach WE/UE:
– działania na rzecz instytucjonalizacji systemu, np. Europejska Strategia Bezpieczeństwa z 2003 r.; przedstawienie uwarunkowań użycia sił zbrojnych przez UE po przyjęciu traktatu z Lizbony; rozwiązanie UZE;
– Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony: rozwój struktur kierowania, dowodzenia oraz sił wojskowych; koncepcje grup bojowych.
Uwaga redakcyjna: w oryginalnym kluczu CKE w temacie 3, aspekcie 1 błędnie podano „Partnerstwo Wschodnie” jako przykład współpracy NATO. Poprawiono na „Partnerstwo dla Pokoju”. Partnerstwo Wschodnie jest inicjatywą Unii Europejskiej.
Schemat punktowania
Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)
Zdający w pełni scharakteryzował 4 istotne aspekty zagadnienia.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA Zdający nie popełnił żadnego błędu merytorycznego.
SELEKCJA INFORMACJI Zdający przeprowadził poprawną selekcję i hierarchizację informacji (nie zamieścił w pracy fragmentów niezwiązanych z tematem).
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA Zdający zaprezentował wywód w pełni spójny, harmonijny i logiczny.
Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT
Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4) lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA Zdający popełnił jeden lub dwa błędy merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI Zdający przeprowadził niekonsekwentną selekcję informacji i ich hierarchizację (umieścił w pracy nieliczne fragmenty niezwiązane z tematem).
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA Zdający zaprezentował wywód nie w pełni uporządkowany.
Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT
Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4) lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA Zdający popełnił trzy lub cztery błędy merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI Zdający przeprowadził w niewystarczającym stopniu selekcję informacji i ich hierarchizację (napisał pracę, której znaczną część stanowią fragmenty niezwiązane z tematem).
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA Zdający zaprezentował wywód w sposób chaotyczny i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA Zdający popełnił co najmniej pięć błędów merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI Ponad połowę pracy stanowią fragmenty niezwiązane z tematem.
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA Wywód jest niekomunikatywny. 0 PKT Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem. Przy pracy o wartości merytorycznej 0 pkt, nie przyznaje się punktów za pozostałe elementy.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także ocenić pracę na 0 punktów.