Zadanie 1.10, matura maj 2016, filozofia rozszerzona

6 pktotwartetrudne 39%Maj 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Na podstawie tekstu i własnej wiedzy wykonaj polecenia.

Platon, Menon

SOKRATES: Jeśli cnota jest rodzajem wiedzy, jest oczywiste, że można jej nauczyć.

MENON: Z pewnością.

SOKRATES: Szybko to rozstrzygnęliśmy […].

MENON: Doskonale.

SOKRATES: Następnym problemem, który, jak się wydaje, należy rozpatrzyć, jest to, czy cnota jest wiedzą, czy czymś innym niż wiedza.

MENON: Mnie się też wydaje, że jest to następny problem, który trzeba rozpatrzyć.

SOKRATES: Więc cóż? Czy nie uważamy cnoty za dobro? Czy podtrzymujemy tę hipotezę, że cnota jest dobrem?

MENON: Z pewnością.

SOKRATES: Gdyby istniało jakieś dobro oddzielnie od wiedzy, wówczas i cnota mogłaby nie być wiedzą; jeśli jednak nie ma takiego dobra, które nie należałoby do wiedzy, możemy słusznie przypuszczać, że jest ona wiedzą.

MENON: Jest tak.

SOKRATES: Czy dzięki cnocie jesteśmy dobrzy?

MENON: Tak.

SOKRATES: Jeśli dobrzy, to i pożyteczni: wszystko, co dobre, jest bowiem pożyteczne. Czyż nie?

MENON: Tak.

SOKRATES: Zatem i cnota jest pożyteczna?

MENON: Z konieczności, zgodnie z tym, cośmy ustalili.

SOKRATES: Popatrzmy zatem, jakie rzeczy są dla nas pożyteczne, rozpatrując każdą z osobna. Zdrowie, mówimy, siła, piękność, bogactwo; wszystkie te rzeczy i im podobne uważamy za pożyteczne. Czyż nie?

MENON: Tak.

SOKRATES: Ale niekiedy uważamy, że te same rzeczy nam szkodzą; czy też tak uważasz, czy nie?

MENON: Tak samo.

SOKRATES: Zastanów się zatem, jak są one kierowane, gdy nam przynoszą pożytek, a jak gdy szkodzą? Czy nie jest tak, że gdy są używane rozsądnie, przynoszą nam pożytek, jeśli nie, szkodzą?

MENON: Z pewnością.

SOKRATES: Rozważmy teraz rzeczy od strony duszy. Czy nazywasz coś roztropnością, sprawiedliwością, męstwem, zdolnością do nauki, pamięcią, hojnością i tym podobnie?

MENON: Nazywam.

SOKRATES: Zastanów się, czy te spośród nich, które nie są twoim zdaniem wiedzą, lecz czymś różnym od wiedzy, nie są takie, że raz szkodzą, innym razem przynoszą pożytek? Na przykład męstwo; gdy męstwo nie jest rozważne, ale jest tylko zuchwalstwem; jeśli człowiek jest nierozsądnie zuchwały, ponosi szkodę, jeśli kieruje nim rozsądek, odnosi korzyść.

MENON: Tak.

SOKRATES: Czy nie jest tak samo z rozwagą i zdolnością uczenia się? To, czego się uczymy i czemu się oddajemy z rozsądkiem, przynosi pożytek, jeśli bez rozsądku, szkodzi.

MENON: To całkowita prawda.

SOKRATES: Krótko mówiąc, czy wszystko to, co dusza podejmuje albo znosi kierując się rozsądkiem, nie kończy się szczęśliwie, jeśli zaś kieruje się nierozsądkiem, przeciwnie?

MENON: Tak się wydaje.

SOKRATES: Jeśli zatem cnota jest jedną z rzeczy związanych z duszą i z konieczności musi być pożyteczna, musi być rozsądkiem; wszystkie inne bowiem rzeczy z duszą związane nie są same z siebie ani pożyteczne, ani szkodliwe, ale zależnie od tego, czy towarzyszy im rozsądek, czy szaleństwo szkodzą lub przynoszą pożytek. Zgodnie z tym rozumowaniem, ponieważ cnota przynosi pożytek, musi być rodzajem rozsądku.

MENON: I mnie się tak wydaje.

Platon, Menon, przeł. P. Siwek, [w:] Platon, Gorgias. Menon, Warszawa 1991, s. 173–175.

Polecenie

6 punktów

Podaj dwie starożytne i dwie nowożytne lub współczesne tradycje filozoficzne (szkoły, kierunki lub myślicieli), które nie zgodziłyby się z Platońskim założeniem, że rozum jest jedynym źródłem wiedzy powszechnie obowiązującej (obiektywnej). Każdej z tych tradycji przyporządkuj charakterystyczny dla niej argument na poparcie tej niezgody.

Tradycje starożytne:

1.

a) Szkoła/kierunek/myśliciel:

b) Argument:

2.

a) Szkoła/kierunek/myśliciel:

b) Argument:

Tradycje nowożytne lub współczesne:

3.

a) Szkoła/kierunek/myśliciel:

b) Argument:

4.

a) Szkoła/kierunek/myśliciel:

b) Argument:

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Tradycje starożytne

1. np. sofiści, sceptycy, Arystoteles

Sceptycy nie zgodziliby się z Platonem, twierdząc, że żadna wiedza (w tym oparta na rozumie) nie jest możliwa dla człowieka.

Sofiści nie zgodziliby się z Platonem, twierdząc, że wszelkie poznanie jest względne (subiektywne).

Arystoteles nie zgodziłby się z Platonem, twierdząc, że jednym ze źródeł poznania są zmysły.

Tradycje nowożytne lub współczesne

np.: empiryści, Kant, pragmatyści

Empiryści nie zgodziliby się z Platonem, dowodząc, że wiedza pochodzi z doświadczenia.

Kant nie zgodziłby się z Platonem, twierdząc, że jednym ze źródeł poznania są zmysły.

Pragmatyści nie zgodziliby się z Platonem, twierdząc, że wiedza jest efektem praktyki (zdanie jest prawdziwe, gdy zastosowane w praktyce przynosi korzyść).

Schemat punktowania

2 pkt

za poprawne podanie czterech tradycji/kierunków/myślicieli (dwie tradycje starożytne i dwie nowożytne lub współczesne).

1 pkt

za poprawne podanie trzech tradycji/kierunków/myślicieli (dwie tradycje starożytne i dwie nowożytne lub współczesne).

0 pkt

za podanie jednej lub dwóch tradycji/kierunków/myślicieli.

oraz

Po 1 pkt – za poprawne podanie jednego argumentu z punktu widzenia określonej tradycji (łącznie 4 pkt).

0 pkt

za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.

Uwaga: Punkt za dany argument może być przyznany tylko pod warunkiem podania odpowiedniej tradycji.

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Punkt za dany argument może być przyznany tylko pod warunkiem podania odpowiedniej tradycji.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.