Zadanie 14, matura maj 2019, filozofia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadań 12.–14.
Arystoteles
Etyka nikomachejska
Dwa tedy są rodzaje dzielności, z których jeden stanowią zalety dianoetyczne, drugi zaś – zalety etyczne, czyli cnoty. Owóż zarówno powstanie, jak i rozwój zalet dianoetycznych jest przeważnie owocem nauki i dlatego wymagają one doświadczenia i czasu; etycznych natomiast nabywa się dzięki przyzwyczajeniu […].
Za oznakę trwałych dyspozycji uważać należy przyjemność lub przykrość, które towarzyszą czynnościom; bo kto wyrzeka się rozkoszy zmysłowych i to właśnie go raduje, ten jest umiarkowany; kto zaś odczuwa to jako ciężar, jest rozwiązły; kto naraża się na niebezpieczeństwa i to go cieszy lub przynajmniej nie sprawia mu przykrości, ten jest mężny […]. Przyjemności bowiem i przykrości tyczy się dzielność etyczna. Wszak ze względu na przyjemność dopuszczamy się czynów niecnych, a ze względu na przykrość wstrzymujemy się od czynów pięknych. […]
Nie jest etycznie dzielnym człowiekiem ten, kogo nie cieszą czyny piękne […].
A więc dzielność etyczna jest trwałą dyspozycją do pewnego rodzaju postanowień, polegającą na zachowywaniu właściwej ze względu na nas średniej miary, którą określa rozum, i to w sposób, w jaki by ją określił człowiek rozsądny. Idzie tu o średnią miarę pomiędzy dwoma błędami, tj. między nadmiarem a niedostatkiem; a dalej: o średnią miarę o tyle, iż owe błędy bądź nie dochodzą do tego, co jest właściwe w doznawaniu namiętności i w postępowaniu, bądź poza tę granicę wykraczają, gdy natomiast dzielność etyczna znajduje i obiera właściwy środek […].
Nie każde jednak postępowanie i nie każda namiętność dopuszcza średnią miarę; z samych bowiem już nazw niektórych z nich wynika, że są czymś niegodziwym […].
W odniesieniu do czci i niesławy środkiem jest poczucie własnej wartości, czyli uzasadniona duma, której nadmiar jest zarozumiałością, niedostatek zaś przesadną skromnością […].
Trzy tedy są rodzaje dyspozycji, z których dwie są wadami (pierwsza z powodu nadmiaru, druga z powodu niedostatku), jedna zaś, a mianowicie zachowanie właściwej miary, jest zaletą.
Arystoteles, Etyka nikomachejska, Księga II, 1103a, 1104b, 1107a, 1107b, 1108b.
Polecenie
2 punktyArystoteles twierdzi, że o niegodziwości niektórych działań nie decyduje jedynie nadmiar lub niedostatek. Podaj przykład takiego działania i – odwołując się do przywołanego tekstu oraz własnej wiedzy – uzasadnij swój wybór.
Przykład:
Uzasadnienie:
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Przykład: Morderstwo dokonane na niewinnej osobie
Uzasadnienie: Każdy akt morderstwa dokonanego na niewinnej osobie jest działaniem moralnie złym. W stosunku do takich działań nie można więc mówić o właściwym środku między skrajnościami.
Schemat punktowania
za podanie właściwego przykładu (ilustrującego tezę Arystotelesa) i stosowne uzasadnienie (wyboru podanego przykładu).
za podanie właściwego przykładu (ilustrującego tezę Arystotelesa).
za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.