Zadanie 27, matura maj 2017, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
12 punktówZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.
1. Dlaczego doszło do upadku republiki rzymskiej? Odpowiedz na pytanie, charakteryzując przemiany polityczne, społeczne i gospodarcze w Rzymie w okresie II–I w. p.n.e. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 26–27).
2. Uwzględniając międzynarodowe położenie Polski, porównaj metody prowadzenia i oceń efekty polityki zagranicznej Władysława Łokietka oraz Kazimierza Wielkiego.
3. Reformacja zarówno osłabiła, jak i wzmocniła Kościół katolicki. Ustosunkuj się do powyższej tezy, analizując wydarzenia z historii Europy XVI w. (z uwzględnieniem przemian w dziedzinie kultury).
4. Małe państwo wielkich nadziei. Uzasadnij trafność tego określenia w stosunku do Księstwa Warszawskiego, charakteryzując ustrój polityczny, wysiłek militarny i gospodarczy tego państwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 28–29).
5. Przedstaw bilans gospodarki II RP, charakteryzując sukcesy i porażki polskiej polityki ekonomicznej w latach 1918–1939.
Materiały źródłowe do tematu 1.
Źródło A. Mapa. Rozwój terytorialny republiki rzymskiej w latach 264–44 p.n.e.
PowiększEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 1993, s. 569.
Źródło B. Plutarch, Żywoty sławnych mężów. Tyberiusz Grakchus [fragment]
Dzikie zwierzęta żyjące na ziemi italskiej mają w niej swoje legowiska […], a ludzie walczący w obronie Italii i życie swoje poświęcający dla jej sprawy nie mają w swej ojczyźnie niczego oprócz powietrza i światła! Bez domu i bez stałego miejsca zamieszkania błąkają się po świecie razem z dziećmi i żonami swoimi. Mamy tyle tysięcy obywateli rzymskich, z których żaden nie ma tu nigdzie ani ojczystego domu, ani grobowca swych ojców, ale każdy bije się tylko w obronie cudzego zbytku i bogactwa! Idą do walki na śmierć i wmawia się w nich przy tym, że są panami świata, a tymczasem żaden z nich nie posiada na własność ani jednej piędzi ziemi!
Plutarch, Żywoty sławnych mężów, Wrocław 1955, s. 507.
Źródło C. Mapa. Powstanie Spartakusa
PowiększJ. Dowiat, Historia […], Warszawa 1987, s. 133.
Źródło D. Rysunek według obrazu Vincenza Camucciniego, Zabójstwo Cezara
Powiększhttp://historia.focus.pl
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Mapa. Księstwo Warszawskie 1807–1809
PowiększH. Tomalska, Świat – Europa – Polska w latach 1795–1939, Warszawa 1996, s. 32.
Źródło B. Marcello Bacciarelli, Nadanie konstytucji Księstwu Warszawskiemu […]
PowiększJ. Wałek, Dzieje Polski w malarstwie i poezji, Warszawa 1987, s. 181.
Źródło C. Tabela. Wojska Księstwa Warszawskiego
| Daty | Liczba żołnierzy |
|---|---|
| 01.01.1809 | 31 713 |
| 28.11.1809 | 44 950 |
| 01.11.1810 | 54 230 |
| 24.06.1812 | 74 722 |
| 08.06.1813 | ok. 18 000 |
Historia Polski w liczbach. […] , t. 1, red. A. Jezierski, A. Wyczański, Warszawa 2003, s. 157–158.
Źródło D. Julian Ursyn Niemcewicz, Pamiętnik [fragment]
Dzienniki, gazety i pisma publiczne niczym nie są zapełnione, jak okropnymi [opisami palenia] z rozkazu Napoleona wszystkich towarów angielskich. Po wszystkich królestwach i państwach, gdzie tylko wpływ jego zachodzi, wszędzie niezmierne stosy palą się, obracają w dym roboty tysiąca rąk bez najmniejszego dla nikogo pożytku, bez szkody dla Anglików, co było zamiarem, ze stratą i upadkiem licznych familii kupieckich. Dziś u nas w Warszawie podobne stosy z farfur [fajansów], rydlów, motyk, wielu rolniczych narzędzi etc. przed pałacem rządowym palą się, co gorzej nie są to nowo wprowadzone towary, były jeszcze za czasów pruskich, opłacili już od nich kupcy po 50 od sta Francuzom. Dziś po tej opłacie całkiem ją tracą. […] W dziejach gwałtu i tyranii nic podobnego nie widziano jeszcze.
Na podstawie: Źródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 153.
WYPRACOWANIE na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Zasady oceniania CKE nie zawierają przykładowego wypracowania. Wypracowanie ocenia się poziomowo (0–12 pkt) według kryteriów wybranego tematu (zob. schemat punktowania).
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego tematu to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.
Uwaga (tematy 1. i 4.): Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje się na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.
Schemat punktowania
Kryteria oceniania (stosuje się kryteria tematu wybranego przez zdającego). Wypracowanie świadczące o zupełnym braku zrozumienia tematu – 0 pkt.
Temat 1. Dlaczego doszło do upadku republiki rzymskiej? Odpowiedz na pytanie, charakteryzując przemiany polityczne, społeczne i gospodarcze w Rzymie w okresie II–I w. p.n.e. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wzajemna zależność czynników ekonomicznych, społecznych, politycznych);
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące ze źródeł);
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ zubożenia ludności na kryzys armii obywatelskiej i przeprowadzenie reform Mariusza);
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. zmiany w armii – przejście od armii obywatelskiej do zawodowej);
• podjął próbę formułowania wniosków (np. uzależnienie ekonomiczne proletariatu od możnych nobilów prowadziło do zależności politycznej klienta od patrona);
• w większości wykorzystał materiał źródłowy;
• podjął próbę oceny sytuacji politycznej w Rzymie w okresie dyktatury Cezara.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. próby reform podejmowane przez braci Tyberiusza i Gajusza Grakchów, zawiązanie triumwiratu, dyktatura Cezara);
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ wojen prowadzonych przez Rzym na rozwój wielkich gospodarstw opartych na pracy niewolniczej, wpływ zubożenia drobnych właścicieli ziemskich na wzrost liczby proletariatu w miastach);
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym;
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. rozwój terytorialny Rzymu, powstanie Spartakusa, wojna domowa, zabójstwo Cezara);
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 2. Uwzględniając międzynarodowe położenie Polski, porównaj metody prowadzenia i oceń efekty polityki zagranicznej Władysława Łokietka oraz Kazimierza Wielkiego.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. znaczenie sojuszu polsko-węgierskiego i polsko-litewskiego dla rozwiązania problemu krzyżackiego, kwestię sądów papieskich w sprawie Pomorza);
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. związki między sytuacją zewnętrzną a podejmowanymi działaniami: polityką dynastyczną, ekspansją terytorialną, normalizacją stosunków);
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących kierunków i priorytetów polityki zagranicznej Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego, metod prowadzenia polityki);
• podjął próbę oceny efektów polityki zagranicznej Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. zagarnięcie Pomorza przez Krzyżaków, bitwa pod Płowcami, pokój wieczysty w Kaliszu);
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych oraz porównania dokonań obu władców.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. koronacja królewska Łokietka);
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 3. Reformacja zarówno osłabiła, jak i wzmocniła Kościół katolicki. Ustosunkuj się do powyższej tezy, analizując wydarzenia z historii Europy XVI w. (z uwzględnieniem przemian w dziedzinie kultury).
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. pogłębianie się podziału politycznego państw Europy, rozwój kultur narodowych);
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji;
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. rozwój reformacji i kontrreformacji);
• zajął stanowisko wobec tezy sformułowanej w temacie wypracowania i je w pełni uzasadnił.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rozwój reformacji i początek wojen religijnych, rozszerzanie się reformacji i walka Kościoła o odzyskanie wpływów, wpływ reformacji na reformę Kościoła – scharakteryzował postanowienia soboru trydenckiego; kultura baroku);
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając przemiany dokonujące się w czasie;
• zajął stanowisko wobec tezy sformułowanej w temacie wypracowania i je częściowo uzasadnił.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wystąpienie Marcina Lutra, akt supremacji Henryka VIII, pojawienie się odrębnych nurtów reformacji);
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
• podjął próbę opisu reakcji Kościoła katolickiego na reformację (sobór trydencki);
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wzrost znaczenia politycznego Kościoła i walka o władzę polityczną);
• podjął próbę ustosunkowania się do tezy sformułowanej w temacie wypracowania.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. sytuacja wewnętrzna Kościoła w XIV–XV wieku i wzrost krytyki duchowieństwa);
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Małe państwo wielkich nadziei. Uzasadnij trafność tego określenia w stosunku do Księstwa Warszawskiego, charakteryzując ustrój polityczny, wysiłek militarny i gospodarczy tego państwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty: społeczny, gospodarczy, militarny, polityczny;
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;
• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące ze źródeł);
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rozbudzenie nadziei Polaków na przyłączenie ziem zaboru rosyjskiego do Księstwa Warszawskiego w wyniku wojny w 1812 r.);
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;
• w większości wykorzystał materiał źródłowy;
• podjął próbę formułowania wniosków;
• podjął próbę oceny polityki Napoleona wobec Księstwa Warszawskiego oraz dokonań takich postaci jak np. książę Józef Poniatowski.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. udział Księstwa Warszawskiego w blokadzie kontynentalnej, przyłączenie ziem III zaboru austriackiego do Księstwa Warszawskiego, oddanie tronu w Księstwie w ręce dynastii Wettynów);
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ rozwoju kampanii napoleońskich na wzrost liczebny armii Księstwa Warszawskiego, wpływ konieczności utrzymywania wzrastającej liczby żołnierzy na problemy ekonomiczne Księstwa);
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym;
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. pokój w Tylży, nadanie konstytucji Księstwu Warszawskiemu przez Napoleona, wojna z Austriakami w 1809 r., wyprawa do Rosji w 1812 r.);
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 5. Przedstaw bilans gospodarki II RP, charakteryzując sukcesy i porażki polskiej polityki ekonomicznej w latach 1918–1939.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ sytuacji zewnętrznej na gospodarkę II RP w różnych okresach, wojna celna z Niemcami);
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji, uwzględniając kwestię reformy rolnej;
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;
• poprawnie sformułował wnioski i dokonał trafnego bilansu (podsumowania) sukcesów i porażek polskiej polityki gospodarczej.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii;
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe;
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. przedstawił kolejne etapy w rozwoju gospodarczym: unifikacja gospodarcza ziem polskich, znaczenie Górnego Śląska, reformy Grabskiego, budowa Gdyni i magistrali węglowej, kryzys ekonomiczny, COP – zakres inwestycji, Plan E. Kwiatkowskiego);
• dokonał częściowego bilansu (podsumowania) i podjął próbę oceny efektów polityki gospodarczej w różnych okresach.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. przyczyny budowy Gdyni, reforma monetarna, budowa COP);
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ zaborów oraz wojny na kondycję gospodarki w początkowym okresie niepodległości);
• podjął próbę bilansu (podsumowania).
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. odzyskanie niepodległości przez Polskę, wielki kryzys gospodarczy);
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Komentarz. W pracach powinny być zawarte informacje wskazujące pochodzenie ze źródeł, powołania na autora czy konkretne dane ze źródeł (dla tematów 1 i 4). Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem obniża punktację. Brak zrozumienia tematu skutkuje 0 pkt. Istotna poprawność informacji i języka.