Zadanie 25, matura czerwiec 2019, historia rozszerzona

12 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

12 punktów

Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

1. Porównaj ustrój polityczny demokratycznych Aten i republikańskiego Rzymu.

2. Konflikt polsko-krzyżacki stanowił najpoważniejsze wyzwanie dla pozycji międzynarodowej Polski. Oceń słuszność tej tezy w odniesieniu do XV wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 28–29).

3. Uzasadnij, że słusznie okres panowania dwóch ostatnich Jagiellonów na tronie polskim nazwano „złotym wiekiem” kultury polskiej.

4. Oceń znaczenie pracy organicznej dla zachowania tożsamości narodowej Polaków w XIX wieku.

5. Scharakteryzuj politykę USA za prezydentury H. Trumana i oceń jej wpływ na genezę zimnej wojny w latach 1945–1952. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30–31).

Materiały źródłowe do tematu 2.

Źródło A. Rozwój państwa krzyżackiego

mapa: państwo zakonu krzyżackiego, Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie i kraje nad Bałtykiem, z ziemiami przejściowo krzyżackimi i datamiPowiększ
mapa: państwo zakonu krzyżackiego, Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie i kraje nad Bałtykiem, z ziemiami przejściowo krzyżackimi i datami

T. Manteuffel, Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 2007, s. 341.

Źródło B. Polska w II poł. XV wieku

mapa Królestwa Polskiego i krajów sąsiednich z legendą: Królestwo Polskie w 1454 r., lenna, nabytki w latach 1454–1466, ziemie zhołdowane, granice z 1466 r., miasta, główne szlaki handlowePowiększ
mapa Królestwa Polskiego i krajów sąsiednich z legendą: Królestwo Polskie w 1454 r., lenna, nabytki w latach 1454–1466, ziemie zhołdowane, granice z 1466 r., miasta, główne szlaki handlowe

T. Jurek, E. Kizik, Historia Polski do 1572, Warszawa 2013, s. 424.

Źródło C. Wykres. Struktura wywozu z Polski głównych towarów w latach 1370–1520

wykres słupkowy: udział futer, drewna, wołów, zboża i wyrobów przemysłowych w wywozie z Polski w latach 1370, 1420, 1470 i 1520, w %Powiększ
wykres słupkowy: udział futer, drewna, wołów, zboża i wyrobów przemysłowych w wywozie z Polski w latach 1370, 1420, 1470 i 1520, w %

H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku, Warszawa 2003, s. 125.

Materiały źródłowe do tematu 5.

Źródło A. Tabela. Pomoc USA dla Europy w latach 1948–1954 (w mln dolarów)

KrajOgółemw %
Austria726,15
Belgia i Luksemburg556,53,8
Dania278,91,9
Francja3 103,821
RFN1 472,610
Grecja773,95,2
Islandia34,60,2
Irlandia146,21,0
Włochy1 577,810,7
Holandia980,16,6
Norwegia274,71,9
Portugalia49,80,3
Szwecja106,80,7
Turcja277,51,9
Wielka Brytania3 585,624,3

Na podstawie: Wiek XX w źródłach. […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 311.

Źródło B. Traktat północnoatlantycki z 4 kwietnia 1949 r. [fragment]

Artykuł 5

Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego.

O każdej takiej zbrojnej napaści i o wszystkich podjętych w jej wyniku środkach zostanie bezzwłocznie powiadomiona Rada Bezpieczeństwa. Środki takie zostaną zaniechane, gdy tylko Rada Bezpieczeństwa podejmie działania konieczne do przywrócenia i utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

http://isap.sejm.gov.pl

Źródło C. Karykatura z 1951 roku

karykatura: dwie postacie przy przechylonej misie z napisem AGGRESSOR, wylewająca się woda z napisem KOREAN WAR, na postaciach napisy CHINESE REDS i UNPowiększ
karykatura: dwie postacie przy przechylonej misie z napisem AGGRESSOR, wylewająca się woda z napisem KOREAN WAR, na postaciach napisy CHINESE REDS i UN

Tłumaczenie: chinese reds – chińscy czerwoni; korean war – wojna koreańska

http://hti.osu.edu

WYPRACOWANIE

na temat nr

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wypracowanie na jeden z pięciu tematów. Zasady oceniania CKE nie podają przykładowego rozwiązania: praca jest oceniana według kryteriów poziomowych (poziom IV: 9–12 pkt, poziom III: 6–8 pkt, poziom II: 3–5 pkt, poziom I: 1–2 pkt), ustalonych osobno dla każdego tematu i przytoczonych w schemacie punktowania. W tematach 2. i 5. ocenia się także wykorzystanie załączonych materiałów źródłowych.

Schemat punktowania

Kryteria oceniania CKE (osobno dla każdego tematu).

Temat 1. Porównaj ustrój polityczny demokratycznych Aten i republikańskiego Rzymu.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty, (np. wzajemna zależność czynników ekonomicznych, społecznych, politycznych, ustrojowych),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• dokonał pełnego i wszechstronnego porównania ustrojów obu państw,

• sformułował wnioski i podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ wojen grecko-perskich na rozwój demokracji ateńskiej, wpływ wojen na zagrożenia instytucji demokratycznych w Rzymie),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ewolucja demokracji ateńskiej, ewolucja ustroju republiki rzymskiej),

• podjął próbę formułowania wniosków (np. zwrócił uwagę na funkcjonowanie imion bohaterów zmagań Greków z Persami jako symboli odwagi i poświęcenia dla ojczyzny),

• dokonał częściowego porównania ustrojów obu państw.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wymienił typy instytucji demokratycznych w Atenach i w Rzymie republikańskim),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę porównania ustrojów obu państw.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 2. Konflikt polsko-krzyżacki stanowił najpoważniejsze wyzwanie dla pozycji międzynarodowej Polski. Oceń słuszność tej tezy w odniesieniu do XV wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 28–29).

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty, (np. polityczne, gospodarcze, społeczne, kulturowe),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (wpływ unii polsko-litewskiej na relacje z Zakonem),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• podjął próbę formułowania wniosków,

• w większości wykorzystał materiał źródłowy.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. Wielka Wojna z Zakonem, wojna trzynastoletnia),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 3. Uzasadnij, że słusznie okres panowania dwóch ostatnich Jagiellonów na tronie polskim nazwano „złotym wiekiem” kultury polskiej.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania, zwracając uwagę na znaczenie i trwałość osiągnięć kultury i sztuki tego okresu w Polsce.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ rozwoju drukarstwa na rozprzestrzenianie się myśli humanistycznej i prądów reformacyjnych, oddziaływanie mecenatu dworskiego, kościelnego i mecenatu możnych na twórczość artystów),

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny słuszności twierdzenia zawartego w temacie.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. dotyczącą dokonań Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Kopernika, Andrzeja Frycza Modrzewskiego),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływu studiów we Włoszech odbywanych przez polską młodzież na przenoszenie idei humanizmu na grunt polski, wpływ królowej Bony na pojawienie się w Polsce wielu włoskich artystów).

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 4. Oceń znaczenie pracy organicznej dla zachowania tożsamości narodowej Polaków w XIX wieku.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. zwrócił uwagę na ewolucję stanowiska zaborców wobec społeczeństwa polskiego oraz wskazał przyczyny tych zmian),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ sytuacji międzynarodowej na zmiany w polityce zaborców wobec sprawy polskiej),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• podjął próbę formułowania wniosków.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ klęski powstania styczniowego na upowszechnienie się postaw pozytywistycznych),

• podjął próbę oceny.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 5. Scharakteryzuj politykę USA za prezydentury H. Trumana i oceń jej wpływ na genezę zimnej wojny w latach 1945–1952. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30–31).

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. ekspansji komunizmu w Europie i na świecie na stworzenie doktryny politycznej USA),

• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,

• sformułował wnioski i ocenę.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• sformułował wnioski i ocenę decyzji o wybuchu powstania z właściwą do niej argumentacją,

• w większości wykorzystał materiał źródłowy.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. plan Marshalla, kryzys berliński, wojna w Korei),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii, z uwzględnieniem roli takich postaci jak: gen. Tadeusz Bór-Komorowski, płk. Antoni Chruściel,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Komentarz. Ocena opiera się na wyborze jednego z pięciu tematów. Dla tematów 2 i 5 obowiązkowe jest wykorzystanie materiałów źródłowych. Każdy temat posiada własne kryteria oceny szczegółowe dotyczące faktografii, wyjaśnień przyczynowo-skutkowych i formułowania wniosków.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.