Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.
1. Scharakteryzuj ustrój monarchii despotycznych na przykładzie państw starożytnego Wschodu.
2. Czy warto było zabiegać o koronę? Scharakteryzuj okoliczności i następstwa koronacji królewskich w Polsce Piastów.
3. Rewolucja angielska, amerykańska, francuska. Scharakteryzuj na ich przykładzie cechy rewolucji nowożytnych. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24–25).
Materiały źródłowe do tematu 3.
Źródło A. Zniesienie urzędu królewskiego w Anglii, 17 marca 1649 roku
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Ponieważ stwierdzono na podstawie doświadczenia, że urząd króla o władzy skupionej w rękach jednej osoby jest w tym narodzie […] niepotrzebnym ciężarem i niebezpieczeństwem dla wolności, pewności i interesu publicznego narodu; że władzy i prerogatywy królewskiej używano przeważnie gwoli ujarzmienia poddanych i uczynienia z nich niewolników; że z natury rzeczy każda osoba wyposażona w taką władzę usiłuje we własnym interesie wzmóc ją kosztem słusznej wolności ludu i własną wolę i potęgę wynieść ponad prawo, by stosownie do swej chęci móc ujarzmić całe królestwo: przeto postanawia się na mocy władzy niniejszego parlamentu, że żadna osoba nie ma nadal piastować ani wykonywać urzędu króla […].
Wiek XV–XVIII w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 304.
Źródło B. Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej [fragment]
My, naród Stanów Zjednoczonych, pragnąc udoskonalić Unię, ustanowić sprawiedliwość, zabezpieczyć spokój w kraju, zapewnić wspólną obronę, podnieść ogólny dobrobyt oraz utrzymać dla nas samych i naszego potomstwa dobrodziejstwa wolności, wprowadzamy i ustanawiamy dla Stanów Zjednoczonych Ameryki niniejszą konstytucję.
http://libr.sejm.gov.pl
Źródło C. Trzy stany – karykatura francuska z końca XVIII wieku
Źródło D. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 26 sierpnia 1789 roku [fragment]
Przedstawiciele ludu francuskiego, zebrani w Zgromadzeniu Narodowym, uznawszy, iż nieznajomość, zapoznanie lub pogarda dla praw człowieka to jedyne przyczyny publicznych nieszczęść i zepsucia rządów, postanowili ogłosić w uroczystej deklaracji naturalne, niezbywalne i święte prawa człowieka, aby owa deklaracja, stale przedstawiania wszystkim członkom społeczeństwa, przypominała im bez przerwy o ich prawach i ich obowiązkach; aby akty władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej, mogąc być w każdej chwili porównanymi z celem wszelkich instytucji politycznych, były tym bardziej respektowane; aby żądania obywateli, oparte od tej pory na prostych i niezaprzeczalnych podstawach, służyły zawsze podtrzymaniu Konstytucji i szczęściu ogółu. W związku z tym Zgromadzenie Narodowe uznaje i ogłasza, w obecności i pod auspicjami Istoty Najwyższej, następujące prawa człowieka i obywatela:
Art. I. Ludzie rodzą się i pozostają wolnymi i równymi w prawach. Podstawą różnic społecznych może być tylko wzgląd na pożytek ogółu.
Art. II. Celem wszelkiego zrzeszenia politycznego jest utrzymanie przyrodzonych i niezbywalnych praw człowieka. Prawa te to: wolność, własność, bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi.
Art. III. Źródło wszelkiej władzy zasadniczo tkwi w narodzie. Żadne ciało, żadna jednostka nie może sprawować władzy, która by wyraźnie od narodu nie pochodziła.
http://libr.sejm.gov.pl
4. Postęp czy zacofanie? Przedstaw bilans gospodarczy ziem polskich pod zaborami.
5. Scharakteryzuj i oceń rządy Władysława Gomułki. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 26–27).
Materiały źródłowe do tematu 5.
Źródło A. Przemówienie Władysława Gomułki na placu Defilad w Warszawie 24 października 1956 roku [fragment]
Towarzysze! Obywatele! Ludu pracujący stolicy! Witam was w imieniu Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, który na swoim ostatnim plenarnym posiedzeniu oddał ster partii w ręce nowego kierownictwa [...].
W ciągu ubiegłych lat nagromadziło się w życiu Polski wiele zła, nieprawości i bolesnych rozczarowań. Idee socjalizmu, przeniknięte duchem wolności człowieka i poszanowania praw obywatela, w praktyce uległy głębokim wypaczeniom. Słowa nie znajdowały pokrycia w rzeczywistości. Ciężki trud klasy robotniczej i całego narodu nie dawał oczekiwanych owoców. Wierzę głęboko, że te lata minęły bezpowrotnie w przeszłość.
VIII Plenum KC naszej partii dokonało historycznego zwrotu. Stworzyło ono nowy okres naszej pracy, nowy okres w dziejach budownictwa socjalistycznego w Polsce, w dziejach narodu. Kierownictwo partii powiedziało klasie robotniczej i całemu narodowi całą prawdę, prawdę bez osłonek i niedomówień o naszej sytuacji gospodarczej i politycznej, o trudnościach, które trzeba przezwyciężyć, by pójść naprzód i uzyskać trwałą poprawę życia ludzi pracy w Polsce.
http://www.przemowienia.com
Źródło B. Cegiełka Społecznego Funduszu Budowy Szkół
Źródło C. Fotografia z wiecu poparcia dla partii, marzec 1968 roku
Źródło D. Ballada o Janku Wiśniewskim [fragment]
Chłopcy z Grabówka, chłopcy z Chyloni,
Dzisiaj milicja użyła broni.
Dzielnieśmy stali, celnie rzucali,
Janek Wiśniewski padł.
Na drzwiach ponieśli go Świętojańską,
Naprzeciw glinom, naprzeciw tankom.
Chłopcy stoczniowcy, pomścijcie druha!
Janek Wiśniewski padł.
[…]
Nie płaczcie, matki, to nie na darmo,
Nad stocznią sztandar z czarną kokardą.
Za chleb i wolność i nową Polskę,
Janek Wiśniewski padł.
[...]
Każdy z pięciu tematów oceniany jest przy użyciu jednolitych kryteriów ogólnych:
Poziomu IV (9–12 pkt): zdający wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty, poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji, poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziomu III (6–8 pkt): zdający dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe, przedstawił zagadnienia w ujęciu dynamicznym, podjął próbę formułowania wniosków i oceny.
Poziomu II (3–5 pkt): zdający przedstawił częściową faktografię, podjął próbę uporządkowania faktów, podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.
Poziomu I (1–2 pkt): zdający w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, podał kilka faktów zwykle bez wskazywania związków między nimi, poprawnie umieścił rozważania w czasie i przestrzeni.
12 pkt – odpowiedź spełnia wszystkie wymienione kryteria dla poziomu IV.
8–9 pkt – odpowiedź spełnia większość kryteriów poziomu III/IV.
6–7 pkt – odpowiedź spełnia kryteria poziomu III.
5 pkt – odpowiedź spełnia większość kryteriów poziomu II/III.
3–4 pkt – odpowiedź spełnia kryteria poziomu II.
2 pkt – odpowiedź spełnia większość kryteriów poziomu I/II.
1 pkt – odpowiedź spełnia kryteria poziomu I.
Zadanie wymaga wyboru jednego tematu. Tematy 3 i 5 wymagają wykorzystania materiałów źródłowych. Kryteria dotyczą oceny pracy całościowej, umiejętności selekcji faktów, hierarchizacji informacji i formułowania wniosków.
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.