Zadanie 25, matura czerwiec 2021, historia rozszerzona

12 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

12 punktów

Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania

1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 23–24).

2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24–25).

3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.

4. Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów kolonialnych państw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.

5. Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury w latach 1945–1989.

Materiały źródłowe do tematu 1.

Źródło A. O ustroju ateńskim

Co zaś do ustroju ateńskiego – nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy bowiem, wybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy wyższe. […] Zamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie zabezpieczają swój ustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali Hellenowie uważają za błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą się tam lepszą pozycją od ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie lud stanowi załogę okrętów i tworzy potęgę państwa […] w stopniu znacznie większym niż hoplici, ludzie szlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja, wydaje się słuszne, aby każdy miał dostęp do urzędów […] i aby każdy obywatel, który zechce zabrać głos, mógł to uczynić bez przeszkód. […] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni wszystkim pozwalać przemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać tylko najbieglejszych i najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą decyzję, zezwalając na zabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos tylko ludzie wyższego stanu […], obywatelom tego pokroju działoby się dobrze, a pospólstwu – nie.

A. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.

Źródło B. Fotografia ostrakonu

fotografia skorupy naczynia z wyrytym greckim napisem w dwóch wierszachPowiększ
fotografia skorupy naczynia z wyrytym greckim napisem w dwóch wierszach

www.agora.ascsa.net

Źródło C. Perykles o demokracji ateńskiej

Nasz ustrój […] nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na większości obywateli […]. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia; nikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli […] jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza tym niepisanym, które bronią pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną hańbę.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s 17.

Materiały źródłowe do tematu 2.

Źródło A. Akt unii w Krewie [fragment]

My Jagiełło z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi pan i dziedzic przyrodzony podajemy do wiadomości wszystkim, […] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski […] wyprawił uroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej wysokości. […] Jako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim Księciem Litewskim, życzyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa, a co Bóg wszechmocny zachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza pani, niechaj Wysokość Wasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana Jagiełłę, Wielkiego Księcia, na syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą, królowę Polski, niechaj poślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone dojdzie do przewidzianego końca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi swymi jeszcze nie ochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi i najniższymi w swoich krajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć zamierza, pragnie i życzy sobie.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych , cz.1, Toruń 1994, s 129.

Źródło B. Fragment opracowania historycznego

W trzy lata po Grunwaldzie […], król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na wielkim zjeździe […] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim i Litwą. […] Jak można się domyślać, król mając już wstępną akceptację panów polskich uzgodnił wówczas z Witoldem przyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe w sprawie z Krzyżakami miało […] wpływ na retorykę aktów unii […]. Wystawiono kilka dokumentów. […] Najważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po śmierci Witolda i stanowił, że wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski i jego potomkowie będą chcieli powołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że gdyby król zmarł bez prawego dziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego księcia i panów litewskich.

J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.

Źródło C. Drzewo genealogiczne Jagiellonów [fragment]

drzewo genealogiczne: Kazimierz Jagiellończyk i jego dzieci z datami panowania, śmierci i małżeństw, z legendą skrótówPowiększ
drzewo genealogiczne: Kazimierz Jagiellończyk i jego dzieci z datami panowania, śmierci i małżeństw, z legendą skrótów

Na podstawie: Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. 12, Warszawa 2002, s. 356.

WYPRACOWANIE

na temat nr

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wypracowanie na jeden z pięciu tematów. Zasady oceniania CKE nie podają przykładowego rozwiązania: praca jest oceniana według kryteriów poziomowych (poziom IV: 9–12 pkt, poziom III: 6–8 pkt, poziom II: 3–5 pkt, poziom I: 1–2 pkt), ustalonych osobno dla każdego tematu i przytoczonych w schemacie punktowania. W tematach 1. i 2. ocenia się także wykorzystanie załączonych materiałów źródłowych. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne, spełniające warunki zadania.

Schemat punktowania

Kryteria oceniania CKE (osobno dla każdego tematu).

Temat 1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 23–24).

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;

• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• w większości wykorzystał materiał źródłowy,

• podjął próbę formułowania wniosków.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,

• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

Temat 2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24–25).

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;

• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• w większości wykorzystał materiał źródłowy,

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści zawartych w materiale źródłowym,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,

• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

Temat 3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach (politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 4. Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów kolonialnych państw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach (politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Temat 5. Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury w latach 1945–1989.

Poziom IV (9–12 pkt). Zdający:

• zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach (politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt). Zdający:

• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,

• podjął próbę formułowania wniosków,

• podjął próbę oceny.

Poziom II (3–5 pkt). Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu,

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt). Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.