Zacznij za darmoZacznij

Baza wiedzy · matura

Ekspansja kolonialna na maturze z historii: od odkryć do imperializmu

Ekspansja kolonialna to podporządkowywanie przez państwa europejskie terytoriów poza Europą. Pierwsza fala zaczęła się od wielkich odkryć geograficznych (XV–XVI w., Portugalia i Hiszpania), druga to imperializm XIX wieku, którego symbolem jest podział Afryki po konferencji berlińskiej (1884–1885).

Sprawdzone 18 października 2026

Etapy

OkresNajważniejsze państwaCo się działo
XV–XVI w.Portugalia, Hiszpaniaodkrycia geograficzne, podbój Ameryki, faktorie handlowe w Afryce i Azji
XVII–XVIII w.Holandia, Anglia, Francjakompanie handlowe (np. Wschodnioindyjskie), kolonie w Ameryce Północnej i Indiach
XIX w. do 1914Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Belgia, Włochyimperializm, podział Afryki, kolonie w Azji i Oceanii

Co trzeba umieć

  • Przyczyny: poszukiwanie surowców i rynków zbytu, rywalizacja mocarstw, prestiż, misje religijne, przewaga techniczna (broń, statki parowe, medycyna).
  • Skutki dla kolonii: eksploatacja ludności i zasobów, handel niewolnikami (handel trójkątny), zmiany kulturowe, granice wytyczone bez uwzględnienia ludów.
  • Skutki dla Europy: napływ kruszców i towarów kolonialnych, rozwój handlu i kapitalizmu, konflikty między mocarstwami.
  • Konferencja berlińska 1884–1885: ustalenie zasad zajmowania terytoriów w Afryce.

Typowe pułapki

  • Mylenie faktorii (punktu handlowego) z kolonią osadniczą.
  • Przypisywanie podziału Afryki XVI wiekowi: najszybszy podział nastąpił pod koniec XIX wieku.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 11, maj 2026Uzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy w XVI–XVII wieku29%wykonalność
  2. 2.Zadanie 11.1, czerwiec 2023Rozstrzygnij, czy założenia polityki kolonialnej Anglii przedstawione w źródle 2. były zgodne z zasadami doktryny opisanej w…
  3. 3.Zadanie 11.2, czerwiec 2023Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Doktryna…
  4. 4.Zadanie 13.1, specimen 2023Uzasadnij, że autor rysunku przychylniej ocenił politykę kolonialną Niemiec niż Wielkiej Brytanii. W odpowiedzi odwołaj się do…
  5. 5.Zadanie 13.2, specimen 2023Uzupełnij tabelę – wpisz we właściwe miejsca litery, którymi w legendzie mapy ze źródła 1. oznaczono posiadłości kolonialne…
  6. 6.Zadanie 13.2, czerwiec 2021Wyjaśnij przyczynę gwałtownego załamania się wymiany handlowej między koloniami angielskimi a Anglią w latach 1775–1776
  7. 7.Zadanie 25, czerwiec 2021Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania 1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji…
  8. 8.Zadanie 14.1, dodatkowa 2020Wyjaśnij, jaki był skutek opisanej w tekście polityki rządu brytyjskiego wobec kolonii
  9. 9.Zadanie 14.2, dodatkowa 2020Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Do wydarzeń opisanych w tekście doszło A. przed koronacją Augusta II Mocnego. B. przed…
  10. 10.Zadanie 15.1, czerwiec 2019Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, które autor źródła 1. określa jako ów plan

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Jakie były przyczyny ekspansji kolonialnej?

Poszukiwanie surowców i rynków zbytu, rywalizacja mocarstw, prestiż, misje religijne i przewaga techniczna Europejczyków.

Kiedy podzielono Afrykę?

Głównie pod koniec XIX wieku; zasady podziału ustaliła konferencja berlińska w latach 1884–1885.

Czytaj dalej