Wypracowanie, specimen 2015, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1
Czym może być dla człowieka podróżowanie? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do podanego fragmentu reportażu Ryszarda Kapuścińskiego oraz innych, wybranych przez siebie, tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Jeżeli nawet latami nie sięgałem do Dziejów³, pamiętałem o ich autorze. Był postacią kiedyś realną i rzeczywistą, potem na dwa tysiąclecia zapomnianą, a dziś, po tylu wiekach, dla mnie przynajmniej – znów żywą. Obdarzyłem ją teraz wyglądem i cechami, jakie chciałem jej nadać. Był to już mój Herodot, a przez to, że mój – szczególnie mi bliski, taki, z którym miałem wspólny język i mogłem porozumieć się w pół słowa.
Jednakże takich zapaleńców jak Herodot nie rodzi się wielu. Przeciętny człowiek nie jest specjalnie ciekaw świata. Ot, żyje, musi jakoś się z tym faktem uporać, im będzie go to kosztowało mniej wysiłku – tym lepiej. A przecież poznawanie świata zakłada wysiłek, i to wielki, pochłaniający człowieka. Większość ludzi raczej rozwija w sobie zdolności przeciwne, zdolność, aby patrząc – nie widzieć, aby słuchając – nie słyszeć. Więc kiedy pojawia się ktoś taki jak Herodot – człowiek owładnięty żądzą, bzikiem, manią poznania, a jeszcze obdarzony rozumem i talentem pisarskim – to fakt taki przechodzi od razu do historii świata!
Tak naprawdę nie wiemy, co ciągnie człowieka w świat. Ciekawość? Głód przeżyć? Potrzeba nieustannego dziwienia się? Człowiek, który przestaje się dziwić, jest wydrążony, ma wypalone serce. W człowieku, który uważa, że wszystko już było i nic nie może go zdziwić, umarło to, co najpiękniejsze – uroda życia. Herodot jest tego przeciwieństwem. Ruchliwy, zaabsorbowany, niestrudzony nomada, pełen planów, pomysłów, hipotez. Ciągle w podróży. Nawet kiedy jest w domu (ale gdzie jest jego dom?), to albo wrócił z wyprawy, albo już przygotowuje się do następnej. Podróż jako wysiłek i dociekanie, jako próba poznania wszystkiego – życia, świata, siebie.
Pokaż cały tekst
Nosi w myślach mapę świata, zresztą sam ją tworzy, zmienia, uzupełnia. To żywy obraz, ruchliwy kalejdoskop, migocący ekran. Dzieje się na nim tysiąc rzeczy.
Na mapie Herodota jest Grecja i Kreta, Persja i Kaukaz, Arabia i Morze Czerwone. Nie ma ani Chin, ani obu Ameryk, ani Pacyfiku. Brak mu pewności, jaki jest kształt Europy.
Na podstawie: Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem, Kraków 2005.
³ Dzieje to starożytne (V w. p.n.e.) dzieło historyczne Herodota, historyka greckiego, w którym opisane są jego podróże po całym ówczesnym świecie (Azji, Bliskim Wschodzie, Północnej Afryce i Europie).
Temat 2
Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Jan Kochanowski
Pieśń IX z Ksiąg wtórych
Nie porzucaj nadzieje,
Jakoć się kolwiek dzieje:
Bo nie już⁴ słońce ostatnie zachodzi,
A po złej chwili piękny dzień przychodzi.
Patrzaj teraz na lasy,
Jako prze zimne czasy
Wszystkę swą krasę drzewa utraciły,
A śniegi pola wysoko przykryły.
Po chwili wiosna przyjdzie,
Ten śnieg z nienagła⁵ zyjdzie
A ziemia, skoro słońce jej zagrzeje,
W rozliczne barwy znowu się odzieje.
Nic wiecznego na świecie:
Radość się z troską plecie,
A kiedy jedna weźmie moc nawiętszą,
W ten czas masz ujźrzeć odmianę naprędszą.
Ale człowiek zhardzieje,
Gdy mu się dobrze dzieje;
Więc też, kiedy go Fortuna⁶ omyli⁷,
Wnet głowę zwiesi i powagę zmyli⁸.
Lecz na szczęście wszelakie
Serce ma być jednakie;
Bo z nas Fortuna w żywe oczy szydzi,
To da, to weźmie, jako się jej widzi.
Ty nie miej za stracone,
Co może być wrócone:
Siła⁹ Bóg może wywrócić¹⁰ w godzinie;
A kto mu kolwiek ufa, nie zaginie.
Tekst oparty na wydaniu: Jan Kochanowski, Dzieła polskie, oprac. J. Krzyżanowski, t. 1, Warszawa 1969.
⁴ Nie już (starop.) – jeszcze nie.
⁵ Z nienagła (starop.) – stopniowo.
⁶ Fortuna – w mitologii rzymskiej bogini przypadku; los.
⁷ Omylić (starop.) – zwieść.
⁸ Zmylić – tu: stracić.
⁹ Siła – wiele.
¹⁰ Wywrócić – tu: zmienić.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak podejść do tego wypracowania
To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.
Wybierz temat i formę
Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.
Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną
W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.
Uzasadniaj tekstem
Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.
Zamknij kompozycję
Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.
Czego unikać
- streszczania fragmentu
- interpretacji bez odwołań do tekstu
- przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz
Za co są punkty
Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wypracowanie oceniane według kryteriów CKE (zob. schemat punktowania).
Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Uwaga: Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Kryteria oceniania: 50 pkt
Temat 1: rozprawka50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt |
|
| B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|
Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt |
|
| B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|