Zadanie 13, matura poprawkowa sierpień 2021, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Ewa Nawrocka - [Duchowe państwo Polaków]
Od przeszło dwóch stuleci wolność jest dla Polaków czymś więcej niż ideą filozoficzną czy literacką, jest fundamentalnym problemem życia jednostkowego i zbiorowego.
Romantyczne "oderwanie od rzeczywistości", tak charakterystyczne dla romantyzmu niemieckiego czy francuskiego, krytykowane tam i ośmieszane, w Polsce było siłą napędzającą rewolucyjny czyn. Bo rzeczywistością dla Polaków wieku XIX była niewola, a tej nie mogli i nie chcieli zaakceptować. Romantyczne "oderwanie od rzeczywistości" oznacza w kulturze polskiej właśnie oderwanie od niewoli, przekreślenie jej wysiłkiem duchowym, wyobrażenie sobie życia w wolności wbrew faktom historii i wbrew realiom codzienności.
Polacy dokonali w wieku XIX prawdziwego cudu: udowodnili sobie i światu, że naród pozbawiony swego państwa nie umiera, lecz żyje. Przekonali siebie i świat, że można w sferze idei i wyobraźni poetyckiej zbudować "państwo duchowe", w którym naród poczuje się wolny i "rozpozna się w jestestwie swoim", zyska wiedzę o sobie samym, nie utraci pamięci swoich dziejów i poczucia tożsamości narodowej.
Pokaż cały tekst
Duchowe państwo Polaków stworzyła w wieku XIX literatura romantyczna, dzięki niej naród ocalał. Dlatego literatura odgrywa w dziejach Polski pierwszorzędną rolę. Romantyzm polski, jak żaden inny, wierzył w pierwszeństwo i przewodnictwo literatury w stosunku do rzeczywistości. Ta wiara stanowi fundamentalną zasadę kultury polskiej do dziś. Cyprian Kamil Norwid tak charakteryzował fenomen wieku XIX: oto "człowiek słowa" objawił się jako stwórca "rzeczy dziejących się". Literatura romantyczna kreuje rzeczywistość "lepszą" od tej, która jest; przekształca cielesną przestrzeń niewoli w duchową przestrzeń wolności. Romantyzm polski […] postuluje dążenie do przemiany form życia społecznego i politycznego, do kształtowania rzeczywistości według marzenia i ideału. […]
Jasność i precyzja myśli, doniosłość idei zostaje wzmocniona słowem ekspresyjnym, namiętnym, gwałtownym. [Polacy] pozbawieni wolności, zmuszeni do życia w niewoli, buntują się, cierpią, walczą, nienawidzą wrogów, pragną zemsty i bezgranicznie kochają cierpiącą ojczyznę, jak dzieci matkę. Jest znamienne, że patriotyzm romantyczny zaciera granicę między sferą uczuć obywatelskich a sferą uczuć prywatnych, gdyż podkreśla uzależnienie życia jednostki od losów narodu i jej całkowite z nim zespolenie. Bohater dramatu Mickiewicza Dziady, poeta Gustaw-Konrad, przechodzi metamorfozę: z kochanka kobiety staje się kochankiem ojczyzny, utożsamia się z ojczyzną, mówiąc: "ja i ojczyzna to jedno!". […]
Romantyczne ocalenie ojczyzny to nadanie uczuciom do niej charakteru skrajnie osobistego, by nie była pojęciem abstrakcyjnym, czymś zewnętrznym wobec człowieka, wyrozumowanym, lecz by była czymś osobistym, intymnym, prywatnym, zwyczajnym i nieodzownym do życia. Uczuciowa tożsamość z Polską sprawia, że mówi się o niej jak o matce, kochance, jak o rodzinnym domu, w dodatku jak o kimś zagrożonym, słabym, bezbronnym, wymagającym opieki, obrony, ratunku, a gdy już na to nie ma szansy, pozostaje zemsta za jej krzywdy. Są to emocje i czyny gwałtowne i taka musi być mowa.
Na podstawie: Ewa Nawrocka, Problem wolności w polskim dramacie romantycznym, [w:] tejże, Słowacki – wielki nieobecny, Gdańsk 2018.
Polecenie
3 punktyPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Nazywam się Milijon – bo za miliony
Kocham i cierpię katusze.
Patrzę na ojczyznę biedną,
Jak syn na ojca wplecionego w koło;
Czuję całego cierpienia narodu,
Jak matka czuje w łonie bole swego płodu.
Cierpię, szaleję – a Ty mądrze i wesoło
Zawsze rządzisz,
Zawsze sądzisz,
I mówią, że Ty nie błądzisz!
13.1. Podaj tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment, oraz imię bohatera wypowiadającego powyższe słowa.1 punkt
Tytuł:
Bohater:
13.2. Z lektury, której fragment przytoczono powyżej, podaj przykład innego bohatera potwierdzającego swoim życiem zespolenie losów jednostki z losami narodu. Uzasadnij swój wybór. W odpowiedzi przywołaj sytuację z całego utworu ilustrującą twoją argumentację.2 punkty
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
13.1. Dziady cz. III; Konrad
13.2. Przykładami są: Tomasz – więzień, który proponuje wziąć całą winę na siebie, aby pozostali zostali uwolnieni (poświęcenie za innych, mesjanizm); Wasilewski – jego losy symbolizują cierpienie ojczyzny; Pani Rollisonowa – rozpacza z powodu syna w więzieniu, symbol zniewolonej ojczyzny zależnej od zaborcy.
Schemat punktowania
13.1. 1 pkt – poprawne podanie tytułu utworu i imienia bohatera.
13.2. 2 pkt – poprawne podanie przykładu bohatera Dziadów cz. III i poprawne uzasadnienie zilustrowane sytuacją z tej lektury; 1 pkt – poprawne podanie przykładu bohatera Dziadów cz. III i poprawne uzasadnienie bez przytoczenia w argumentacji sytuacji z tej lektury.
Komentarz. Dopuszcza się podanie tytułu "Dziady" bez doprecyzowania, że cytat pochodzi z III części. W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego III części "Dziadów" Adama Mickiewicza należy przyznać 0 punktów.