Zadanie 5 · notatka syntetyzująca, matura poprawkowa sierpień 2025, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyIwona Jazukiewicz: Pasja jako istotny wymiar doświadczania pracy
Kluczem do pracy wykonywanej z pasją jest poczucie sensu tego, co się robi. Ten sens wynika z połączenia myśli, działania i rezultatu tego działania. Kiedy robimy coś, co jest dla nas znaczące, "wkładając w to całego siebie, swoje serce i swój umysł, to chcemy robić to coraz lepiej. Rozwijamy i udoskonalamy, poszukujemy i odkrywamy" – napisał psycholog Jacek Walkiewicz, który podkreśla, że pasja rodzi profesjonalizm.
Psycholog Mihály Csíkszentmihályi uważa, że sensu nie należy "tylko" szukać, lecz sens należy nadawać – nadawać wartość wykonywanej czynności. Podstawą jest więc poczucie sensu indywidualnego, co nie wyklucza sensu w szerszym, społecznym wymiarze. Można więc wykonywać pracę społecznie poważaną i wysoko uposażaną, a być nią znudzonym; można też wykonywać pracę, stojąc w fabryce przy taśmie produkcyjnej, powielając te same czynności przez wiele godzin – i być szczęśliwym. Radość z wykonywanej pracy jest wszakże związana z umiejętnością nadawania wartości tej pracy. Stąd można wskazać, że pasja nie czyni pracy łatwą, lekką i przyjemną, lecz – wartościową i radosną poprzez doświadczenie jej sensowności. Fenomen pasji wyraża się między innymi w tym specyficznym współwystępowaniu zamiłowania i entuzjazmu z wysiłkiem i trudem; radości z poczuciem celowości i sensowności.
Nie brakuje postaci, których praca z pasją przerodziła się w życie z pasją. Simona Kossak miała być czwartym Kossakiem i kontynuować rodzinną tradycję malarstwa po pradziadku Juliuszu, dziadku Wojciechu i ojcu Jerzym. Chciała działać artystycznie, jak wszyscy w jej rodzinie. Zdawała do szkoły teatralnej, na polonistykę, a nawet na historię sztuki, żeby być bliżej tego świata. To jednak nie był jej świat. Wybrała własną, niezależną drogę. Zamieniła krakowską Kossakówkę na leśniczówkę Dziedzinka bez prądu, w środku Puszczy Białowieskiej. Rozmawiała ze zwierzętami, mieszkała z dzikiem, przyjaźniła się z sarnami. Z wykształcenia była biologiem i została profesorem nauk leśnych, a w życiu – naukowcem i pasjonatem. Zapisała rewolucyjną kartę w rozwoju zoopsychologii, ale też – swojej rodziny.
Pasja wymaga aktywności i zaangażowania, nie rozwija się w stanie bierności człowieka. Praca jest więc doskonałą przestrzenią do rozwijania pasji, jeśli człowiek doświadcza pracy jako wartości, która angażuje i daje poczucie zadowolenia. Pasja więc nie jest czymś, co się w pracy "przydarza", ponieważ wymaga świadomego zaangażowania osoby: znajdowania celowości, pokonywania trudów, koncentracji i przeżywania wykonywanych czynności, umiejętności cieszenia się z bezpośrednich doświadczeń.
Na podstawie: Iwona Jazukiewicz, Pasja jako istotny wymiar doświadczania pracy, "Studia Paedagogica Ignatiana", t. 20, nr 2 (2017).
Cal Newport: [Postawa pasjonata a postawa rzemieślnika]
Nie lubię postawy pasjonata z dwóch powodów.
Po pierwsze, jeśli myślimy tylko o tym, co może dać nam praca, z nadzwyczajną ostrością widzimy wszystkie jej wady, co wprawia nas w stan permanentnego niezadowolenia. Dotyczy to zwłaszcza najniższych stanowisk, które z definicji nie wiążą się z samodzielnością i z realizowaniem ambitnych projektów – na to dopiero przyjdzie czas. Kiedy wkraczamy na rynek pracy z postawą pasjonata, nudne zadania, które otrzymujemy, albo irytująca biurokracja korporacyjna stają się dla nas nie do zniesienia.
Po drugie, i jeszcze ważniejsze, ostatecznej odpowiedzi na pytania, które nurtują pasjonata: "Kim jestem?" i "Co naprawdę kocham?", nie da się udzielić. Gdy pytamy sami siebie: "Czy taki naprawdę jestem?" i "Czy to właśnie kocham?", rzadko możemy odpowiedzieć jednoznacznie: "tak" albo "nie". Postawa pasjonata jest więc nieomal gwarancją wiecznego niezadowolenia i zagubienia.
Co innego – postawa rzemieślnika. Rzemieślnik wie dokładnie, co ma robić, pasjonat natomiast gubi się w dżungli niejasnych pytań, na które nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Jak skonstatowałem po swojej rozmowie z Jordanem Tice'em, w postawie rzemieślnika jest coś wyzwalającego. To znaczy: możemy przestać zastanawiać się nad sobą i nad tym, czy nasza praca jest dla nas właściwa; wystarczy zakasać rękawy, żeby nauczyć się ją dobrze wykonywać. Nikt nie da nam na tacy wspaniałej kariery zawodowej, musimy na nią sami zapracować – co nie jest wcale łatwe. Można zazdrościć jasności życiowego celu takim wykonawcom jak Jordan Tice, ale nie powinniśmy jedynie zazdrościć rzemieślnikowi jego postawy: powinniśmy ją naśladować. Nie trzeba pytać, czy praca, którą wykonujemy, jest zgodna z naszą życiową pasją, lecz należy starać się osiągnąć taką biegłość w tej pracy, aby wszyscy to zauważyli. To znaczy: bez względu na to, jak zarabia się na życie, powinniśmy traktować swoją pracę tak, jak traktuje ją prawdziwy fachowiec.
Kiedy zacząłem pisać o postawie rzemieślnika na swoim blogu, jeden z czytelników napisał: Tice jest gotów całymi dniami ćwiczyć na gitarze i nie zależy mu na uznaniu, ponieważ robi to, co jest i co od dawna było jego pasją. Po prostu znalazł już pracę, która jest dla niego stworzona.
Słyszałem tę tezę tyle razy, że nadałem jej nawet specjalną nazwę: "argument z istniejącej pasji". Wyraża on myśl, że postawa rzemieślnika jest dobra tylko dla tych, którzy już wcześniej pasjonowali się swoją pracą, a więc nie może być rozwiązaniem alternatywnym dla postawy pasjonata.
Nie zgadzam się z tym.
Po pierwsze, nie jest prawdą, że tacy wykonawcy jak Jordan Tice wiedzą z całą pewnością, że znaleźli swoje powołanie. Jeśli poznacie bliżej ludzi sceny lub estrady, zwłaszcza tych, którzy dopiero zaczynają karierę, od razu zauważycie, że wcale nie mają oni pewności, czy wybrali właściwy zawód. Jordan też nie wie, czy jego przyjaciele nie wybrali lepiej i czy jego osiągnięcia wytrzymają porównanie z ich sukcesami.
Po drugie – i jest to podstawowa sprawa – nie interesuje mnie, dlaczego wykonawcy przyjmują postawę rzemieślnika. Jak już wspomniałem, działają według innych zasad niż zwykli śmiertelnicy, więc ich doświadczenia trudno uogólniać. O Jordanie opowiedziałem po to, abyście zobaczyli, jak postawa rzemieślnika wygląda w praktyce. Inaczej mówiąc: nie jest ważne, dlaczego Jordan przyjął tę postawę, ale – jak ją realizuje. Odrzucam więc "argument z istniejącej pasji", bo jest to stawianie wozu przed koniem. To dzięki postawie rzemieślnika praca staje się naszą pasją, a nie – odwrotnie.
Na podstawie: Cal Newport, Moja praca, moja pasja. Zadbaj o udane życie zawodowe, tłum. Władysław Jeżewski, Warszawa 2021.
Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: znaczenie pasji w pracy człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów.
Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak napisać notatkę syntetyzującą
Notatka zestawia stanowiska autorów dwóch tekstów wobec tematu podanego w poleceniu. Ma 60-90 wyrazów i jest za 4 punkty.
Przeczytaj temat notatki
Polecenie podaje zagadnienie (np. dlaczego ludzie odkrywają kosmos). Wszystko, co nie dotyczy tego zagadnienia, pomiń.
Znajdź stanowisko każdego autora
Jedno lub dwa zdania na tekst: co autor twierdzi w tej sprawie. Uogólniaj własnymi słowami, bez cytatów i bez przykładów z tekstu.
Zestaw stanowiska
Napisz wprost, co autorów łączy, a co różni, albo jakie różne aspekty zagadnienia pokazują. Bez zestawienia notatka dostaje najwyżej 1 punkt za treść.
Policz wyrazy i popraw język
Mniej niż 60 albo więcej niż 90 wyrazów obniża wynik o punkt. Czwarty punkt jest za poprawność językową, ortografię i interpunkcję.
Czego unikać
- własnej opinii o temacie
- streszczania tekstów po kolei bez porównania
- cytatów i szczegółów zamiast uogólnienia
Za co są punkty
3 punkty za treść (stanowiska, zestawienie, spójność, długość) i 1 punkt za język.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Przykładowe notatki z klucza CKE
Stanowiska autorów:
a) Iwona Jazukiewicz: Pasja ma pozytywny wpływ na doświadczanie pracy. Dzięki pasji praca staje się dla człowieka wartościowa.
b) Cal Newport: Pasja ma negatywny wpływ na doświadczanie pracy, jeżeli człowiek kieruje się pasją przy wyborze zawodu. Praca staje się pasjonująca dzięki przyjęciu postawy rzemieślnika.
Zestawienie stanowisk:
- Punkt wspólny: wpływ pasji na stosunek człowieka do pracy
- Punkty rozbieżne: tekst 1. – pasja ułatwia człowiekowi zaangażowanie się w obowiązki i czerpanie radości; tekst 2. – kierowanie się pasją prowadzi do frustracji i zauważania negatywnych stron; tekst 1. – wykonywanie pracy z pasją to gwarancja profesjonalności; tekst 2. – gwarancję osiągnięcia profesjonalizmu stanowi postawa rzemieślnika, nie pasjonata.
Przykładowa odpowiedź (3 pkt za treść):
Iwona Jazukiewicz i Cal Newport prezentują odmienne stanowiska na temat znaczenia pasji w pracy człowieka. Autorka uznaje pasję za warunek dobrze wykonywanej pracy i czerpania z niej radości. Cal Newport natomiast uznaje za szkodliwe kierowanie się pasją przy wyborze pracy, gdyż taka postawa może być przyczyną frustracji. Za właściwą w podejściu do pracy uznaje postawę rzemieślnika, ponieważ dopiero dobrze wykonywana praca może dawać satysfakcję i przerodzić się w pasję. Pomimo różnego podejścia do pasji, oboje autorzy postrzegają ją jako czynnik wpływający na stosunek człowieka do pracy.
Schemat punktowania
Treść (3 pkt):
notatka spełnia kryteria A, B i C (przedstawienie stanowiska każdego autora, zestawienie stanowisk, spójność) i zachowuje dozwoloną liczbę wyrazów (60–90).
notatka spełnia kryteria A, B i C, ale nie zachowuje dozwolonej liczby wyrazów.
notatka spełnia kryteria A i C, ale nie zacho... liczby wyrazów, albo spełnia kryteria A, B i C w sposób niepełny.
notatka nie spełnia żadnego z kryteriów.
Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna (1 pkt):
poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy.
trzy i więcej błędów.
Komentarz. Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność. Kompozycja notatki jest dowolna.