Wypracowanie, matura czerwiec 2019, język polski rozszerzony

40 pktwypracowanietrudne (szac.)Czerwiec 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1

Określ, jaki problem podejmuje Aleksander Główczewski w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.

Aleksander Główczewski

Komizm w procesie komunikacji literackiej

Wydaje się, że doświadczanie przez odbiorcę tekstu literackiego przeżycia komizmu, które powstaje w wyniku percepcji określonego elementu struktury dzieła literackiego (postaci przedstawionej w dziele, opisanego jej działania lub przytoczonej wypowiedzi), stanowi jeden z istotniejszych momentów procesu komunikacyjnego, dokonującego się w akcie lektury. W przeżyciu komizmu, dzięki zachodzącemu w nim połączeniu elementów obiektywnych (jakości przedmiotu komicznego wynikających z semantyki przekazu) i subiektywnych (zdolności percypującego podmiotu do przeżycia komizmu), w jakimś stopniu zaciera się ostra i nieprzekraczalna, jak mogłoby się wydawać, granica pomiędzy mikrokosmosem świata przedstawionego w utworze a makrokosmosem dostępnym empirycznemu poznaniu czytelnika. Komizm ustanawia, rzec by można, pewnego rodzaju związek pomiędzy wewnętrzną sferą dzieła, […] a tym, co wobec niego zewnętrzne, co przynależy do świadomości odbiorcy i okoliczności towarzyszących procesowi lektury. Z jednej strony, odpowiednio zorganizowane w strukturę apelacyjną elementy utworu aktywizują czytelnika, wywołują rozmaite reakcje emocjonalne, intelektualne i wolicjonalne, z drugiej zaś – odbiorca, wyposażony w kompetencje kulturowe, doświadczenie życiowe, rozmaite predyspozycje i nawyki, niejako „wnika” w przedstawiony mu świat dzieła, zostaje zaproszony do dialogu z postawą wyrażoną w utworze, z własnego punktu widzenia waloryzuje śmieszący przedmiot. W jakimś sensie żyje – poprzez przeżycie komizmu – tym, co oferuje mu literatura. Związek ten jest w swej istocie wielopłaszczyznowy i wielofunkcyjny, obejmuje swym zasięgiem rozmaite jakości o charakterze kulturowym, aksjologicznym i życiowym, ogniskuje się zaś wokół tego, co w teorii śmiesznego zwykło się nazywać poznawczą funkcją komizmu. […]

Pokaż cały tekst

Poznawcze aspekty komizmu literackiego wiążą się ściśle z analogicznymi właściwościami samego dzieła traktowanego jako wypowiedź, która przekazuje pewien typ wiedzy o rzeczywistości pozatekstowej. W takim ujęciu świat przedstawiony w dziele, a także – pośrednio – warstwa językowa utworu, służy za wehikuł znaczeń, które w wyniku operacji interpretacyjnych dają model świata realnego. To, co komiczne, należąc po części do zjawisk natury językowej, po części zaś do sfery treściowej dzieła, niewątpliwie współtworzy ów model: wyznacza niektóre z jego składowych (w przypadku utworów, w których śmieszność jest drugorzędną jakością artystyczną, np. w XIX-wiecznej powieści realistycznej) bądź jest główną osią krystalizacji takiego modelu (w przypadku utworów, w których komiczne jest jednym z zasadniczych elementów jakościowego wyposażenia dzieła, np. w satyrze czy parodii). Potraktowanie komizmu właśnie w ten sposób: jako kategorii istotnej z punktu widzenia konstrukcji znaczenia przekazu literackiego w momencie jego nadania i rekonstrukcji tegoż znaczenia w momencie odbioru, otwiera przed badaczem interesujące horyzonty poznawcze. Pozwala przede wszystkim przesunąć punkt widzenia z tego, co komizm pomaga dostrzec w rzeczywistości, na to, jak dostarcza on odbiorcy znaczeń niezbędnych w odtwarzaniu obrazu świata implikowanego przez tekst. To bez wątpienia istotna zmiana spojrzenia: dotychczasowe teorie komizmu, jakie budowano od czasów Arystotelesa, w zasadzie koncentrowały się na rejestracji efektów poznawczej funkcji śmiesznego, a pomija zupełnie same mechanizmy poznania lub minimalizowały ich istotność. Przyjęcie nowej perspektywy pozwala, jak sądzę, w jakimś stopniu odwrócić tę hierarchię ważności problemów.

Na podstawie: Aleksander Główczewski, Komizm w procesie komunikacji literackiej, [w:] tenże, Komizm w literaturze. Studia w perspektywie kumunikacyjnej, Toruń 2013.

Temat 2

Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.

Stanisław Baliński

Okno wspomnień

Każdy ma w swej pamięci pośród wspomnień mglistych

Jakiś obraz owiany barwą nieco złudną,

Obraz taki wyłączny, własny, osobisty,

Że trudno go wyjawić, wypowiedzieć trudno.

Może to być wspomnienie smugi nad obłokiem,

Płynącym o świtaniu po różowym niebie,

Albo – smugi latarni wśród nocy głębokiej:

Znak, że ktoś inny jeszcze czuwa oprócz ciebie.

Może to być blask słońca, co pogodę wróży,

Lub błysk stalowej iskry, zapalonej w loncie,

Może być jakiś wieczór, co na wsi się dłuży,

Jak senny gwizd pociągu, gdzieś na horyzoncie.

Może być czyjaś radość po lekarza słowie,

Który zapewnił wiernie, że przywróci zdrowie.

Może być wreszcie fragment z sonaty, co kryje

Pamięć o przyjacielu, co dawno nie żyje.

Obojętne, co streszcza obraz niedzisiejszy,

Może być – krótko mówiąc – błahy, najzwyklejszy,

Ale posiada jakieś ukryte znaczenie

I wozimy go z sobą wśród wojny i grzmotu,

Jak pamiątkę, co w drodze nie sprawia kłopotu,

A czasami pociesza nas niepostrzeżenie.

Gdy wracacie wieczorem znużeni, zziębnięci,

Do waszego dziś domu, taniego hotelu,

Żeby odpocząć wreszcie w spłowiałym fotelu,

Wyciągnijcie ten obraz z portfela pamięci,

Pokaż cały tekst

Bo on zawsze do serca pogody doleje,

Jak ogień na kominku, co wam ręce grzeje.

Postój w Paryżu 1940

Stanisław Baliński, Peregrynacje. Poezje wybrane 1929–1981, Warszawa 1982.

Stanisław Barańczak

Jeżeli porcelana, to wyłącznie taka

Jeżeli porcelana to wyłącznie taka

Której nie żal pod butem tragarza lub gąsienicą czołgu,

Jeżeli fotel, to niezbyt wygodny, tak aby

Nie było przykro podnieść się i odejść;

Jeżeli odzież, to tyle, ile można unieść w walizce,

Jeżeli książki, to te, które można unieść w pamięci,

Jeżeli plany, to takie, by można o nich zapomnieć

gdy nadejdzie czas następnej przeprowadzki

na inną ulicę, kontynent, etap dziejowy

lub świat

Kto ci powiedział, że wolno się przyzwyczajać?

Kto ci powiedział, że cokolwiek jest na zawsze?

Czy nikt ci nie powiedział, że nie będziesz nigdy

w świecie

czuł się jak u siebie w domu?

Stanisław Barańczak, Wiersze zebrane, Kraków 2007.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak podejść do tego wypracowania

To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.

  1. Wybierz temat i formę

    Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.

  2. Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną

    W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.

  3. Uzasadniaj tekstem

    Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.

  4. Zamknij kompozycję

    Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.

Czego unikać

  • streszczania fragmentu
  • interpretacji bez odwołań do tekstu
  • przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz

Za co są punkty

Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Co musi być w pracy na dany temat

Temat 1(wypowiedź argumentacyjna)

Wskazówki do tematów opracowano w Maturowniku według wzoru zasad oceniania CKE z innych sesji; CKE nie opublikowała zasad oceniania dla terminu czerwcowego 2019.

W pełnej realizacji zadania powinno znaleźć się określenie głównego problemu, którym jest rola komizmu w procesie komunikacji literackiej, a zwłaszcza jego funkcja poznawcza: w jaki sposób przeżycie komizmu uczestniczy w budowaniu znaczeń dzieła i w ich odczytywaniu przez odbiorcę.

Zawężenie rozważań do typologii komizmu (komizm postaci, sytuacji, słowa) lub do rozrywkowej funkcji śmiechu może być jedynie uznane za częściowe rozpoznanie problemu.

Określenie problemu, np.:

rola komizmu w procesie komunikacji literackiej, dokonującym się w akcie lektury

poznawcza funkcja komizmu literackiego: jak komizm dostarcza odbiorcy znaczeń niezbędnych do odtworzenia obrazu świata implikowanego przez tekst

komizm jako związek między światem przedstawionym w utworze a doświadczeniem i świadomością czytelnika.

Uwaga.

Określenie problemu jest pełne, jeśli praca zawiera odtworzenie problemu oraz jego interpretację, czyli:

wyjaśnienie, jak się rozumie problem (to, w jaki sposób przeżycie komizmu wpływa na odbiór dzieła i jego znaczenia), z czego on wynika

umieszczenie tego problemu w odpowiednim kontekście.

Rozwiązanie problemu przyjęte przez Aleksandra Główczewskiego, np.:

przeżycie komizmu jest jednym z istotniejszych momentów lektury, bo łączy elementy obiektywne (jakości przedmiotu komicznego) i subiektywne (zdolność odbiorcy do przeżycia komizmu)

komizm zaciera granicę między światem przedstawionym w utworze a rzeczywistością czytelnika: aktywizuje odbiorcę, zaprasza go do dialogu z postawą wyrażoną w utworze, a odbiorca z własnego punktu widzenia waloryzuje śmieszący przedmiot

komizm współtworzy model świata realnego, jaki daje dzieło: wyznacza niektóre jego składowe (np. w XIX-wiecznej powieści realistycznej) albo jest główną osią jego krystalizacji (np. w satyrze czy parodii)

badanie komizmu powinno się przesunąć z tego, co komizm pomaga dostrzec w rzeczywistości, na mechanizmy, dzięki którym dostarcza on odbiorcy znaczeń; dotychczasowe teorie komizmu (od Arystotelesa) rejestrowały głównie efekty jego poznawczej funkcji.

Stanowisko zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora, np.:

aprobata: komizm nie jest jedynie ozdobą ani rozrywką, lecz narzędziem poznania, które angażuje czytelnika i pozwala mu zrozumieć świat przedstawiony oraz rzeczywistość pozatekstową

aprobata z zastrzeżeniami: przeżycie komizmu zależy od kompetencji kulturowych odbiorcy i okoliczności lektury, dlatego komizm dawnych utworów bywa dla współczesnego czytelnika nieczytelny albo odczytywany inaczej, niż zamierzył autor

polemika: komizm może pełnić także funkcje czysto ludyczne lub terapeutyczne, a jego wartość nie sprowadza się do funkcji poznawczej.

Przykładowe odwołania do tekstów kultury i kontekstów, np.:

satyra, bajka i parodia jako utwory, w których komizm jest osią znaczenia, np. bajki i satyry Ignacego Krasickiego, „Don Kichot” Miguela de Cervantesa

komedia, np. „Zemsta” Aleksandra Fredry, „Świętoszek” Moliera, „Rewizor” Mikołaja Gogola (komizm, który obnaża przywary widzów, a nie tylko postaci)

komizm i groteska jako sposób odsłaniania absurdu rzeczywistości, np. „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, „Tango” Sławomira Mrożka

komizm jako jakość drugorzędna w XIX-wiecznej powieści realistycznej, np. w „Lalce” Bolesława Prusa

konteksty teoretyczne i filozoficzne: Arystotelesowska koncepcja komedii, „Śmiech” Henriego Bergsona, Michaiła Bachtina koncepcja kultury śmiechu (karnawalizacji), spór o śmiech w „Imieniu róży” Umberta Eco; koncepcje odbioru dzieła literackiego (np. konkretyzacja u Romana Ingardena).

Temat 2(interpretacja porównawcza)

W realizacji zadania istotne jest porównywanie (najlepiej równoległe) obu tekstów.

Jeśli zdający podejmuje się interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretując drugi tekst, powinien nawiązywać w swoim porównaniu do pierwszego tekstu.

Krótkie, dwu- czy trzyzdaniowe porównanie na końcu wypracowania jest niewystarczające.

Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstów danych w zadaniu nie jest ich interpretacją.

Możliwe płaszczyzny porównania obu tekstów:

doświadczenie bezdomności i życia w drodze: „dziś dom” jako „tani hotel” u Balińskiego, kolejne przeprowadzki „na inną ulicę, kontynent, etap dziejowy / lub świat” u Barańczaka

pamięć jako jedyny bagaż, który można zabrać ze sobą: „portfel pamięci” i obraz wożony „jak pamiątka” – książki, „które można unieść w pamięci”

stosunek do rzeczy i przywiązania: pamiątka, która „pociesza nas niepostrzeżenie” – porcelana, „której nie żal”; motyw fotela (odpoczynek w „spłowiałym fotelu” – fotel „niezbyt wygodny”, by łatwo było „podnieść się i odejść”)

historia jako siła, która wyrywa człowieka z domu: „wśród wojny i grzmotu”, „Postój w Paryżu 1940” – „gąsienica czołgu”, „etap dziejowy”

sytuacja liryczna i adresat: wspólnota „my” / „wy” ludzi w drodze, do których podmiot mówi z otuchą – „ty”, któremu podmiot stawia gorzkie pytania i odbiera złudzenia

forma i ton: regularny, rymowany wiersz, wyliczenie obrazów „Może to być…”, porównania („Jak ogień na kominku”), nastrój nostalgii i pocieszenia – wiersz wolny, anafora „Jeżeli…, to…”, pytania retoryczne, gra z frazeologią i przerzutnią w zakończeniu („nigdy / w świecie”, „jak u siebie w domu”), ironia i gorycz.

Przykładowa koncepcja interpretacyjna:

Oba wiersze mówią o człowieku pozbawionym trwałego domu, którego historia zmusza do życia w drodze, i pytają, co da się ze sobą ocalić. U Balińskiego ocaleniem jest osobisty, nawet „błahy” obraz z pamięci, który pociesza i „do serca pogody doleje”. U Barańczaka pamięć także jest jedynym bagażem, ale wiersz uczy rezygnacji z przywiązania do rzeczy, miejsc i planów, bo nic nie jest „na zawsze”. Pierwszy tekst przynosi pocieszenie, drugi – gorzką przestrogę przed złudzeniem zadomowienia w świecie.

Przykładowe konteksty, np.:

biograficzny: wojenne wychodźstwo Stanisława Balińskiego (dopisek „Postój w Paryżu 1940”); wyjazd Stanisława Barańczaka do Stanów Zjednoczonych w 1981 r.

historycznoliteracki: literatura emigracyjna; romantyczny motyw tułaczki i pamięci o kraju jako pociechy wygnańców, np. Epilog „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza; poezja Nowej Fali i jej nieufność wobec języka oficjalnego (ironiczny „etap dziejowy”)

historyczny: wojny, przesiedlenia i emigracje XX wieku

filozoficzny i kulturowy: przemijanie i nietrwałość („wszystko płynie” Heraklita), postawa nieprzywiązywania się do dóbr materialnych, motyw domu i bezdomności, motyw homo viator.

Kryteria oceniania: 40 pkt

Temat 1: wypowiedź argumentacyjna40 pkt

Kryteria oceny, temat 1
KryteriumPunkty i za co
A Określenie problemudo 9 pkt
  • 9określenie problemu zgodne z tekstem i pełne
  • 6określenie problemu zgodne z tekstem, ale niepełne
  • 3określenie problemu częściowo zgodne z tekstem
  • 0brak określenia problemu lub problem niezgodny z tekstem
B Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstudo 9 pkt
  • 9stanowisko adekwatne do tekstu i pełne
  • 6stanowisko adekwatne do tekstu, ale niepełne
  • 3stanowisko częściowo adekwatne do tekstu
  • 0brak stanowiska lub stanowisko nieadekwatne do tekstu
C Poprawność rzeczowado 2 pkt
  • 2brak błędów rzeczowych
  • 0jeden błąd lub więcej błędów rzeczowych
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 4 pkt
  • 4brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Temat 2: interpretacja porównawcza40 pkt

Kryteria oceny, temat 2
KryteriumPunkty i za co
A Koncepcja porównywania utworówdo 6 pkt
  • 6koncepcja niesprzeczna z utworami i spójna
  • 4koncepcja niesprzeczna z utworami i częściowo spójna
  • 2koncepcja częściowo sprzeczna z utworami
  • 0koncepcja sprzeczna z utworami lub brak koncepcji
B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 12 pkt
  • 12uzasadnienie trafne, pogłębione
  • 8uzasadnienie trafne, ale niepogłębione
  • 4uzasadnienie częściowo trafne
  • 0brak trafnych argumentów uzasadniających interpretację porównawczą
C Poprawność rzeczowado 2 pkt
  • 2brak błędów rzeczowych
  • 0jeden błąd lub więcej błędów rzeczowych
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 4 pkt
  • 4brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Zasady ogólne CKE

Objaśnienia dotyczące oceny wypowiedzi argumentacyjnej

A. Określenie problemu. Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym fragmencie tekstu oraz sformułować ten problem. Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest zgodne z tekstem i czy jest pełne.

Określenie problemu uważa się za:

pełne, jeśli praca zawiera zarówno odtworzenie problemu (np. w postaci pytania), jak i jego interpretację, czyli umieszczenie tego problemu w odpowiednim kontekście. Interpretacja problemu powinna być uzasadniona (np. wagę problemu można uzasadnić jego historycznymi uwarunkowaniami lub współczesnymi implikacjami).

niepełne, jeśli praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego problemu.

częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni rozpoznaje problem główny lub wydobywa z tekstu tylko problem drugorzędny.

B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu. Uczeń powinien omówić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez autora w przedstawionym tekście. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu jest oceniane ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.

Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za:

częściowo adekwatne do tekstu, gdy zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.

pełne, gdy zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz trafne odwołania do innych tekstów kultury uzasadniające stanowisko zdającego.

niepełne, kiedy brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających stanowisko zdającego.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez zdającego gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego sformułowania stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie i konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

Wagę zaburzenia funkcjonalności ocenia egzaminator na podstawie całości pracy (np. brak zakończenia w pracy, w której uczeń jasno rozwija swoją myśl, uznaje się za niewielkie zaburzenie, natomiast brak rozdzielenia interpretacji problemu od interpretacji rozwiązania lub podważenie w zakończeniu wcześniejszych wywodów – za znaczne zaburzenie).

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Uwaga: Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

Objaśnienia dotyczące oceny interpretacji porównawczej

A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania przez zdającego sensów wynikających z zestawienia tekstów i wymaga ustalenia pewnych obszarów porównania, w których szuka się podobieństw i/lub różnic między utworami, a następnie wyciąga z tego wnioski. Koncepcja jest oceniana ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworami i czy jest spójna.

Koncepcja jest:

niesprzeczna z utworami, jeśli znajduje potwierdzenia w obu tekstach, przy czym porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne, a nie drugorzędne.

częściowo sprzeczna z utworami, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekstach lub porównywane obszary są dla tekstów drugorzędne.

całkowicie sprzeczna z utworami, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekstach.

Koncepcja jest:

spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu utworów.

częściowo spójna, gdy wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób niewystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej.

niespójna, gdy wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (tzn. wypowiedź składa się z dwóch niepowiązanych ze sobą interpretacji).

Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.

B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie trafne zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na rzecz odczytania sensów wynikających z zestawienia utworów. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstów.

Uzasadnienie jest:

częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy – pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z tekstami i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.

pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.

niepogłębione, gdy wszystkie argumenty są sfunkcjonalizowane, ale zdający przywołał je tylko z tekstów albo tylko z kontekstów.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Uwaga: Pojawienie się błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

Kategorie E–H (oba tematy)

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:

stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.

częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.

H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.