Baza wiedzy · matura

Trawestacja, parodia, parafraza i pastisz: różnice na maturze z polskiego

Wszystkie cztery to nawiązania do cudzego tekstu, ale różnią się celem. Trawestacja zachowuje treść utworu i zmienia jego styl, zwykle na niższy, często komiczny. Parodia naśladuje styl, żeby go ośmieszyć. Parafraza swobodnie przerabia tekst, zachowując jego sens. Pastisz naśladuje styl bez ośmieszania.

Sprawdzone 18 października 2026

Różnice w skrócie

PojęcieCo zostajeCo się zmieniaCel
trawestacjatreść, fabułastyl (zwykle obniżony)często komizm
parodiacechy stylu, konwencjaprzesadzone i wyolbrzymioneośmieszenie
parafrazasenssłowa, formaswobodne przetworzenie, przybliżenie
pastiszstylnowa treśćnaśladowanie, hołd albo gra

Co trzeba umieć

  • Rozpoznać typ nawiązania w podanym fragmencie i nazwać tekst, do którego nawiązuje.
  • Wskazać, jaki efekt daje nawiązanie: komizm, krytykę, aktualizację, hołd.
  • Pamiętać, że jeden tekst może łączyć kilka typów nawiązań.

Typowe pułapki

  • Mylenie parodii z pastiszem: pastisz nie musi ośmieszać.
  • Nazywanie trawestacją każdego żartobliwego nawiązania: trawestacja zachowuje treść pierwowzoru.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 1, czerwiec 2019Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Określ, jaki problem podejmuje Aleksander Główczewski w podanym tekście.…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Co to jest trawestacja?

Przeróbka utworu, która zachowuje jego treść, ale zmienia styl, najczęściej na niższy, potoczny albo komiczny.

Czym różni się parodia od pastiszu?

Parodia naśladuje styl, żeby go ośmieszyć. Pastisz naśladuje styl bez zamiaru ośmieszania.

Czytaj dalej