Co trzeba umieć
- Wysalanie: sole lekkich metali w dużym stężeniu odciągają wodę od białka; proces odwracalny, struktura nie jest niszczona.
- Denaturacja: wywołują ją wysoka temperatura, stężone kwasy i zasady, sole metali ciężkich (np. CuSO4, Pb(NO3)2), alkohol etylowy, formalina. Zmienia się struktura II-, III- i IV-rzędowa, sekwencja aminokwasów (struktura I-rzędowa) zostaje.
- Reakcja biuretowa: białko z Cu(OH)2 w środowisku zasadowym daje fioletowe zabarwienie (wykrywa wiązania peptydowe, od tripeptydu wzwyż).
- Reakcja ksantoproteinowa: stężony HNO3 daje żółte zabarwienie z białkami zawierającymi aminokwasy z pierścieniem aromatycznym.
- Projekt doświadczenia: matura lubi pytać o próbę kontrolną i o to, jak sprawdzić odwracalność (dodać wody do osadu).
Typowe pułapki
- Siarczan(VI) miedzi(II) to sól metalu ciężkiego: powoduje denaturację, a nie wysalanie.
- Denaturacja nie rozrywa wiązań peptydowych; robi to hydroliza.
- Reakcja biuretowa nie jest dodatnia dla dipeptydów i aminokwasów.
Zadania z matury
Zadania z tego tematu
- 1.Zadanie 36, czerwiec 2019Sformułuj wnioski wynikające z przeprowadzonego doświadczenia. Wybierz i zaznacz poprawne zakończenie zdania. Białko uległo…
- 2.Zadanie 38, czerwiec 2018Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Dodanie…
- 3.Zadanie 41, czerwiec 2016Z poniższego zbioru wybierz i zaznacz wzory substancji powodujących denaturację białek oraz uzupełnij zdanie – wybierz i zaznacz…
Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).
Najczęstsze pytania
Czym różni się wysalanie od denaturacji?
Wysalanie jest odwracalne i nie niszczy struktury białka; denaturacja jest nieodwracalna i niszczy jego strukturę przestrzenną.
Czy NaCl powoduje denaturację białka?
Nie. Chlorek sodu w dużym stężeniu wysala białko, a proces jest odwracalny.