Zacznij za darmoZacznij

Baza wiedzy · matura

Budowa atomu i konfiguracja elektronowa krok po kroku (matura)

Atom składa się z jądra (protony i neutrony) i elektronów. Liczba atomowa Z to liczba protonów, liczba masowa A to suma protonów i neutronów. Konfiguracja elektronowa opisuje rozmieszczenie elektronów na podpowłokach w kolejności rosnącej energii: 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p…

Sprawdzone 18 października 2026

Co trzeba umieć

  • Liczby w zapisie ZAX: protonów Z, neutronów A − Z, elektronów w atomie obojętnym Z.
  • Izotopy: atomy tego samego pierwiastka (to samo Z) o różnej liczbie neutronów.
  • Kolejność zapełniania: reguła n + l (najpierw podpowłoka o mniejszej sumie, przy równej sumie mniejsze n), stąd 4s przed 3d.
  • Reguła Hunda: na podpowłoce elektrony najpierw zajmują osobne orbitale ze spinami równoległymi.
  • Zakaz Pauliego: na jednym orbitalu najwyżej dwa elektrony o przeciwnych spinach.
  • Liczby kwantowe: główna n, poboczna l, magnetyczna m, spinowa ms.

Przykłady

  • Siarka, Z = 16: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4, w skrócie [Ne] 3s2 3p4.
  • Żelazo, Z = 26: [Ar] 4s2 3d6.
  • Jon Fe3+: [Ar] 3d5 (elektrony odchodzą najpierw z 4s).

Wyjątki

Chrom i miedź: Cr: [Ar] 4s1 3d5, Cu: [Ar] 4s1 3d10. Półzapełniona i pełna podpowłoka d są korzystniejsze energetycznie.

Typowe pułapki

  • Usuwanie elektronów z 3d zamiast z 4s przy tworzeniu kationów metali przejściowych.
  • Liczenie elektronów walencyjnych pierwiastków bloku d tylko z 4s.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 1.1, czerwiec 2026Uzupełnij tabelę. Wpisz dla pierwiastków A oraz Q: - symbol chemiczny - symbol bloku konfiguracyjnego.
  2. 2.Zadanie 1.2, czerwiec 2026Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał klatkowy (graficzny) zapis konfiguracji elektronowej jonu A2+ w stanie…
  3. 3.Zadanie 2, czerwiec 2026Uzupełnij tabelę. Wpisz symbol pierwiastka X i symbol cząstki naładowanej, która zostanie wyemitowana z jądra X40X2240K\ce{^{40}K} w…
  4. 4.Zadanie 5, czerwiec 2026Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Tlen ma mniejszą wartość pierwszej…
  5. 5.Zadanie 1.2, maj 2026Napisz konfigurację tych elektronów atomu A w stanie podstawowym, które mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań. Zastosuj schemat…
  6. 6.Zadanie 5, maj 2026Uzupełnij schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej reakcji. Napisz, ile neutronów jest w jednym molu izotopu XZAX2Z2AX\ce{^{A}_{Z}X}.…
  7. 7.Zadanie 1.2, czerwiec 2025Uzupełnij tabelę. Wpisz wartości liczb kwantowych: głównej i pobocznej, które opisują stan kwantowy niesparowanego elektronu atomu…
  8. 8.Zadanie 2, czerwiec 2025Napisz pełną konfigurację elektronową atomu fosforu w opisanym stanie wzbudzonym. Zastosuj zapis konfiguracji elektronowej z…
  9. 9.Zadanie 3, czerwiec 2025Napisz równanie przemiany β−, której produktem jest opisany izotop, oraz równanie przemiany α, której ten izotop…
  10. 10.Zadanie 1.1, maj 2025Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków E i X, symbol bloku konfiguracyjnego, do którego należy każdy z pierwiastków, oraz…61%wykonalność

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Jak napisać konfigurację elektronową?

Zapełniaj podpowłoki w kolejności 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p aż do liczby elektronów równej liczbie atomowej, pamiętając o regule Hunda i wyjątkach (Cr, Cu).

Ile neutronów ma atom?

Liczba neutronów to liczba masowa minus liczba atomowa: A − Z.

Czytaj dalej