Epoki w kolejności
| Epoka | Umowne daty w Polsce | Lektury obowiązkowe (przykłady) |
|---|---|---|
| starożytność | do V w. n.e. | Biblia, Mitologia, Iliada, Antygona |
| średniowiecze | 966 – ok. 1500 | Bogurodzica, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, Kronika polska |
| renesans | ok. 1500 – ok. 1620 | Odprawa posłów greckich, Treny, Kazania sejmowe |
| barok | ok. 1620 – ok. 1764 | Pamiętniki Paska |
| oświecenie | 1764 – 1822 | satyry i bajki Krasickiego |
| romantyzm | 1822 – 1863 | Dziady cz. III, Konrad Wallenrod, Kordian, Nie-Boska Komedia |
| pozytywizm | 1864 – ok. 1890 | Lalka, Potop, Gloria victis |
| Młoda Polska | ok. 1890 – 1918 | Wesele, Chłopi, Przedwiośnie (1924, ale autor młodopolski) |
| dwudziestolecie międzywojenne | 1918 – 1939 | Ferdydurke, Przedwiośnie |
| wojna i okupacja | 1939 – 1945 | opowiadania Borowskiego |
| po 1945 r. i współczesność | od 1945 | Inny świat, Tango, Zdążyć przed Panem Bogiem |
Granice to daty umowne: początek romantyzmu w Polsce wyznaczają „Ballady i romanse” Mickiewicza (1822), pozytywizmu upadek powstania styczniowego, dwudziestolecia odzyskanie niepodległości.
Cechy epok w skrócie
- Średniowiecze: teocentryzm, uniwersalizm, wzorce osobowe (święty, rycerz, władca), motyw śmierci.
- Renesans: humanizm, antropocentryzm, nawiązania do antyku, harmonia.
- Barok: kontrasty, niepokój, przemijanie (vanitas), konceptyzm, sarmatyzm.
- Oświecenie: rozum, krytyka wad społecznych, dydaktyzm, satyra i bajka.
- Romantyzm: uczucie i wiara ponad rozum, indywidualizm, bohater romantyczny, mesjanizm, ludowość.
- Pozytywizm: praca organiczna i praca u podstaw, scjentyzm, realizm, powieść.
- Młoda Polska: dekadentyzm, symbolizm, sztuka dla sztuki, chłopomania.
- Dwudziestolecie: awangarda, eksperyment formalny, katastrofizm.
- Literatura wojny i po wojnie: świadectwo, człowiek wobec totalitaryzmu, kryzys wartości.
Najczęstsze pytania
Jaka jest kolejność epok literackich?
Starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura powojenna i współczesna.
Kiedy zaczyna się romantyzm w Polsce?
Umownie w 1822 r., wraz z wydaniem pierwszego tomu poezji Adama Mickiewicza („Ballady i romanse”).