Baza wiedzy · matura

Fale de Broglie'a na maturze z fizyki: długość fali materii

Według hipotezy de Broglie'a każda cząstka o pędzie p ma przypisaną falę o długości λ = h/p = h/(m·v), gdzie h to stała Plancka. Dla elektronów ta długość jest porównywalna z odległościami między atomami w krysztale, dlatego elektrony ulegają dyfrakcji, co potwierdza falową naturę materii.

Sprawdzone 18 października 2026

Co trzeba umieć

  • Wzór: λ = h/p, dla cząstki nierelatywistycznej p = m·v.
  • Elektron przyspieszony napięciem U: energia kinetyczna e·U = p²/(2m), więc p = √(2m·e·U) i λ = h/√(2m·e·U).
  • Dowód doświadczalny: dyfrakcja elektronów na krysztale (doświadczenie Davissona i Germera) i obrazy interferencyjne.
  • Dualizm: światło ma też naturę cząstkową (fotony, efekt fotoelektryczny), a cząstki naturę falową.
  • Dlaczego nie widzimy fal piłki: masa przedmiotów codziennych jest tak duża, że λ jest znikomo mała.

Typowe pułapki

  • Używanie wzoru E = hc/λ dla elektronu: to wzór dla fotonu.
  • Mylenie pędu z energią kinetyczną przy przeliczeniach.
  • Jednostki: stała Plancka h ≈ 6,63·10^−34 J·s, masa elektronu ≈ 9,11·10^−31 kg.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 16, maj 2018Zaznacz właściwe dokończenie zdania wybrane spośród A–B oraz jego poprawne uzasadnienie wybrane spośród 1.–4. Wiązka elektronów…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Jaki jest wzór na długość fali de Broglie'a?

λ = h/p, gdzie h to stała Plancka, a p pęd cząstki (p = m·v).

Co potwierdza falową naturę elektronów?

Dyfrakcja elektronów na kryształach, np. w doświadczeniu Davissona i Germera.

Czytaj dalej