Zacznij za darmoZacznij

Baza wiedzy · matura

Fenole na maturze z chemii: budowa, właściwości i odróżnianie od alkoholi

Fenole mają grupę hydroksylową −OH połączoną bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym. Najprostszy to fenol C6H5OH. W odróżnieniu od alkoholi fenol ma słabe właściwości kwasowe: reaguje z roztworem NaOH, tworząc fenolan sodu.

Sprawdzone 18 października 2026

Co trzeba umieć

  • Kwasowość: fenol jest słabszym kwasem niż kwas węglowy, dlatego nie reaguje z wodorowęglanem sodu, a fenolan rozkłada się pod wpływem CO2 w wodzie.
  • Reakcja z NaOH: C6H5OH + NaOH → C6H5ONa + H2O. Alkohole w tych warunkach nie reagują.
  • Woda bromowa: fenol odbarwia ją bez katalizatora i daje biały osad 2,4,6-tribromofenolu (grupa −OH aktywuje pierścień).
  • Chlorek żelaza(III): z fenolem daje fioletowe zabarwienie; to próba wykrywająca fenole.
  • Nazwy: hydroksybenzen (fenol), metylofenole (krezole), benzeno-1,2-diol.

Jak odróżnić fenol od alkoholu

OdczynnikFenolAlkohol
roztwór NaOHreaguje (fenolan)nie reaguje
FeCl3fioletowe zabarwieniebrak zmian
woda bromowabiały osadbrak reakcji (alkohole nasycone)

Typowe pułapki

  • Benzylowy alkohol C6H5CH2OH to alkohol, a nie fenol: grupa OH nie jest przy pierścieniu.
  • Fenol nie wypiera CO2 z wodorowęglanów, kwasy karboksylowe tak.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 12, maj 2026Uzupełnij tabelę. Wpisz: - nad zdjęciem każdej probówki literę A, B albo C, odpowiadającą wskaźnikowi, który wprowadzono do tej…
  2. 2.Zadanie 11, maj 2025Wpisz do schematów wzory odpowiednich drobin tak, aby powstały równania reakcji decydujących o odczynie wodnego roztworu…39%wykonalność
  3. 3.Zadanie 22, czerwiec 2024Przygotowano wodne roztwory soli sodowych kwasów: winowego i bursztynowego. Uzupełnij schemat doświadczenia, które umożliwi…
  4. 4.Zadanie 20, czerwiec 2023Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory substancji, których wodne roztwory identyfikowano.
  5. 5.Zadanie 31, czerwiec 2023Wybierz i zaznacz nazwę odczynnika, który wprowadzony w postaci roztworu pozwoli odróżnić wodny roztwór kwasu sorbowego i wodny…
  6. 6.Zadanie 7, czerwiec 2023Wpisz do schematu wzory odpowiednich drobin, tak aby powstało równanie procesu decydującego o odczynie roztworu fenolanu sodu.…
  7. 7.Zadanie 8, czerwiec 2023Uporządkuj wymienione roztwory według wzrastającego pH. Uzupełnij poniższy schemat. Wpisz w wolne pola wzory substancji…
  8. 8.Zadanie 9.1, czerwiec 2023Ustal, do której probówki został wprowadzony tlenek węgla(IV), a do których – wodne roztwory: NaOH oraz HCl.…
  9. 9.Zadanie 9.2, czerwiec 2023Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4. odpowiadało za opisany objaw reakcji.
  10. 10.Zadanie 9.3, czerwiec 2023W probówce 2., po zmieszaniu reagentów, zachodzi proces utleniania-redukcji. Utleniacz i reduktor reagują ze sobą w stosunku…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Czym różni się fenol od alkoholu?

W fenolu grupa OH jest połączona bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym, dlatego fenol ma słabe właściwości kwasowe i reaguje z NaOH. Alkohole z NaOH nie reagują.

Jak wykryć fenol?

Roztworem chlorku żelaza(III) (fioletowe zabarwienie) albo wodą bromową (biały osad).

Czytaj dalej