Najważniejsze informacje
| Autor | Janusz Głowacki |
|---|---|
| Powstanie lub wydanie | 1992 |
| Gatunek | tragikomedia |
| Epoka | literatura współczesna |
| Czas akcji | jedna noc, lata 80.-90. XX w. |
| Miejsce akcji | Nowy Jork, Tompkins Square Park |
| Bohaterowie | Anita, Sasza, Pchełka, Policjant, John |
| Na maturze | lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym |
| Zadania w arkuszach CKE | 3 zadania, w tym 2 tematy wypracowań |
Ściąga maturalna
Najkrótsza powtórka przed zadaniem. Nie zastąpi lektury: na maturze liczy się znajomość tekstu.
Plan wydarzeń
- Noc w nowojorskim parku Tompkins Square; na ławkach koczują bezdomni emigranci.
- Portorykanka Anita dowiaduje się, że zmarł John, którego kochała; ciało wywieziono do zbiorowej mogiły dla biedoty.
- Anita chce pochować go w parku i za dziewiętnaście dolarów namawia Saszę i Pchełkę, by wykradli ciało.
- Mężczyźni przywożą zwłoki, przesadzając je na ławkach metra jak pijanego kolegę.
- Okazuje się, że pomylili ciała; Anita odprawia pogrzeb mimo wszystko.
- Policjant w monologach do widowni tłumaczy, że miasto dba o bezdomnych.
- O świcie policja otacza park ogrodzeniem i usuwa mieszkańców.
- Anita wiesza się na bramie parku.
Bohaterowie
- Anita
- bezdomna Portorykanka; współczesna Antygona walcząca o godny pochówek.
- Sasza
- rosyjski Żyd, malarz; inteligent, który stracił wszystko.
- Pchełka
- Polak, drobny kombinator i epileptyk; śmieszny i żałosny.
- Policjant
- głos porządku; odpowiednik Kreona pozbawiony tragizmu.
Motywy i konteksty
- Godność człowieka wykluczonego
- Emigracja i rozpad marzenia o lepszym życiu
- Współczesna wersja mitu Antygony: prawo do pochówku
- Tragizm ukryty pod komizmem
Motywy z przykładem
| godność człowieka | pogrzeb w parku jako ostatnie prawo wykluczonych. |
|---|---|
| emigracja | marzenia o powrocie, które nigdy się nie spełnią. |
| tragizm i komizm | wykradanie zwłok zamienia się w farsę. |
| samotność | każdy z bohaterów opowiada o domu, którego nie ma. |
Konteksty do wypracowania
- tragikomedia z 1992 r.; mit Antygony w realiach wielkiego miasta
- „Antygona” Sofoklesa: prawo boskie i prawo państwa
- intertekstualność jako temat maturalny (wypracowanie, maj 2025, poziom rozszerzony)
- amerykański sen i jego odwrotna strona
Pasuje do tematów wypracowań: Relacje między tekstami; Godność człowieka; Emigracja; Tragizm i komizm.
Tematy wypracowań z tą lekturą
Tematy z arkuszy CKE, w których ta lektura jest wskazana z tytułu. Każdy prowadzi do zadania z wymaganiami i kryteriami oceniania.
- Maj 2025, poziom rozszerzony, temat 1: Każdy tekst słowny sytuuje się w polu innych tekstów, naśladując je, przekształcając.
Zadania z matury
Zadania z arkuszy CKE (od najnowszych). Każde prowadzi do pełnej treści z odpowiedzią i zasadami oceniania z klucza.
- 1.Zadanie 11, czerwiec 2021, wypracowanie… rkuszu CKE: portret Bolesława Prusa] Bolesław Prus, właśc. Aleksander Głowacki (1847–1912) – powieściopisarz, nowelista, dziennikarz i felietonista. Bolesław Prus Lalka W …
- 2.Zadanie 13, maj 2021, wypracowanie… inna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Bolesław Prus, właśc. Aleksander Głowacki (1847–1912) – powieściopisarz, nowelista, dziennikarz i felietonista. Bolesław Prus Lalka W …53%wykonalność
- 3.Zadanie 13, maj 2017a) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment. DZIENNIKARZ Ale tu wieś spokojna. – Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna. CZEPIEC Pon …77%wykonalność
Najczęstsze pytania
Czy Antygona w Nowym Jorku jest lekturą obowiązkową na maturze?
Tak. Według informatora CKE to lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym.
Czy Antygona w Nowym Jorku była na maturze?
Tak. W arkuszach CKE w naszej bazie lektura pojawia się w zadaniach: 3 zadania, ostatnio w 2021 r. Wśród nich: 2 tematy wypracowań.