Najważniejsze informacje
| Autor | Michaił Bułhakow |
|---|---|
| Powstanie lub wydanie | 1966-1967 |
| Gatunek | powieść |
| Epoka | literatura po 1945 r. |
| Czas akcji | lata 30. XX w. oraz Jerozolima czasów Poncjusza Piłata |
| Miejsce akcji | Moskwa, Jerozolima (Jeruszalaim) |
| Bohaterowie | Mistrz, Małgorzata, Woland, Poncjusz Piłat, Jeszua Ha-Nocri, Iwan Bezdomny, Behemot |
| Na maturze | lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym |
| Zadania w arkuszach CKE | brak w naszej bazie |
Ściąga maturalna
Najkrótsza powtórka przed zadaniem. Nie zastąpi lektury: na maturze liczy się znajomość tekstu.
Plan wydarzeń
- Moskwa, Patriarsze Prudy: do redaktora Berlioza i poety Bezdomnego przysiada się profesor Woland i przepowiada Berliozowi śmierć.
- Berlioz ginie pod tramwajem; Bezdomny, ścigając Wolanda, trafia do kliniki psychiatrycznej.
- Świta Wolanda (Korowiow, Behemot, Azazello) zajmuje mieszkanie Berlioza i demaskuje chciwość moskwian na seansie czarnej magii.
- W klinice Bezdomny poznaje Mistrza, autora powieści o Poncjuszu Piłacie, zaszczutego przez krytyków.
- Powieść w powieści: Piłat ze strachu przed cezarem zatwierdza wyrok na Jeszuę Ha-Nocri i nie może sobie tego wybaczyć.
- Małgorzata, ukochana Mistrza, przyjmuje propozycję Azazella i zostaje królową balu u szatana.
- W nagrodę Woland zwraca jej Mistrza i jego spalony rękopis.
- Mistrz i Małgorzata otrzymują spokój; Mistrz uwalnia Piłata, kończąc powieść jednym zdaniem.
Bohaterowie
- Mistrz
- pisarz złamany przez nagonkę; pali rękopis i wyrzeka się nazwiska.
- Małgorzata
- kobieta odważna i wierna; dla miłości zawiera pakt z diabłem.
- Woland
- szatan przybywający do Moskwy; karze zło i przywraca sprawiedliwość.
- Poncjusz Piłat
- namiestnik, który wie, że skazuje niewinnego.
- Jeszua Ha-Nocri
- wędrowny filozof przekonany, że wszyscy ludzie są dobrzy.
- Iwan Bezdomny
- poeta agitator, który uczy się myśleć.
Motywy i konteksty
- Dobro i zło jako siły, które się dopełniają
- Tchórzostwo jako największa wada
- Artysta wobec władzy totalitarnej
- Miłość, która ocala
Motywy z przykładem
| dobro i zło | Woland wymierza kary łapówkarzom i donosicielom. |
|---|---|
| tchórzostwo | decyzja Piłata i jego dwa tysiące lat udręki. |
| miłość | Małgorzata na balu wytrzymuje wszystko, by odzyskać Mistrza. |
| artysta i władza | nagonka prasowa i donos sąsiada na Mistrza. |
| satyra na system | znikający lokatorzy i urzędnicy bez głowy. |
Konteksty do wypracowania
- Związek Sowiecki lat 30.: cenzura, donosy, aresztowania; powieść wydana dopiero w latach 1966-1967
- Ewangelia i jej apokryficzna wersja w rozdziałach jerozolimskich
- „Faust” Goethego: motto i pakt z diabłem
- trzy plany: realistyczny, fantastyczny i biblijny
Pasuje do tematów wypracowań: Dobro i zło; Miłość; Artysta i władza; Odpowiedzialność.
Tematy wypracowań z tą lekturą
Tematy z arkuszy CKE, w których ta lektura jest wskazana z tytułu. Każdy prowadzi do zadania z wymaganiami i kryteriami oceniania.
- Maj 2026, poziom rozszerzony, temat 1: Tak łatwo i tak bardzo przyzwyczajamy się do tego, co stale słyszymy lub oglądamy, że nieraz dopiero groteskowe udziwnienie rzeczywistości otwiera nam oczy.
Najczęstsze pytania
Czy Mistrz i Małgorzata jest lekturą obowiązkową na maturze?
Tak. Według informatora CKE to lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym.
Czy Mistrz i Małgorzata była na maturze?
W arkuszach CKE w naszej bazie nie znaleźliśmy zadania, które odwołuje się do tej lektury wprost. Może pojawić się na maturze ustnej albo jako lektura do wyboru w wypracowaniu.