Wypracowanie, matura maj 2026, język polski rozszerzony
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
- W pracy rozważ problem podany w temacie.
- W rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich wskazanych w temacie oraz do wybranego kontekstu (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego, społecznego).
- W wypracowaniu odwołaj się zarówno do problematyki utworów, jak i do sposobów przedstawienia danego problemu w utworze.
- Jednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa. Jeżeli w temacie wskazano tytuł lektury obowiązkowej, to odwołaj się do tej lektury. Jeżeli w temacie nie wskazano tytułu lektury obowiązkowej, to wybierz ją spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego.
- W wypracowaniu przedstaw swoje zdanie i je uzasadnij.
- Twoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.
Temat 1
Tak łatwo i tak bardzo przyzwyczajamy się do tego, co stale słyszymy lub oglądamy, że nieraz dopiero groteskowe udziwnienie rzeczywistości otwiera nam oczy.
Na podstawie: Stefan Garczyński, Anatomia komizmu, Poznań 1989.
Kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu w danym utworze literackim. Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.
W pracy odwołaj się do
- Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa
- innych utworów literackich
- wybranego kontekstu.
Temat 2
Demitologizacja jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.
W pracy odwołaj się do
- lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego
- innych utworów literackich
- wybranego kontekstu.
Lista lektur z arkusza75 pozycji
Lista lektur obowiązkowych (zgodna z podstawą programową z 2024 r.), do których można się odwołać w wypracowaniu
Zakres podstawowy
- Starożytność
- Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
- Mitologia, cz. I Grecja
- Iliada (fragmenty)
- Antygona
- Średniowiecze
- Lament świętokrzyski (fragmenty)
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
- Renesans
- Makbet
- Barok
- Skąpiec
- Oświecenie
- Ignacy Krasicki, wybrana satyra
- Romantyzm
- Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność, Dziady cz. III
- Pozytywizm
- Lalka
- Potop (fragmenty)
- Zbrodnia i kara
- Młoda Polska
- Wesele
- Chłopi (fragmenty)
- Dwudziestolecie międzywojenne
- Przedwiośnie
- Ferdydurke (fragmenty)
- Wojna i okupacja
- Proszę państwa do gazu
- Literatura po 1945 r.
- Inny świat (fragmenty)
- Zdążyć przed Panem Bogiem
- Dżuma
- Rok 1984
- Tango
- Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii)
- Literatura współczesna
- Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie)
- Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach)
- Podróże z Herodotem (fragmenty)
Ponadto z zakresu szkoły podstawowej
- Ignacy Krasicki, bajki
- Dziady cz. II, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
- Zemsta
- Balladyna
Zakres rozszerzony
- Starożytność
- Odyseja (fragmenty)
- Średniowiecze
- Boska Komedia (fragmenty)
- Renesans
- Treny (jako cykl poetycki)
- Hamlet
- Romantyzm
- Kordian
- realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary)
- Dwudziestolecie międzywojenne
- Proces (fragmenty)
- Literatura po 1945 r.
- Mistrz i Małgorzata
- Szewcy
- Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
- Mała Apokalipsa
- Literatura współczesna
- Antygona w Nowym Jorku
- Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
- wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta
Inne lektury obowiązkowe (zgodne z podstawą programową z 2018 r.), do których również można się odwołać w wypracowaniu
Zakres podstawowy
- Średniowiecze
- Legenda o św. Aleksym (fragmenty)
- Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty)
- Kronika polska (fragmenty)
- Renesans
- Odprawa posłów greckich
- Kazania sejmowe (fragmenty)
- Barok
- Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty)
- Romeo i Julia
- Romantyzm
- Konrad Wallenrod
- Nie-Boska Komedia
- Pozytywizm
- Z legend dawnego Egiptu
- Gloria victis
- Młoda Polska
- Rozdzióbią nas kruki, wrony…
- Wojna i okupacja
- Ludzie, którzy szli
- Literatura po 1945 r.
- Droga donikąd (fragmenty)
- Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie)
- Literatura współczesna
- Katedra (z tomu W kraju niewiernych)
- Madame
Ponadto z zakresu szkoły podstawowej
Zakres rozszerzony
- Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty)
- Platon, Państwo (fragmenty)
- Arystofanes, Chmury
- Wergiliusz, Eneida (fragmenty)
- św. Augustyn, Wyznania (fragmenty)
- św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty)
- François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty)
- Michel de Montaigne, Próby (fragmenty)
- Juliusz Słowacki, Lilla Weneda
- Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa
- Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie
Tytuły w kolorze prowadzą do stron lektur ze ściągą i zadaniami CKE.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak zbudować wypracowanie
Na poziomie rozszerzonym piszesz o problemie z teorii albo historii literatury i pokazujesz, jak utwory go realizują. Co najmniej 400 wyrazów.
Rozbierz temat na pojęcia
Tematy rozszerzone stoją na pojęciach (konwencja oniryczna, relacje między tekstami, groteska). Zapisz, jak je rozumiesz, i co temat każe z nimi zrobić: omówić sposób kreowania, wskazać funkcję. Jeśli w temacie jest cytat, praca musi się do niego odnieść.
Wybierz trzy utwory
Najwyższe poziomy punktów wymagają trzech utworów użytych funkcjonalnie, w tym lektury obowiązkowej (wskazanej w temacie albo wybranej z listy w arkuszu). Lepiej trzy dobrze znane niż pięć wspomnianych.
Postaw tezę o problemie, nie o fabule
Teza mówi, na czym polega zjawisko i po co autorzy po nie sięgają. Każdy akapit bada jeden aspekt tego problemu.
Pisz o tym, JAK utwór jest zrobiony
Polecenie wymaga odwołania do problematyki i do sposobu jej przedstawienia: kompozycja, narracja, język, konwencja, gatunek. Argument to twierdzenie, przykład z utworu i wniosek o funkcji danego zabiegu.
Dodaj kontekst, który pracuje
Wystarczy jeden kontekst, ale użyty funkcjonalnie: historycznoliteracki, filozoficzny, teoretyczny, inny tekst kultury. Powinien tłumaczyć coś, czego bez niego w argumencie by zabrakło.
Ułóż wywód problemowo
Akapity porządkuj według aspektów problemu, nie według kolejnych utworów. Wstęp z tezą, zakończenie z wnioskiem ogólniejszym niż suma akapitów. Zostaw czas na korektę i policzenie wyrazów.
Czego unikać
- omawiania utworów po kolei bez wspólnego problemu
- streszczeń: przywołanie fabuły nie jest argumentem
- pominięcia lektury obowiązkowej albo błędu kardynalnego (0 punktów za całość)
- pracy krótszej niż 400 wyrazów: wtedy liczą się tylko dwa pierwsze kryteria
Za co są punkty
35 punktów: warunki formalne 1, kompetencje literackie i kulturowe 16, kompozycja 7, język 11. O wyniku decyduje funkcjonalne użycie utworów i poziom argumentacji.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Co musi być w pracy na dany temat
Temat 1
1.Do pełnej realizacji tematu wymagane jest odniesienie się do cytatu.
2.Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu, jeżeli w pracy zdający:
a)określił wykorzystanie groteski w kreacji wybranego elementu świata przedstawionego w utworze literackim
albob)określił funkcję wykorzystania groteski w kreacji świata przedstawionego w danym utworze literackim
orazc)odwołał się do Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa.
3.Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:
a)omówił kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski w danym utworze literackim
orazb)określił funkcję wykorzystania groteski w kreacji świata przedstawionego w danym utworze literackim
orazc)odwołał się do elementów struktury dzieła i do problematyki utworu.
Temat 2
1.Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu, jeżeli w pracy zdający:
a)określił wykorzystanie demitologizacji w kreacji wybranego elementu świata przedstawionego w utworze literackim
albob)określił funkcję demitologizacji w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim
orazc)odwołał się do lektury obowiązkowej wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 arkusza egzaminacyjnego.
2.Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:
a)omówił demitologizację jako sposób kreowania świata przedstawionego w danym utworze literackim
orazb)określił funkcję demitologizacji w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim
orazc)odwołał się do elementów struktury dzieła i do problematyki utworu.
Kryteria oceniania: 35 pkt
1. Spełnienie formalnych warunków polecenia1 pktNa 1 pkt: spełnione są wszystkie warunki: W wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny. ORAZ W wypracowaniu jest odwołanie do lektury obowiązkowej z listy lektur zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym. ORAZ Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu. ORAZ Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.
| Punkty | Za co |
|---|---|
| 1 pkt |
|
| 0 pkt |
|
Uwaga. Jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.
2. Kompetencje literackie i kulturowe16 pktNa 16 pkt: Trzy utwory wykorzystane w pełni funkcjonalnie. bogata argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego.
Funkcjonalność wykorzystania utworów wskazanych w poleceniu (lektury obowiązkowej i innych utworów) oraz poziom argumentacji wypowiedzi i erudycyjność wypowiedzi:
| Punkty | Za co |
|---|---|
| Trzy utwory wykorzystane w pełni funkcjonalnie | |
| 16 pkt | bogata argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 15 pkt | zadowalająca argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 14 pkt | zadowalająca argumentacja; kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 13 pkt | powierzchowna argumentacja; w pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstu. |
| Dwa utwory wykorzystane w pełni funkcjonalnie, a trzeci – częściowo funkcjonalnie | |
| 12 pkt | bogata argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 11 pkt | zadowalająca argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 10 pkt | zadowalająca argumentacja; kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie; wypowiedź świadczy o erudycji zdającego. |
| 9 pkt | powierzchowna argumentacja; w pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstu. |
| Dwa – w pełni funkcjonalnie, trzeci – niefunkcjonalnie albo brak; ALBO jeden – w pełni funkcjonalnie, a dwa – częściowo funkcjonalnie | |
| 8 pkt | trafna argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 7 pkt | zadowalająca argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 6 pkt | zadowalająca argumentacja; kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 5 pkt | powierzchowna argumentacja; w pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstu. |
| Jeden – w pełni funkcjonalnie, drugi – częściowo funkcjonalnie, trzeci – niefunkcjonalnie albo brak; ALBO jeden – w pełni funkcjonalnie, drugi – niefunkcjonalnie, trzeci – niefunkcjonalnie albo brak; ALBO trzy utwory wykorzystane częściowo funkcjonalnie; ALBO dwa – częściowo funkcjonalnie, a trzeci – niefunkcjonalnie albo brak | |
| 4 pkt | trafna argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 3 pkt | zadowalająca argumentacja; funkcjonalne wykorzystanie kontekstu; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 2 pkt | zadowalająca argumentacja; kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie; praca zawiera fragmenty erudycyjne. |
| 1 pkt | powierzchowna argumentacja; w pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstu. |
| 0 pkt |
|
Błędy rzeczowe: za każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16; bez punktów ujemnych).
Uwaga. Jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje literackie i kulturowe, tj. liczba punktów po odjęciu punktów za błędy rzeczowe (jeżeli wystąpiły w pracy), wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz Język wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.
Z wyjaśnień do kryterium: Jeżeli zdający w wypracowaniu napisze więcej niż o trzech utworach literackich (np. o trzech lekturach obowiązkowych i o dwóch innych tekstach literackich), o różnym stopniu funkcjonalności, do oceny stopnia realizacji kryterium bierze się pod uwagę trzy utwory wykorzystane w sposób najbardziej funkcjonalny, z których jeden musi być lekturą obowiązkową. Pozostałe utwory mogą być traktowane jako kontekst literacki.
3. Kompozycja wypowiedzi7 pktstruktura wypowiedzi 3 pkt · spójność wypowiedzi 3 pkt · styl wypowiedzi 1 pkt
3a Struktura wypowiedzi (uporządkowanie elementów treściowych wypowiedzi i podział wypowiedzi)
| Punkty | Za co |
|---|---|
| Elementy treściowe wypowiedzi w całości lub w przeważającej części pracy są zorganizowane problemowo | |
| 3 pkt | podział poprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie struktury akapitów; sposób podziału tekstu pomaga w zrozumieniu tez zdającego. Dopuszczalna 1 usterka. |
| 2 pkt |
|
| 1 pkt |
|
| W pracy podjęta jest próba organizacji elementów treściowych wypowiedzi problemowo; elementy treściowe wypowiedzi zorganizowane w pracy częściowo problemowo, częściowo wyłącznie pod względem formalnym; elementy treściowe wypowiedzi w całości lub w przeważającej części pracy zorganizowane wyłącznie pod względem formalnym, np. wg kolejno omawianych tekstów literackich | |
| 2 pkt | podział poprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie struktury akapitów; sposób podziału tekstu pomaga w zrozumieniu tez zdającego. Dopuszczalna 1 usterka. |
| 1 pkt |
|
| 0 pkt |
|
| 0 pkt | Elementy treściowe wypowiedzi niezorganizowane; wypowiedź stanowi zbiór w znacznej mierze niezależnych elementów |
3b Spójność wypowiedzi
| Punkty | Za co |
|---|---|
| 3 pkt | wypowiedź jest w całości spójna lub występują w niej nie więcej niż 2 zaburzenia w spójności (tj. logice, uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej wypowiedzi. |
| 2 pkt | w wypowiedzi występuje 3–5 zaburzeń w spójności (tj. logice, uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej wypowiedzi. |
| 1 pkt |
|
| 0 pkt |
|
3c Styl wypowiedzi
| Punkty | Za co |
|---|---|
| 1 pkt | styl w całości lub w przeważającej części stosowny, tj. adekwatny do odmiany pisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie niejednorodny). |
| 0 pkt | wypracowanie nie spełnia warunków określonych w kategorii „1 pkt”. |
4. Język wypowiedzi11 pktzakres i poprawność środków językowych 7 pkt · poprawność ortograficzna 2 pkt · poprawność interpunkcyjna 2 pkt
4a Zakres i poprawność środków językowych
Oceniając język wypowiedzi, egzaminator najpierw ocenia zakres użytych środków językowych, a następnie ich poprawność (liczbę błędów językowych):
| Zakres środków językowych | nie więcej niż 3 błędy | 4–5 błędów | 6–7 błędów | 8–9 błędów | 10–11 błędów | 12–14 błędów | 15–17 błędów | 18 lub więcej błędów |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Szeroki zakres środków językowychzróżnicowana składnia, zróżnicowana leksyka, w tym np. bogata frazeologia, precyzyjne słownictwo, umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 |
| Zadowalający zakres środków językowychskładnia i leksyka stosowne / odpowiednie do realizacji tematu | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 |
| Wąski zakres środków językowychskładnia i leksyka proste / ograniczone, utrudniające realizację tematu | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |
Przykładowo: za wypowiedź, w której zakres środków językowych wykorzystanych przez zdającego jest zadowalający i w której znajdują się 4 błędy językowe, egzaminator przyzna 5 pkt w tym kryterium.
4b Poprawność ortograficzna
| Punkty | Za co |
|---|---|
| 2 pkt | praca jest bezbłędna. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją, dysortografią, dysgrafią): praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 4 błędy ortograficzne. |
| 1 pkt | praca zawiera 1–2 błędy ortograficzne. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: praca zawiera nie więcej niż 5–6 błędów ortograficznych. |
| 0 pkt | praca zawiera 3 lub więcej błędów ortograficznych. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: praca zawiera 7 lub więcej błędów ortograficznych. |
4c Poprawność interpunkcyjna
| Punkty | Za co |
|---|---|
| 2 pkt | praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 5 błędów interpunkcyjnych. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją, dysortografią, dysgrafią): praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 10 błędów interpunkcyjnych. |
| 1 pkt | praca zawiera 6–10 błędów interpunkcyjnych. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: praca zawiera 11–20 błędów interpunkcyjnych. |
| 0 pkt | praca zawiera 11 lub więcej błędów interpunkcyjnych. W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: praca zawiera 21 lub więcej błędów interpunkcyjnych. |
Zasady ogólne CKE
Ogólne zasady oceniania wypracowania
1.Zdający może zrealizować temat w wybranej przez siebie formie wypowiedzi, np.: rozprawka, szkic krytyczny, przemówienie, list otwarty, artykuł, esej, pod warunkiem że będzie to wypowiedź argumentacyjna.
2.Do pełnej realizacji polecenia wystarczy przywołanie dwóch argumentów.
3.Przywołanie utworu literackiego w formie streszczenia nie stanowi argumentu.
4.W wypracowaniu nie jest wymagane omawianie utworów literackich ani w porządku chronologicznym, ani w porządku przedstawionym w temacie, tj. lektura obowiązkowa, inne utwory literackie, kontekst. Zdający powinien zrealizować temat zgodnie z przyjętą przez siebie koncepcją.
5.Funkcjonalność wykorzystania w wypracowaniu utworu literackiego nie oznacza konieczności omówienia przez zdającego wszystkich elementów fabuły, sensów utworu istotnych (z punktu widzenia egzaminatora) ze względu na zagadnienie sformułowane w temacie. Zadaniem egzaminatora jest ocena stworzonej przez zdającego pracy pisemnej. Egzaminator nie może kierować się własnym wyobrażeniem, jak inaczej/lepiej można by taką pracę napisać. W ocenie należy uwzględnić to, co w pracy jest, a nie to, co – zdaniem egzaminatora – mogłoby/powinno w niej być.
6.Jeżeli zdający przywoła w wypracowaniu lekturę obowiązkową jako kontekst i popełni błąd kardynalny, to praca zostanie oceniona na 0 punktów.
7.Jeżeli wypowiedź jest w całości nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni ją na 0 punktów.
8.Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), egzaminator przyzna 0 punktów w każdym kryterium.
9.Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach: Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje literackie i kulturowe. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.
10.Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z języka polskiego, w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.
11.Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za styl i język lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
Utwory literackie, w tym lektury
1.Za utwór literacki w wypracowaniu nie uznaje się: komiksu, powieści obrazkowej, mangi, scenariusza filmowego, gry komputerowej. Te teksty kultury mogą zostać wykorzystane w wypracowaniu jako kontekst.
2.Ani jako utworów literackich, ani jako kontekstu nie traktuje się utworów literackich i tekstów piosenek obcojęzycznych, które nie zostały przetłumaczone na język polski.
3.Za lekturę obowiązkową uznaje się odwołanie przez zdającego do każdej księgi biblijnej. Biblia jest utworem literackim, którego znajomość nie obowiązuje w całości, dlatego żaden błąd rzeczowy w odniesieniu do Biblii nie jest błędem kardynalnym.
4.Zbiory mitów inne niż Mitologia Jana Parandowskiego nie są uznawane za lekturę obowiązkową – mogą stanowić np. kontekst.
5.Poprawność przypisania przez zdającego utworu literackiego do epoki literackiej / okresu literackiego egzaminator oceni zgodnie z periodyzacją literatury określoną w podstawie programowej, tj.: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.
6.Każdy utwór literacki należący do literatury powszechnej przypisuje się do epoki literackiej / okresu literackiego zgodnie z ramami czasowymi przyjętymi w historii literatury polskiej.
Język, ortografia i interpunkcja
1.Wszystkie wyrazy napisane przez zdającego składają się na sumę wyrazów w wypracowaniu. Jeżeli zdający napisze rozdzielnie wyraz, który powinien napisać łącznie, to liczymy go jako dwa wyrazy. Liczbę wyrażoną cyframi traktujemy jako jeden wyraz.
2.Jeżeli zdający nadaje tytuły lub śródtytuły pracy lub jej poszczególnym częściom, to bierze się je pod uwagę przy ocenie pracy, np. przy ocenie spójności. Tytuły i śródtytuły wlicza się do ogólnej liczby wyrazów.
3.Nie są błędami językowymi powtórzenia wyrazów pojawiających się w temacie, np.: groteska, demitologizacja, sposób kreowania, świat przedstawiony, funkcja, utwór literacki.
4.Poprawne są różne wersje pisowni następujących tytułów utworów literackich:
„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” albo „Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, albo „Dialog Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, albo „Dialog mistrza Polikarpa ze Śmiercią”
„Boska Komedia” albo „Boska komedia”
„Nie-Boska Komedia” albo „Nie-Boska komedia”
„Mała Apokalipsa” albo „Mała apokalipsa”.
„Rozdzióbią nas kruki, wrony…” albo „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
„Inny świat” albo „Inny Świat”
„Rok 1984” albo „1984”
„Górą „Edek” ” albo „Górą Edek”.
Zdający musi jednak konsekwentnie stosować w wypracowaniu wybraną wersję zapisywania danego tytułu.
5.Jeżeli zdający nie stosuje w wypracowaniu cudzysłowu w zapisie tytułów utworów literackich, to pominięcie cudzysłowu traktuje się jako błąd interpunkcyjny. Jeżeli zdający w swojej pracy konsekwentnie stosuje błędną interpunkcję w zapisie tytułu tego samego utworu literackiego, to egzaminator policzy ten błąd tylko raz.
6.W latach 2026–2030 poprawne jest stosowanie przez zdającego zarówno pisowni zgodnej z zasadami ortografii obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Zdający zachowa poprawność pisowni, jeżeli wybierze jedną z norm dla pisowni określonego wyrazu i będzie stosował ją konsekwentnie w całym tekście. Egzaminator zaznaczy błąd ortograficzny tylko wtedy, gdy w tej samej pracy ten sam wyraz zostanie zapisany na dwa różne sposoby (np. raz Białostoczanin, a raz białostoczanin).