Najważniejsze informacje
| Autor | Stanisław Ignacy Witkiewicz |
|---|---|
| Powstanie lub wydanie | 1934, wyd. 1948 |
| Gatunek | dramat groteskowy |
| Epoka | dwudziestolecie międzywojenne |
| Czas akcji | nieokreślona przyszłość |
| Miejsce akcji | warsztat szewski, więzienie |
| Bohaterowie | Sajetan Tempe, prokurator Robert Scurvy, księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka, czeladnicy, Hiper-Robociarz |
| Na maturze | lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym |
| Zadania w arkuszach CKE | 13 zadań, w tym 1 temat wypracowania |
Ściąga maturalna
Najkrótsza powtórka przed zadaniem. Nie zastąpi lektury: na maturze liczy się znajomość tekstu.
Plan wydarzeń
- Akt I: w warsztacie Sajetana Tempe szewcy pracują i narzekają na wyzysk; marzą o życiu panów.
- Odwiedzają ich prokurator Scurvy i księżna Irina, którzy bawią się własną przewagą.
- Scurvy każe aresztować szewców za wywrotowe mowy.
- Akt II: w więzieniu szewców dręczy przymusowa bezczynność; błagają o pracę, a dorwawszy się do narzędzi, wpadają w szał roboty.
- Dochodzi do przewrotu; władza przechodzi w ręce szewców.
- Akt III: Sajetan rządzi, ale nuda i pustka pozostają; Scurvy, uwiązany na łańcuchu, wyje jak pies.
- Czeladnicy zabijają Sajetana, bo przeszkadza gadaniem.
- Zjawia się Hiper-Robociarz i dwaj technokraci; nadchodzi bezduszne rządzenie masą.
Bohaterowie
- Sajetan Tempe
- majster szewski i ideolog; po zdobyciu władzy staje się zbędny.
- prokurator Scurvy
- przedstawiciel burżuazji, potem faszyzujący dyktator; niewolnik własnych żądz.
- księżna Irina
- arystokratka; uwodzi i poniża, ginąca klasa bawiąca się do końca.
- czeladnicy
- młodzi szewcy; chcą użyć życia, nie idei.
- Hiper-Robociarz
- zapowiedź człowieka maszyny.
Motywy i konteksty
- Mechanizm rewolucji: kolejne przewroty niczego nie zmieniają
- Upadek indywidualizmu i mechanizacja życia
- Władza i nuda
- Groteska jako język katastrofizmu
Motywy z przykładem
| rewolucja | trzy kolejne przewroty zmieniają rządzących, nie zmieniają losu ludzi. |
|---|---|
| praca | scena w więzieniu: głód pracy silniejszy niż głód wolności. |
| katastrofizm | zanik sztuki, religii i filozofii w zmechanizowanym społeczeństwie. |
| groteska | prokurator na łańcuchu, wymyślny, wulgarny i uczony język postaci. |
Konteksty do wypracowania
- „naukowa sztuka ze śpiewkami” z 1934 r.; teoria Czystej Formy Witkacego
- faszyzm i komunizm lat 30.; lęk przed umasowieniem
- rewolucja w „Nie-Boskiej Komedii” i w „Przedwiośniu”
- parodia „Wesela”: chochoł i dziarski chłopiec
Pasuje do tematów wypracowań: Rewolucja; Katastrofizm; Groteska; Jednostka i zbiorowość.
Tematy wypracowań z tą lekturą
Tematy z arkuszy CKE, w których ta lektura jest wskazana z tytułu. Każdy prowadzi do zadania z wymaganiami i kryteriami oceniania.
- Czerwiec 2026, poziom rozszerzony, temat 2: Sposoby kreowania zbiorowości jako bohatera literackiego i funkcje takiej kreacji w tworzeniu znaczeń danego utworu.
Zadania z matury
Zadania z arkuszy CKE (od najnowszych). Każde prowadzi do pełnej treści z odpowiedzią i zasadami oceniania z klucza.
- 1.Zadanie 1, maj 2026Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Agnieszki Krzemińskiej oraz do tekstu Olafa Szewczyka. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. | Stwi …
- 2.Zadanie 2, maj 2026Na podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do wiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.
- 3.Zadanie 3, maj 2026Czy w tekście Agnieszki Krzemińskiej i w tekście Olafa Szewczyka wyrażono taką samą ocenę papieru jako nośnika informacji? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.
- 4.Zadanie 4, maj 2026Rozstrzygnij, czy myśl wyrażona w sentencji rozpoczynającej tekst Agnieszki Krzemińskiej jest zgodna z odczytaniem sentencji Newtona zawartym w 1. akapicie tekstu Olafa Szewczyka. Uzasadnij odpowiedź, …
- 5.Zadanie 6, maj 2026Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: tradycyjne a cyfrowe sposoby przechowywania informacji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie …
- 6.Zadanie 1, maj 2022, poziom rozszerzony, wypracowanie… 07, www.nck.pl ¹ Witkacy – Stanisław Ignacy Witkiewicz, autor dramatu Szewcy. ² Sanatorium pod Klepsydrą – tytułowe opowiadanie zbioru opowiadań Brunona Schulza. ³ Enklaw …76%wykonalność
- 7.Zadanie 1.1, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 8.Zadanie 1.2, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 9.Zadanie 1.3, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 10.Zadanie 1.4, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 11.Zadanie 1.5, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 12.Zadanie 1.6, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
- 13.Zadanie 1.7, czerwiec 2015… t znamy bardzo mało. Te z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mie …
Najczęstsze pytania
Czy Szewcy jest lekturą obowiązkową na maturze?
Tak. Według informatora CKE to lektura obowiązkowa na poziomie rozszerzonym.
Czy Szewcy była na maturze?
Tak. W arkuszach CKE w naszej bazie lektura pojawia się w zadaniach: 13 zadań, ostatnio w 2026 r. Wśród nich: 1 temat wypracowania.