Zacznij za darmoZacznij

Lokacja na prawie niemieckim: na czym polegała (historia na maturze)

Lokacja na prawie niemieckim to zakładanie (albo przenoszenie na nowe zasady) wsi i miast w średniowieczu według wzorów z zachodu Europy. W Polsce rozwinęła się w XIII wieku. Właściciel ziemi powierzał organizację osady zasadźcy, który zostawał wójtem (w mieście) albo sołtysem (na wsi). Osadnicy dostawali wolniznę (lata bez opłat) i płacili potem czynsz, a osada miała własny samorząd i sądownictwo.

Sprawdzono 18.10.20261 min czytania

W tym artykule

Co trzeba umieć

  • Przywilej lokacyjny: dokument określający prawa i obowiązki osadników, wielkość działek, czynsze i przywileje zasadźcy.
  • Prawo magdeburskie, średzkie i chełmińskie: odmiany prawa miejskiego; prawo chełmińskie nadano w 1233 r. Chełmnu i Toruniowi.
  • Przykłady lokacji miast: Wrocław (1242), Poznań (1253), Kraków (1257).
  • Skutki: rozwój gospodarczy, napływ osadników, regularny układ miast z rynkiem, czynsz zamiast danin i posług, rozwój samorządu.
  • Kolonizacja na prawie polskim a niemieckim: różnica w obciążeniach chłopów i w samorządzie osady.

Typowe pułapki

  • Lokacja nie oznaczała, że w osadzie mieszkali tylko Niemcy: chodziło o zasady prawne, a osadnikami byli też Polacy.
  • Mylenie wójta (miasto) z sołtysem (wieś).

Zadania z matury

Zadania z tego tematu

  1. 1.Zadanie 9.1, czerwiec 2026Uzasadnij, że w tekście przedstawiono zasady lokacji na prawie niemieckim
  2. 2.Zadanie 5.1, maj 2026Podaj imię wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy. Wystawca: Zasadźca: 64%wykonalność
  3. 3.Zadanie 5.2, maj 2026Wymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie uiszczania renty naturalnej, przywołane w cytowanym dokumencie34%wykonalność
  4. 4.Zadanie 7, czerwiec 2025Tabela. Lokacje miejskie i wiejskie dwóch typów osadnictwa na prawie niemieckim w południowej części województwa krakowskiego…
  5. 5.Zadanie 6, maj 2025Rozstrzygnij, którą cyfrą – 1, 2 czy 3 – oznaczono w legendzie obszar miasta lokowanego na prawie niemieckim. Odpowiedź uzasadnij,…74%wykonalność
  6. 6.Zadanie 4.1, maj 2023Podaj stosowaną w historiografii nazwę średniowiecznego związku handlowego miast, o którym mowa w źródle 127%wykonalność
  7. 7.Zadanie 4.2, maj 2023Rozstrzygnij, czy plan ze źródła 2. przedstawia miasto lokowane na prawie opisanym w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się…87%wykonalność
  8. 8.Zadanie 6, maj 2022Sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę, że źródło 2. stanowi ilustrację procesu scharakteryzowanego w źródle 1. • •…55%wykonalność
  9. 9.Zadanie 6.2, czerwiec 2020Rozstrzygnij, czy źródło 2. opisuje kolonizację na prawie niemieckim. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:…65%wykonalność
  10. 10.Zadanie 5, czerwiec 2019Na podstawie tekstu źródłowego sformułuj trzy argumenty świadczące o tym, że Świdnica była lokowana na prawie niemieckim. •…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Na czym polegała lokacja na prawie niemieckim?

Na zakładaniu wsi i miast według nowych zasad: z zasadźcą, wolnizną, czynszem i samorządem, na podstawie przywileju lokacyjnego.

Kiedy lokowano Kraków?

W 1257 roku.

Czytaj dalej