Zacznij za darmoZacznij

Baza wiedzy · matura

Tlenek krzemu(IV) SiO2 na maturze z chemii: budowa i właściwości

Tlenek krzemu(IV), SiO2 (krzemionka, kwarc) tworzy kryształ kowalencyjny: każdy atom krzemu jest połączony z czterema atomami tlenu, a każdy tlen z dwoma atomami krzemu. Dlatego ma bardzo wysoką temperaturę topnienia i jest twardy. To tlenek kwasowy, który nie reaguje z wodą.

Sprawdzone 18 października 2026

Co trzeba umieć

  • Budowa: sieć tetraedrów SiO4 połączonych narożami; wzór SiO2 to stosunek atomów, a nie cząsteczka.
  • Właściwości fizyczne: bardzo wysoka temperatura topnienia, twardość, nierozpuszczalność w wodzie, brak przewodnictwa elektrycznego.
  • Charakter chemiczny: tlenek kwasowy. Nie reaguje z wodą, ale reaguje z zasadami (stopionym NaOH albo jego stężonym roztworem) i daje krzemian sodu Na2SiO3.
  • Kwas fluorowodorowy: SiO2 reaguje z HF, dlatego kwas fluorowodorowy trawi szkło i przechowuje się go w naczyniach z tworzywa.
  • Porównanie z CO2: CO2 to gaz zbudowany z cząsteczek, SiO2 to ciało stałe o sieci kowalencyjnej; to częsty motyw zadań.

Typowe pułapki

  • Pisanie, że SiO2 reaguje z wodą do kwasu krzemowego: nie reaguje.
  • Mylenie kryształu kowalencyjnego z jonowym albo cząsteczkowym.
  • Nazwa: tlenek krzemu(IV), a nie „dwutlenek krzemu” w zapisie systematycznym.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 9.3, czerwiec 2026Jeden z kwasów fluorowcowodorowych HX reaguje z tlenkiem krzemu(IV), a produktem reakcji jest m.in. związek SiX4.…
  2. 2.Zadanie 10, czerwiec 2023Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji otrzymywania tetraoksokrzemianu(IV) sodu opisaną metodą. Oblicz stosunek masowy…
  3. 3.Zadanie 11, czerwiec 2023Napisz wzór sumaryczny tego wodoroanionu kwasu tetraoksokrzemowego(IV), który zbudowany jest z siedmiu atomów.
  4. 4.Zadanie 12, czerwiec 2023Narysuj elektronowy wzór kreskowy kwasu tetraoksokrzemowego(IV). Określ typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali…
  5. 5.Zadanie 5, czerwiec 2019Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem. Napisz numery wszystkich probówek, w których zaszły reakcje…
  6. 6.Zadanie 18.1, maj 2019Uzupełnij schemat doświadczenia. Wybierz i zaznacz w podanym zestawie wzór jednego odczynnika, którego zastosowanie spowodowało…71%wykonalność
  7. 7.Zadanie 18.2, maj 2019Wybrany odczynnik: KOH (aq) / stężony HCl (aq) / CaCl2 (aq) Napisz, co zaobserwowano w probówce, w której nie…50%wykonalność
  8. 8.Zadanie 18.3, maj 2019Wybrany odczynnik: KOH (aq) / stężony HCl (aq) / CaCl2 (aq) Napisz w formie jonowej skróconej równania…45%wykonalność
  9. 9.Zadanie 15, czerwiec 2016Wpisz do tabeli wzory sumaryczne opisanych tlenków i określ ich charakter chemiczny.
  10. 10.Zadanie 16, czerwiec 2016Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji tlenku III z kwasem siarkowym(VI) i z wodorotlenkiem potasu, jeżeli w jednej z…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Dlaczego SiO2 ma wysoką temperaturę topnienia, a CO2 jest gazem?

SiO2 tworzy kryształ kowalencyjny, w którym trzeba rozerwać mocne wiązania kowalencyjne. CO2 składa się z pojedynczych cząsteczek przyciąganych słabymi oddziaływaniami.

Czy tlenek krzemu(IV) reaguje z zasadami?

Tak, ze stopionym albo stężonym wodorotlenkiem sodu tworzy krzemian sodu. Z wodą nie reaguje.

Czytaj dalej