Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1.
Scharakteryzuj zmiany, jakie zaszły w strukturze klasowej i warstwowej społeczeństwa polskiego w ostatnim ćwierćwieczu.
Materił źródłowy
Badania POLPAN wychwytują, że kto należał do nomenklatury PRL, miał relatywnie największe szanse zostać przedsiębiorcą lub menedżerem. Dawnym pracownikom umysłowym, czyli inteligencji, przypadł w nowym podziale los menedżerów i ekspertów. Robotnicy zostali robotnikami lub bezrobotnymi. Bo po drodze wyparowało 5 mln miejsc pracy – w 1998 r. zatrudnienie miało 18 mln osób, w dramatycznym 2002 r. – już tylko 12,8 mln. Owe pięć milionów podzieliło się na tych, co zasilili szeregi wczesnych emerytów i rencistów, oraz tych, którzy stworzyli nową kategorię: bezrobotnych.
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Czym jednak są klasy społeczne? Najpopularniejsze chyba podejście wynika z przekonania, że o miejscu człowieka w społecznej hierarchii decyduje zasobność ekonomiczna, praca, jaką wykonuje i władza, jaką posiada. Kto ma wysokie dochody i sprawuje ważną funkcję, ten plasuje się w klasie wyższej. Trwale bezrobotny wyląduje na przeciwległym końcu struktury, zasilając szeregi tzw. podklasy.
Alternatywna popularna koncepcja, sformułowana przez francuskiego socjologa Pierre'a Bourdieu, mówi, że o pozycji człowieka decydują trzy zasoby: kapitał ekonomiczny, czyli to, co ma; kapitał kulturowy, czyli to, co umie, jaki ma gust i jak uczestniczy w kulturze; kapitał społeczny, czyli kogo zna. Na tej podstawie wyróżnił trzy duże klasy: klasę wyższą, średnią i ludową.
Źródło: E. Bendyk, Polska klasowa, „Polityka
Zmienność liczebności i pozycji klas:
- spadek liczebności chłopów
- degradacja społeczna chłopów i robotników
- dyferencjacja inteligencji
- formalny koniec nomenklatury, choć jej przedstawiciele pozostali w elitach
Nowe klasy społeczne:
- menedżerowie, przedsiębiorcy (zwycięzcy transformacji)
- bezrobotni (przegrani transformacji)
Struktura warstwowa:
- czynniki decydujące o pozycji: zasobność ekonomiczna, wykonywana praca, posiadana władza (ujęcie tradycyjne)
- kapitał ekonomiczny, kulturowy, społeczny (teoria Bourdieu)
Szkodliwe skutki zmian:
- pogłębianie się różnic majątkowych
- pauperyzacja
- emigracja zarobkowa
Poziom III (12 pkt): w pełni ukazał zmienność klas (spadek chłopów, degradacja, dyferencjacja inteligencji, koniec nomenklatury), scharakteryzował nowe klasy (menedżerowie, przedsiębiorcy, bezrobotni, wygranych i przegranych), dokonał prezentacji struktury warstwowej z czynnikami decydującymi, wykazał skutki zmian (różnice majątkowe, pauperyzacja, emigracja); wykorzystał szerszy kontekst transformacji systemowej i pojęcia (nierówności, struktura klasowo-warstwowa, awans/degradacja społeczna, bezrobocie strukturalne, przegrani/wygrani transformacji); bez błędów merytorycznych, poprawna selekcja informacji, spójny i logiczny wywód.
Poziom II (8 pkt): przedstawił w pełni trzy aspekty lub dwa w pełni i dwa zasygnalizowane; wykorzystał wybrane aspekty i pojęcia; popełnił jeden-dwa błędy merytoryczne; niekonsekwentna selekcja; nie w pełni uporządkowany wywód.
Poziom I (4 pkt): przedstawił jeden aspekt w pełni i jeden zasygnalizowany, lub trzy zasygnalizowane; znajomość nielicznych pojęć; trzy-cztery błędy merytoryczne; niewystarczająca selekcja; chaotyczny i nielogiczny wywód.
0 pkt: nie zrozumiał tematu, co najmniej pięć błędów, ponad połowę stanowią fragmenty niezwiązane z tematem, wywód niekomunikatywny.
Temat wymaga scharakteryzowania zmian w strukturze klasowej i warstwowej w ostatnim 25 latach (1990-2015). Materiał źródłowy dostarcza konkretnych przykładów transformacji: przesunięcia nomenklatury do nowych klas, degradacji robotników i chłopów, pojawienia się bezrobotnych, oraz teorii (tradycyjna vs. Bourdieu) wyjaśniające strukturę. Ucznia oczekuje się połączenia empirycznych obserwacji z teoretycznym ujęciem i wskazaniem genezę w transformacji systemowej.
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.