Zadanie 30, matura maj 2016, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1
Scharakteryzuj dualizm władzy wykonawczej w europejskich systemach politycznych.
Temat 2
Scharakteryzuj źródła prawa i ich hierarchię w Rzeczypospolitej Polskiej.
Temat 3
Stosunki międzynarodowe w Europie w XXI wieku – stabilność czy zmiana? Rozważ powyższy problem, odwołując się do materiałów źródłowych.
Materiały źródłowe
A. Orędzie Prezydenta Federacji Rosyjskiej przed Zgromadzeniem Federalnym w 2008 roku [fragment]
Reakcja na wydarzenia z 8 sierpnia i na uznanie przez Rosję niepodległości Osetii Południowej i Abchazji po raz kolejny pokazały, że żyjemy w świecie podwójnych standardów. Działaliśmy w sposób odpowiedzialny, w celu przywrócenia międzynarodowego prawa i sprawiedliwości, zdając sobie sprawę, że wszelkie wahania lub próby odłożenia decyzji spowodowałyby jeszcze bardziej poważną katastrofę humanitarną. Na tym tle wyjątkowo stronniczo wygląda postawa naszych partnerów, jeszcze niedawno wkładających maksimum sił, aby – obchodząc prawo międzynarodowe – osiągnąć rozdzielenie Kosowa od Serbii i uznać ten samozwańczy region za podmiot prawa międzynarodowego, a teraz – jak gdyby nic się nie stało – krytykujących Rosję.
Na podstawie: K. Psujek, Odbudowa znaczenia Rosji na arenie międzynarodowej w dyskursie Władimira Putina i Dmitrija Miedwiediewa, „Społeczeństwo i Polityka” 2015, nr 1 (42), s. 48.
B. O redefiniowaniu bezpieczeństwa w Europie
Niepewność i utrata zaufania rządzonych do rządzących sprawiły, że w wielu krajach Europy narasta nostalgia za renacjonalizacją bezpieczeństwa, powrotem do narodowych nisz. Do głosu i do władzy doszło pokolenie, dla którego doświadczenia II wojny światowej i powojennego rozwoju są odległą historią […]. Decyzje USA o stopniowej redukcji wojsk w Europie, zmniejszeniu wydatków na armię i większym zaangażowaniu w regionie Pacyfiku wymagają zapewnienia Europie bezpieczeństwa w nowych warunkach. Zadania nie ułatwiają kryzys fiskalny i radykalna redukcja wydatków wojskowych przez Francję i Wielką Brytanię.
A.D. Rotfeld, Pomimo rakiet i bomb, „Gazeta Wyborcza”, Magazyn, 4–5.02.2012.
C. Rozmowa z Andriejem Iłłarionowem, byłym doradcą prezydenta Putina
Władimir Putin wytrwale i konsekwentnie realizuje plan odbudowy tzw. Rosyjskiego Świata […]. Krok po kroku realizuje strategię stosowaną wcześniej przez Rosję […]. To tzw. wojna hybrydowa […].
Polska też jest na celowniku Kremla, „Do Rzeczy” 2014, nr 35 (83), s. 69.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1. Scharakteryzuj dualizm władzy wykonawczej w europejskich systemach politycznych.
Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.
Zdający w pełni:
1) scharakteryzował dualizm władzy wykonawczej w systemie parlamentarno-gabinetowym:
– wybór prezydenta na ogół w wyborach pośrednich przez parlament lub instytucje w składzie z parlamentarzystami / ewentualnie kwestia monarchii dziedzicznej,
– powołanie rządu przez głowę państwa, ale rząd musi uzyskać poparcie większości parlamentarnej,
– rząd ponosi solidarną i na ogół indywidualną odpowiedzialność polityczną przed parlamentem lub jego izbą pierwszą,
– prezydent nie ponosi odpowiedzialności parlamentarnej, ponosi konstytucyjną,
– znacząca pozycja rządu w stosunku do pozycji prezydenta, którego uprawnienia są głównie ceremonialno-reprezentacyjne;
2) scharakteryzował dualizm władzy wykonawczej w modelu kanclerskim (RFN):
– wybór prezydenta przez instytucję w składzie z parlamentarzystami (Zgromadzenie Federalne),
– powołanie rządu przez głowę państwa, ale rząd musi uzyskać poparcie większości parlamentarnej,
– rząd ponosi tylko solidarną odpowiedzialność polityczną przed Parlamentem Związkowym (konstruktywne wotum nieufności wobec kanclerza skutkujące dymisją członków rządu),
– prezydent nie ponosi odpowiedzialności parlamentarnej, ponosi konstytucyjną,
– znacząca pozycja rządu w stosunku do pozycji prezydenta, którego uprawnienia są głównie ceremonialno-reprezentacyjne, prezydent nie posiada prawa weta ustawodawczego, silna pozycja kanclerza w systemie;
3) scharakteryzował dualizm władzy wykonawczej w systemie semiprezydenckim:
– prezydent wybierany w wyborach powszechnych,
– rząd (premier i ministrowie) mianowani przez prezydenta, ale rząd musi mieć poparcie większości parlamentarnej,
– rząd odpowiedzialny przed parlamentem i prezydentem,
– prezydent nie ponosi odpowiedzialności parlamentarnej, ponosi konstytucyjną,
– prezydent przewodniczy posiedzeniom rządu posiada szereg osobistych uprawnień, także w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w okresie koabitacji jego uprawnienia są w praktyce mniejsze niż wtedy, gdy rząd pochodzi z tej samej opcji politycznej;
4) scharakteryzował dualizm władzy wykonawczej w systemie superprezydenckim (Rosja):
– prezydent wybierany w wyborach powszechnych,
– prezydent powołuje premiera, wymóg wotum zaufania jest iluzoryczny,
– rząd (premier i ministrowie) odpowiedzialny przed prezydentem, odpowiedzialność parlamentarna rządu jest iluzoryczna – w takiej sytuacji prezydent może rozwiązać izbę pierwszą parlamentu,
– prezydent nie ponosi odpowiedzialności parlamentarnej, ponosi konstytucyjną,
– dominująca pozycja prezydenta w systemie władzy, związek premiera i rządu z prezydentem.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem, np.: nazwy systemów, desygnacja, egzekutywa, odpowiedzialność parlamentarna, wotum nieufności, wotum zaufania, dualizm egzekutywy.
Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P.
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Temat 2. Scharakteryzuj źródła prawa i ich hierarchię w Rzeczypospolitej Polskiej.
Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.
Zdający w pełni:
1) scharakteryzował Konstytucję RP:
– jej szczególne znaczenie dla ustroju państwa,
– jej miejsce w hierarchii aktów prawnych,
– jej treść, m.in. prawa człowieka i obywatela, uprawnienia organów państwa, zasady ustrojowe państwa,
– szczególny tryb zmiany;
2) scharakteryzował ustawę:
– przedstawia podmioty uczestniczące w procesie legislacyjnym: prawo inicjatywy, rola Sejmu RP, rola Senatu RP, rola Prezydenta RP,
– miejsce ustawy w systemie prawa;
3) scharakteryzował ratyfikowaną umowę międzynarodową i rozporządzenie:
– wskazuje, w jakich okolicznościach odbywa się ratyfikacja umów międzynarodowych (za zgodą Sejmu RP, za zgodą wyrażoną w referendum, zwykła),
– miejsce ratyfikowanej umowy międzynarodowej (ponad ustawą) i rozporządzenia (poniżej ustaw) w systemie prawa,
– wyjaśnił, kto ma prawo wydawać rozporządzenia,
– rozróżnia rozporządzenia z mocą ustawy od pozostałych,
– wskazuje na delegację ustawową;
4) scharakteryzował akty prawa miejscowego:
– uchwały organów stanowiących samorządu terytorialnego,
– zarządzenia organów wykonawczych samorządu terytorialnego,
– zarządzenia i rozporządzenia porządkowe wojewody.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów zagadnienia do opisu polskiego systemu prawnego; prawidłowo użył pojęć związanych z tematem, poruszył kwestię zgodności aktów normatywnych z Konstytucją RP, w tym rolę Trybunału Konstytucyjnego oraz – w przypadku aktów prawa miejscowego – sądownictwa administracyjnego oraz premiera i Sejmu RP.
Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do oceny autora.
Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P.
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Temat 3. Stosunki międzynarodowe w Europie w XXI wieku – stabilność czy zmiana? Rozważ powyższy problem, odwołując się do materiałów źródłowych.
Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.
Zdający w pełni:
1) zajął stanowisko, rozważył argumenty i kontrargumenty w różnych aspektach, wykorzystując materiały źródłowe;
2) scharakteryzował stosunki międzynarodowe w ramach UE, przedstawiając czynniki stabilizujące/ destabilizujące: (poszerzanie UE, traktat z Lizbony, strefa euro, strefa Schengen, stosunki z Turcją, kryzys gospodarczy, kwestia migrantów i uchodźców);
3) scharakteryzował kwestię konfliktów i integralności terytorialnej (kwestia Kosowa, sprawa Krymu, działania secesjonistyczne w Szkocji i Katalonii, sytuacja w Naddniestrzu, wojna hybrydowa w Donbasie);
4) scharakteryzował kwestię stosunków międzynarodowych w Europie przez pryzmat działania NATO, RE, OBWE i innych regionalnych organizacji oraz bilateralne stosunki między różnymi państwami;
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów zagadnienia do opisu stosunków międzynarodowych w Europie XXI wieku, prawidłowo użył pojęć związanych z tematem, np.: mocarstwa zachodnie, umowy międzynarodowe, kryzys gospodarczy i polityczny, wojna hybrydowa.
Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.
Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P.
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Schemat punktowania
Wartość merytoryczna: wymagania poziomów III (12 pkt), II (8 pkt), I (4 pkt) i 0 pkt dla każdego tematu podano w kluczu.
Pozostałe kryteria (wspólne dla trzech tematów):
Poziom III
Poprawność merytoryczna: Zdający nie popełnił żadnego błędu merytorycznego.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził poprawną selekcję i hierarchizację informacji (nie zamieścił w pracy fragmentów niezwiązanych z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w pełni spójny, harmonijny i logiczny.
Poziom II
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił jeden lub dwa błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził niekonsekwentną selekcję informacji i ich hierarchizację (umieścił w pracy nieliczne fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód nie w pełni uporządkowany.
Poziom I
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił trzy lub cztery błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził w niewystarczającym stopniu selekcję informacji i ich hierarchizację (napisał pracę, której znaczną część stanowią fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w sposób chaotyczny i nielogiczny.
Najniższy poziom pozostałych kryteriów
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił co najmniej pięć błędów merytorycznych.
Selekcja informacji: Ponad połowę pracy stanowią fragmenty niezwiązane z tematem.
Język, styl i kompozycja: Wywód jest niekomunikatywny.
Przy pracy o wartości merytorycznej 0 pkt nie przyznaje się punktów za pozostałe elementy.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także ocenić pracę na 0 punktów.
Komentarz. Ostateczna liczba punktów zależy od czterech kryteriów: wartości merytorycznej (12, 8 lub 4 pkt), poprawności merytorycznej, selekcji informacji i języka/stylu/kompozycji. Za realizację kryteriów na poziomie wyższym/niższym od wartości merytorycznej przyznaje się jeden punkt więcej/mniej. Egzaminator może także ocenić pracę na 0 pkt.