Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Wybierz jeden spośród podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1.
Scharakteryzuj system partyjny w państwie niedemokratycznym oraz typy systemu partyjnego w państwie demokratycznym na przykładzie Polski w ostatnim trzydziestoleciu.
O PZPR
Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) była partią władzy, która w całym okresie swojego istnienia starała się oddziaływać na wszystkie sfery życia publicznego. W latach stalinowskich bezpardonowo ingerowała również w życie prywatne obywateli. Była "kreatorką" idei, wyznaczała trendy gospodarcze, nadzorowała oświatę, politykę zagraniczną państwa, kontrolowała siły specjalne oraz armię. W Biurze Politycznym Komitetu Centralnego (BP KC) skupiała się najwyższa władza państwowa. […]
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Dążono do tego, aby w każdym zakładzie przemysłowym, uspołecznionym gospodarstwie rolnym, jednostce wojskowej czy też urzędzie funkcjonowały Podstawowe Organizacje Partyjne (POP PZPR). […]
M. Żukowski, Wybrane aspekty dotyczące PZPR w latach 1948–1990 […], "Komunizm: System – Ludzie – Dokumentacja. Rocznik Naukowy" 2013, nr 2, s. 123, 125.
O wynikach wyborów w Rzeczypospolitej Polskiej
W Sejmie I kadencji zasiedli reprezentanci 29 partii i grup politycznych. Największą reprezentację miały: Unia Demokratyczna – 62 mandaty (12,3 proc. głosów), Sojusz Lewicy Demokratycznej – 60 mandatów (12 proc.), Wyborcza Akcja Katolicka – 49 mandatów (8,7 proc.), Polskie Stronnictwo Ludowe – 48 mandatów (8,7 proc.), Konfederacja Polski Niepodległej – 46 mandatów (7,5 proc.), Porozumienie Obywatelskie Centrum – 44 mandaty (8,7 proc.), Kongres Liberalno-Demokratyczny – 37 mandatów (7,5 proc.).
Na podstawie: M. Król, Byliśmy głupi, Warszawa 2015, s. 49.
Temat 2.
Przedstaw procedurę uchwalania budżetu i źródła dochodów budżetowych w Polsce (na poziomie centralnym) i w Unii Europejskiej.
Temat 3.
Scharakteryzuj konflikty na obszarze postjugosłowiańskim – ich przyczyny i przebieg oraz działania wspólnoty międzynarodowej na rzecz rozwiązania tych konfliktów.
Mapa 1. Struktura administracyjna Bośni i Hercegowiny
Federacja BiH – kantony:
I. uńsko-sański
II. posawski
III. tuzlański
IV. zenicko-dobojski
V. bośniacko-podriński
VI. środkowobośniacki
VII. hercegowińsko-neretwiański
VIII. zachodniohercegowiński
IX. sarajewski
X. dziesiąty
Republika Serbska – regiony:
1. Banja Luka
2. Doboj
3. Bijeljina
4. Vlasenica
5. Sarajewo-Romanija
6. Foča
7. Trebinje
a. Dystrykt Brczko
Na podstawie: pl.wikipedia.org
Mapa 2. Albania i tereny poza jej granicami, na których osoby mówiące językiem albańskim stanowiły większość ludności (2002 r.)
Na podstawie: osw.waw.pl
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.
Temat 1. Od hegemonii do pluralizmu – scharakteryzuj system partyjny w państwie niedemokratycznym oraz typy systemu partyjnego w państwie demokratycznym na przykładzie Polski w ostatnim trzydziestoleciu.
Do pełnej odpowiedzi wymagane jest scharakteryzowanie:
1. System partii hegemonicznej PZPR w schyłkowym PRL-u – szczególna rola PZPR w systemie władzy i konstytucyjnym unormowaniu jej kierowniczej roli, gremia kierownicze PZPR (I sekretarz KC, BP i Sekretariat KC) ponad organami państwa, podporządkowanie PZPR innych "sojuszniczych" ugrupowań politycznych (ZSL, SD, PZKS, UChS, PAX), wybory niedemokratyczne z określonymi przed nimi wynikami liczbowymi mandatów, monizm polityczny.
2. System rozbicia wielopartyjnego – petryfikacja pluralizmu politycznego, demokratyczna ustawa o partiach z 1990 r. (rejestracja przy 15 członkach), podział obozu solidarnościowego, wiele ugrupowań z opozycji, brak klauzuli zaporowej w wyborach do Sejmu I kadencji, rozdrobnienie parlamentu.
3. Dwublokowy system partyjny – klauzula zaporowa od Sejmu II kadencji, nowa ustawa o partiach z 1997 r. (min. 1000 członków), dwukrotne rządy koalicji SLD-PSL (blok postcommunist), zjednoczenie centroprawicy (AWS), wspólne rządy AWS i UW (blok postsolidarnościowy), marginalizacja starych formacji, powstanie PO i PiS.
4. System partyjny od 2005 roku – marginalizacja SLD, system dwóch partii dominujących (PO i PiS), rządy każdej z innymi partiami (PiS z Samoobroną i LPR, PO z PSL, PiS z SP i PR), przetasowania na scenie politycznej (Ruch Palikota, Kukiz'15, Nowoczesna).
Temat 2. Przedstaw procedurę uchwalania budżetu i źródła dochodów budżetowych w Polsce (na poziomie centralnym) i w Unii Europejskiej.
Do pełnej odpowiedzi wymagane jest scharakteryzowanie:
1. Tryb uchwalania ustawy budżetowej w Polsce – podmioty biorące udział, etapy ścieżki legislacyjnej i terminy obowiązujące.
2. Tryb uchwalania budżetu w Unii Europejskiej – podmioty (Komisja, Rada, Parlament), etapy ścieżki legislacyjnej.
odpowiedź w pełni realizuje wszystkie cztery istotne aspekty zagadnienia (lub trzy istotne aspekty dla tematu 1, 2, 3) z właściwą hierarchią informacji, poprawna pod względem merytorycznym, selekcja informacji przeprowadzona prawidłowo, spójny i logiczny wywód.
odpowiedź w pełni realizuje trzy istotne aspekty lub w pełni dwa i częściowo dwa kolejne, może zawierać jeden lub dwa błędy merytoryczne, selekcja informacji niekonsekwentna z nielicznymi fragmentami niezwiązanymi z tematem, wywód nie w pełni uporządkowany.
odpowiedź w pełni realizuje jeden aspekt i częściowo jeden, lub częściowo trzy aspekty, może zawierać trzy lub cztery błędy merytoryczne, niewystarczająca selekcja informacji ze znaczną częścią fragmentów niezwiązanych, wywód chaotyczny i nielogiczny.
brak realizacji lub zrealizowanie poniżej poziomu I.
Ocena rozprawki zależy od czterech kryteriów: wartości merytorycznej (12, 8 lub 4 pkt), poprawności merytorycznej, selekcji i hierarchizacji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za realizację każdego z trzech ostatnich kryteriów na poziomie wyższym/niższym od poziomu wartości merytorycznej zdający uzyskuje jeden punkt więcej/mniej. Praca oceniana na poziomie I może otrzymać maksymalnie 6 pkt (4+1+1+0 lub 4+1+0+1 lub 4+0+1+1), na poziomie II maksymalnie 10 pkt, na poziomie III maksymalnie 12 pkt.
4. Źródła dochodów budżetowych UE – opłaty celne z importu z państw trzecich, zasoby z VAT (ok. 0,3% dochodu państw członkowskich), składki członkowskie (ok. 0,7% ich PNB).
Temat 3. Scharakteryzuj konflikty na obszarze postjugosłowiańskim – ich przyczyny i przebieg oraz działania wspólnoty międzynarodowej na rzecz rozwiązania tych konfliktów.
Do pełnej odpowiedzi wymagane jest scharakteryzowanie:
1. Przyczyny konfliktów – większa samodzielność republik po śmierci Tito, rozpad SFRJ, pobudzenie tożsamości etnicznej i religijnej, działalność sił nacjonalistycznych, niechęć do Belgradu, rozpad ZSRR i reakcja wspólnoty międzynarodowej, ogłoszenie niepodległości i odpowiedź mniejszości, dostęp do zasobów publicznych i bezkarność działań mafijnych.
2. Przebieg konfliktu w Bośni – zajęcie terytoriów przez Chorwatów (VII 1991), proklamacja Chorwackiej Republiki Herceg-Bośni (VI 1992), referendum niepodległościowe (III 1992), ogłoszenie niepodległości, uznanie przez wspólnotę międzynarodową, udzielanie armii jugosłowiańskiej, proklamacja Republiki Serbskiej (IV 1992), wycofanie wojsk jugosłowiańskich (V 1992), autonomia muzułmańska, serbskie obozy, kontrol Serbów ok. 70% terytorium, eksterm ludności cywilnej, wysiedlenia, operacja NATO.
3. Przebieg konfliktu w Kosowie – ograniczenie autonomii Kosowa (1989–1990), proklamacja niepodległości (X 1991), instytucje państwa paralelnego, porzucenie idei wielkiej Albanii, zwycięstwo nurtu radykalnego po Dayton, UCK powstała koniec 1997 r., serbska pacyfikacja 1998 r., konferencja Rambouillet, exodus Serbów, eksterminacja Serbów przez UCK, zamieszki 2004 r., proklamacja niepodległości przy zachowaniu protektoratu (rezolucja 1244), starcia w gminach serbskich.
4. Inne konflikty – serbsko-chorwacki w Krajinie, albańsko-macedoński, serbsko-albański w południowej Serbii, wojna dziesięciodniowa w Słowenii.
4. Działania wspólnoty międzynarodowej – przybywanie wojsk ONZ (IV 1992), UNPROFOR, operacja NATO Deny Flight (od IV 1993), "bezpieczne" strefy (V 1993), plan Vanca i Owena, porozumienia w Waszyngtonie (III 1994), bombardowania NATO (IV 1994), Grupa Kontaktowa, rozejm (I 1995), operacja NATO Deliberate Force (od VIII 1995), koniec konfliktu bośniacko-serbskiego – układ z Dayton z udziałem IFOR i SFOR, zastępowanie NATO przez EUFOR (XII 2004), rozwiązanie kosowskie – konferencja Rambouillet (1999), wkroczenie KFOR, rezolucja 1244, interwencja NATO (bombardowania), UNMIK, plan Ahtisaariego, proklamacja niepodległości (2008), porozumienia mediacjami UE (J. Solana), Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii (rezolucja 827, V 1993).