Zadanie 32, matura czerwiec 2018, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden spośród podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1
Porównaj elementy ustroju politycznego Francji i Niemiec: typ systemu politycznego, system wyborczy (w elekcjach, których dotyczą materiały źródłowe), system partyjny oraz ustrój terytorialno-prawny.
Tabela 1. Wyniki wyborów do Zgromadzenia Narodowego we Francji
| Nazwa ugrupowania politycznego* | 2007: % głosów z I tury / liczba mandatów | 2012: % głosów z I tury / liczba mandatów | 2017: % głosów z I tury / liczba mandatów |
|---|---|---|---|
| Unia na Rzecz Ruchu Ludowego / Republikanie | 39,5% / 313 | 27,1% / 194 | 15,8% / 113 |
| Partia Socjalistyczna | 24,7% / 186 | 29,4% / 280 | 7,4% / 29 |
| Republika Naprzód | – | – | 28,2% / 308 |
| Ruch Demokratyczny | 7,6% / 3 | 1,8% / 2 | 4,1% / 42 |
| Front Narodowy | 4,3% / 0 | 13,6% / 2 | 13,2% / 8 |
| Francja Niepokorna | – | – | 11% / 17 |
| ogółem liczba mandatów | 577 | 577 | 577 |
Na podstawie: parties-and-elections.eu
* W tabeli przedstawiono wyłącznie formacje, które co najmniej w jednych wyborach uzyskały min. 10% głosów lub 20 mandatów.
Tabela 2. Wyniki wyborów do Bundestagu w Niemczech
| Nazwa ugrupowania politycznego* | 2009: % głosów z głosowania na listy partyjne / liczba mandatów | 2013: % głosów z głosowania na listy partyjne / liczba mandatów | 2017: % głosów z głosowania na listy partyjne / liczba mandatów |
|---|---|---|---|
| Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna / Unia Chrześcijańsko-Społeczna | 33,8% / 239 | 41,5% / 311 | 33% / 246 |
| Socjaldemokratyczna Partia Niemiec | 23% / 146 | 25,7% / 193 | 20,5% / 153 |
| Lewica | 11,9% / 76 | 8,6% / 64 | 9,2% / 69 |
| Zieloni | 10,7% / 68 | 8,4% / 63 | 8,9% / 67 |
| Wolna Partia Demokratyczna | 14,6% / 93 | 4,8% / 0 | 10,7% / 80 |
| Alternatywa dla Niemiec | – | 4,7% / 0 | 12,6% / 94 |
| ogółem liczba mandatów | 622 | 631 | 709 |
Na podstawie: parties-and-elections.eu
* W tabeli przedstawiono wyłącznie formacje, które w wyniku co najmniej jednych wyborów uzyskały mandaty.
Temat 2
Scharakteryzuj prawa dzieci i system ochrony tych praw, odnosząc się do regulacji Konwencji o prawach dziecka oraz polskiego prawa konstytucyjnego i rodzinnego.
UNICEF o prawach dziecka
Prawa dziecka nie kolidują z prawem rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z ich wartościami i światopoglądem, […] [o ile nie] dochodzi do sytuacji niebezpiecznych, groźnych dla dziecka lub niezgodnych z prawem: zaniedbania, krzywdzenia, zmuszania do pracy zarobkowej, unikania obowiązku szkolnego. […] To najczęściej rodzice lub opiekunowie reprezentują dziecko przed organami państwa i jako pierwsi zgłaszają łamanie jego praw. […] Prawa dziecka i obowiązki to dwie odrębne rzeczy. To, że dziecko ma prawa[,] nie zależy od tego[,] czy wykonuje swoje obowiązki[,] czy nie (choć powinno to robić). Wraz z przyjściem na świat […] każde dziecko nabywa prawa, na które nie trzeba zasłużyć, spełniając jakiekolwiek wymagania.
www.unicef.pl
Temat 3
Wyjaśnij, na czym polega zjawisko globalizacji, i sporządź – odnosząc się do konkretnych procesów i wydarzeń – bilans jego skutków w wymiarach: gospodarczym, społeczno-kulturowym i politycznym.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1.
Porównaj elementy ustroju politycznego Francji i Niemiec: typ systemu politycznego, system wyborczy (w elekcjach, których dotyczą materiały źródłowe), system partyjny oraz ustrój terytorialno-prawny.
Poziom III: WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)
Zdający w pełni porównał:
1) typ systemu politycznego
– system V Republiki określany jest jako semiprezydencki/półprezydencki, a RFN – jako kanclerski,
– różnicuje oba państwa pozycja ustrojowa prezydenta – w RFN ma on znaczenie ceremonialno-reprezentacyjne, a władza wykonawcza skupiona jest w rękach kanclerza, a we Francji to prezydent stoi na czele Rady Ministrów (formalnie zawsze, faktycznie wtedy, gdy nie ma koabitacji),
– podobna w obu państwach jest kwestia odpowiedzialności politycznej rządu przed parlamentem (element klasycznego systemu parlamentarno-gabinetowego), w obu państwach mamy zatem instytucję wotum nieufności, które może przegłosować izba pierwsza parlamentu (w RFN – tylko konstruktywne);
2) system wyborczy w wyborach do pierwszych izb parlamentu
– podobieństwo to powszechność, bezpośredniość i tajność głosowania;
– we Francji wybory do Zgromadzenia Narodowego odbywają się według zasady większości, przy czym jeśli żaden z kandydatów w JOW-ie nie osiągnął większości bezwzględnej, przeprowadzana jest II tura; wyniki są wypaczone i poprzez system wyborczy i poprzez praktykę zawierania koalicji wyborczych na II turę, co świetnie widać w przypadku wyników Ruchu Demokratycznego w pierwszych i ostatnich przedstawionych wyborach,
– w RFN wybory do Bundestagu przeprowadzane są według zasady proporcjonalności, ale w ramach personalizacji głosu wyborca dysponuje dwoma głosami: 1 w wyborach proporcjonalnych i 1 w większościowych; mandaty obsadzane są według wyników głosowania na listy partyjne, jednak jeśli dana partia wygrała w większej liczbie JOW-ów, niż wynika to z jej ogólnego wyniku z części proporcjonalnej wyborów, mandaty te zostają przy partii (tzw. superata, powodująca różną liczbę deputowanych Bundestagu); jest próg wyborczy na poziomie 5%;
3) system partyjny
– we Francji przez lata funkcjonował system dwublokowy, czasem idący w stronę dwupartyjnego, gdzie głównymi siłami byli republikanie i socjaliści; wybory z 2017 roku wywróciły system partyjny, gdyż większość niezbędną do samodzielnego rządzenia uzyskało ugrupowanie prezydenta o zróżnicowanym obliczu ideowym;
– w RFN przez lata funkcjonował system dwuipółpartyjny (CDU/CSU i SPD jako główne i FDP jako języczek u wagi), w końcu XX wieku przyjął on charakter systemu dwublokowego (CDU/CSU-FDP i SPD-G); obecnie – zważywszy na wyniki wyborów – dwublokowy charakter systemu bywa zastępowany przez rządy wielkiej koalicji;
– podobieństwo systemów to występowanie i spore poparcie dla sił skrajnych: lewicowych socjalistów (np. Francja Niepokorna i lewicy postkomunistycznej w RFN) i nacjonalistów (Front Narodowy i AfD), ale stosowane systemy wyborcze zupełnie inaczej działają na nacjonalistyczne siły asystemowe – nikła reprezentacja Frontu Narodowego we Francji i sukces AfD w RFN;
4) ustrój terytorialno-prawny
– Francja jest państwem unitarnym/jednolitym i scentralizowanym, a Niemcy – państwem złożonym, ale części składowe nie posiadają charakteru organizmów państwowych;
– podstawową jednostką podziału administracyjnego we Francji jest departament, a w Niemczech – land.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem.
Temat 2.
Scharakteryzuj prawa dzieci i system ochrony tych praw, odnosząc się do regulacji Konwencji o prawach dziecka oraz polskiego prawa konstytucyjnego i rodzinnego.
Poziom III: WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)
Zdający w pełni:
1) przedstawił – na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku i Konstytucji RP – prawa dziecka wynikające generalnie z praw człowieka (dotyczące wszystkich, nie tylko, ale i także dzieci): uznanie, że źródłem praw i wolności jest przyrodzona i niezbywalna godność człowieka oraz inne prawa o charakterze innym niż ta część praw politycznych, która jest dostępna po uzyskaniu pełnoletniości: prawo do życia, prawo do uzyskania obywatelstwa, do tożsamości, zakaz nieludzkiego traktowania, prawo do informacji, do wypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do swobodnego zrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności itd. oraz prawa socjalne: do ochrony zdrowia, systemu zabezpieczenia społecznego, do wypoczynku i czasu wolnego, uczestnictwa w życiu kulturalnym i artystycznym;
2) przedstawił – na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku i Konstytucji RP – prawa podmiotowe dzieci: dobro dziecka najważniejsze przy postępowaniu władz publicznych, prawo do nauki, a w Polsce – do bezpłatnej nauki w szkołach publicznych do 18. roku życia, ochrona przed przemocą, wyzyskiem (w jakimkolwiek aspekcie, także ekonomicznym i seksualnym), okrucieństwem i demoralizacją; podejmowanie działań w celu ochrony dzieci przez nielegalnym używaniem narkotyków i psychotropów; w sytuacji pozbawienia opieki rodzicielskiej prawo do opieki i pomocy władz publicznych, szczególna troska o dzieci niepełnosprawne, prawo do pozostawania – o ile to możliwe – pod opieką swych rodziców, zakaz handlu dziećmi, transferu czy nielegalnego wywozu za granicę, szczególne prawa ochrony w czasie konfliktów zbrojnych;
3) przedstawił polską specyfikę praw dziecka
– przepisy Konwencji o prawach dziecka dotyczące prawa do informacji, do wypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do swobodnego zrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności zostały przez Polskę przyjęte, ale z zastrzeżeniami, że prawa te realizowane są z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie
– unormowania z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP: wzajemny szacunek i wspieranie się z rodzicami; akt urodzenia i nazwisko, prawo dziecka do wychowania przez rodziców z poszanowaniem jego godności i praw, prawo do decydowania i składania oświadczeń woli, ale po wysłuchaniu opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra; prawo do bycia wysłuchanym przez rodziców i do tego, by podejmując decyzje w sprawie dziecka w miarę możliwości uwzględnili oni zdanie dziecka (Konstytucja RP) i jego rozsądne życzenie (k.r. i o.);
4) przedstawił system ochrony praw dziecka:
– międzynarodowy: Komitet Praw Dziecka, do którego państwa-strony przedkładają sprawozdania; UNICEF (Fundusz NZ na rzecz Dzieci)
– krajowy: instytucja Rzecznika Praw Dziecka; inny typ procesu karnego wobec nieletniego – przed sądem rodzinnym; inny typ kar (poza najcięższymi przestępstwami popełnianymi przez niepełnoletnią młodzież): środki wychowawcze i poprawcze; uprawnienia sądów opiekuńczych ze względu na dobro dziecka.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem.
Temat 3.
Wyjaśnij, na czym polega zjawisko globalizacji, i sporządź – odnosząc się do konkretnych procesów i wydarzeń – bilans jego skutków w wymiarach: gospodarczym, społeczno-kulturowym i politycznym.
Poziom III WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)
Zdający w pełni:
1) wyjaśnił, na czym polega zjawisko globalizacji, w tym podkreślił jego wieloaspektowość;
2) sporządził bilans skutków gospodarczych globalizacji – przedstawił, odnosząc się do konkretnych procesów i wydarzeń, negatywy i pozytywy, rozważył je;
3) sporządził bilans skutków społeczno-kulturowych globalizacji – przedstawił, odnosząc się do konkretnych procesów i wydarzeń, negatywy i pozytywy, rozważył je;
4) sporządził bilans skutków politycznych globalizacji – przedstawił, odnosząc się do konkretnych procesów i wydarzeń, negatywy i pozytywy, rozważył je.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem.
Pozostałe poziomy do wypracowań (dla wszystkich tematów):
Poziom II WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)
Zdający:
– scharakteryzował w pełni trzy istotne aspekty zagadnienia spośród 1–4 wskazanych dla poziomu III
lub
– scharakteryzował w pełni dwa istotne aspekty zagadnienia oraz częściowo scharakteryzował dwa kolejne istotne aspekty zagadnienia spośród 1–4 wskazanych dla poziomu III.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)
Zdający:
– scharakteryzował w pełni jeden istotny aspekt zagadnienia oraz scharakteryzował częściowo jeden aspekt zagadnienia spośród 1–4 wskazanych dla poziomu III
lub
– scharakteryzował częściowo trzy istotne aspekty zagadnienia spośród 1–4 wskazanych dla poziomu III.
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
(0 PKT) Zdający nie zrozumiał tematu – nie scharakteryzował częściowo ani w pełni żadnego z aspektów spośród 1–4 wskazanych dla poziomu III.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Schemat punktowania
Pozostałe kryteria (dla każdego z trzech tematów):
Poziom III
Poprawność merytoryczna: Zdający nie popełnił żadnego błędu merytorycznego.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził poprawną selekcję i hierarchizację informacji (nie zamieścił w pracy fragmentów niezwiązanych z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w pełni spójny, harmonijny i logiczny.
Poziom II
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił jeden lub dwa błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził niekonsekwentną selekcję informacji i ich hierarchizację (umieścił w pracy nieliczne fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód nie w pełni uporządkowany.
Poziom I
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił trzy lub cztery błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził w niewystarczającym stopniu selekcję informacji i ich hierarchizację (napisał pracę, której znaczną część stanowią fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w sposób chaotyczny i nielogiczny.
Poniżej poziomu I
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił co najmniej pięć błędów merytorycznych.
Selekcja informacji: Ponad połowę pracy stanowią fragmenty niezwiązane z tematem.
Język, styl i kompozycja: Wywód jest niekomunikatywny.
Przy pracy o wartości merytorycznej mniejszej niż właściwa dla I poziomu nie przyznaje się punktów za pozostałe elementy.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Pracę niespełniającą wymogów poziomu I w kwestii wartości merytorycznej egzaminator ocenia na 0 punktów.
Komentarz. Egzaminator klasyfikuje wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), przyznając 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów zależy też od realizacji kryteriów: poprawności merytorycznej, selekcji informacji i języka/stylu/kompozycji. Za realizację wyższego poziomu w tych kryteriach +1 pkt, za niższy –1 pkt. Pracę niezgodną z wymaganiami poziomu I ocenia się na 0 pkt.