Zadanie 31, matura maj 2019, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden spośród podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1
Aktywność społeczności lokalnej to nie tylko udział w wyborach organów samorządu gminnego – scharakteryzuj inne formy wpływu tej społeczności na funkcjonowanie organów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej w Rzeczypospolitej Polskiej.
Temat 2
Porównując tryb wyboru i kompetencje Sejmu RP i Senatu RP, uzasadnij, że obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej rozwiązania prawne są zgodne z przedstawioną analizą.
O bikameralizmie w Rzeczypospolitej Polskiej
Pozycję ustrojową każdego organu państwa zawsze w poważnym stopniu określa zakres jego uprawnień. W przypadku Senatu RP nie są może one zbyt wielkie, ale z pewnością są specyficzne, czy swoiste w porównaniu z uprawnieniami Sejmu RP. Ich analiza dowodzi, że […] [obowiązująca] konstytucja nie optuje […] za modelem parlamentu, którego izby są funkcjonalnie równoprawne. Mamy więc do czynienia z modelem dwuizbowości zróżnicowanej, w każdym razie nierównorzędnej.
Prawo konstytucyjne, red. Z. Witkowski, Toruń 2002, s. 271.
Temat 3
Scharakteryzuj system ochrony praw człowieka i obywatela Rady Europy oraz Unii Europejskiej – dokumenty dotyczące tych praw, instytucje stojące na straży ich przestrzegania oraz możliwości ich dochodzenia przez obywateli państw członkowskich tych organizacji.
Fragmenty formularza skargi do jednego z trybunałów międzynarodowych
Przedmiot skargi
Wszystkie informacje dotyczące stanu faktycznego, podnoszonych zarzutów oraz wyczerpania krajowych środków odwoławczych, a także zachowania terminu 6 miesięcy (art. 35 ust. 1 Konwencji) powinny zostać zawarte w tej partii formularza (części E, F i G). Te części formularza muszą zostać wypełnione, nie wystarczy również odwołać się do informacji zawartych na załączonych kartkach. Zobacz: artykuł 47 § 2 Regulaminu Trybunału, dokument „Wszczęcie Procedury” na stronie internetowej Trybunału (w języku angielskim i francuskim), jak również dokument „Jak wypełnić formularz skargi”.
E. Opis stanu faktycznego
56
F. Opis zarzucanych naruszeń Konwencji i/lub Protokołów wraz z uzasadnieniem
| 59. Powoływany artykuł | Uzasadnienie |
|---|---|
G. Zgodność z kryteriami dopuszczalności wynikającymi z artykułu 35 § 1 Konwencji
W odniesieniu do każdego z zarzutów proszę wskazać, że wykorzystano skuteczne środki odwoławcze w kraju oraz wskazać datę, w której ostateczne orzeczenie (decyzja) krajowe zostało ogłoszone i doręczone, w celu ustalenia, że zachowany został termin sześciu miesięcy.
| 61. Zarzut(y) | Wykorzystane środki odwoławcze wraz z datą ostatecznych orzeczeń |
|---|---|
www.echr.coe.int
WYPRACOWANIE
na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1.
Poziom III
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P. Zdający w pełni scharakteryzował inne niż wybory formy wpływu społeczności lokalnej na funkcjonowanie organów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej w Rzeczypospolitej Polskiej:
1) referendum samorządowe:
– forma demokracji bezpośredniej, w której rozstrzyga się sprawę dotyczącą wspólnoty, a mieszczącą się w zakresie zadań i kompetencji jej organów, w tym referendum dotyczące samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne, oraz w innych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących wspólnotę samorządową;
– przeprowadzane na wniosek organu stanowiącego lub na wniosek 10% uprawnionych do głosowania;
– jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30% uprawnionych do głosowania; wynik rozstrzygający, jeśli za jednym z rozwiązań oddano więcej niż połowę ważnych głosów, a w przypadku samoopodatkowania
– co najmniej 2/3 ważnych głosów;
– *protesty rozpatruje sąd okręgowy;*
2) referendum odwoławcze i inne możliwości demokracji bezpośredniej:
– referendum w sprawie odwołania organu wykonawczego, na wniosek organu stanowiącego *(jeśli ten pierwszy nie zostanie odwołany, skraca się kadencję rady)* lub na wniosek 10% uprawnionych do głosowania, jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu;
– referendum w sprawie odwołania organu uchwałodawczego, na wniosek 10% uprawnionych do głosowania, jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu;
– udział w zebraniu wiejskim w sołectwie, na ogół stanowiącym formę zgromadzenia ludowego, lub w ogólnym zebraniu mieszkańców osiedla;
3) korzystanie z katalogu praw i wolności człowieka określonych w Konstytucji RP:
– prawo do składania wniosków i petycji: przedmiotem może być żądanie zmiany przepisów prawa lub podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego petycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się w zakresie zadań i kompetencji adresata petycji; *składa się ją w formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej;*
– prawo do składania skarg;
– prawo do uzyskiwania informacji, *w tym dostęp do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych;*
– organizacja zgromadzeń w sprawach lokalnych;
– organizacja zrzeszeń o charakterze lokalnym, np. stowarzyszeń, OSP, kół gospodyń wiejskich i innych społecznych organizacji pozarządowych;
– korzystanie z wolności słowa i rozpowszechniania poglądów w np. gazetach lokalnych, internecie;
4) inne formy wpływu:
– udział w konsultacjach, np. w sprawie jednostek pomocniczych;
– budżety partycypacyjne / obywatelskie: mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części wydatków budżetu gminy;
– wstęp na sesje rady i posiedzenia jej komisji, a także możliwość odtworzenia obrad rady gminy;
– udział w młodzieżowej radzie gminy oraz gminnej radzie seniorów *(mających charakter konsultacyjny)*;
– *możliwość złożenia skargi do WSA, jeśli uznamy, że nasz interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem organów gminy z zakresu administracji publicznej (nie chodzi tu o kwestię podjętych wobec podmiotu decyzji administracyjnych).*
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.
Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego aspektu za spełniony w sposób pełny.
Poziom II
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P. Zdający nie zrozumiał tematu
– nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Temat 2.
Poziom III
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P. Zdający porównał i w pełni scharakteryzował pozycję obu izb parlamentu w Rzeczypospolitej Polskiej w następujących aspektach:
1) tryb wyboru Sejmu RP i Senatu RP:
– podobieństwa: wybory powszechne, bezpośrednie, w głosowaniu tajnym, przeprowadzane zawsze tego samego dnia;
– różnice: Sejm RP wybierany w wyborach proporcjonalnych *z progiem wyborczym* i równych, 41 wielomandatowych okręgów; Senat RP wybierany w wyborach większościowych, 100 jednomandatowych okręgów wyborczych; wybory do Senatu RP nie są w pełni równe i w izbie tej mamy nadreprezentację prowincji;
– wniosek: inny tryb wyboru nie musi wskazywać na przewagę Sejmu RP nad Senatem RP;
2) kompetencje wynikające z funkcji ustawodawczej i ustrojodawczej Sejmu RP i Senatu RP:
– różnice: inicjatywa ustawodawcza dla grupy posłów i Senatu RP jako całości; ustawa uchwalana w Sejmie RP; w przypadku ustawy zwykłej Senat RP ma możliwość wniesienia poprawek lub odrzucenia ustawy, ale ostateczna decyzja należy do Sejmu RP; weto Prezydenta RP do ustawy może odrzucić tylko Sejm RP; *brak możliwości weta Senatu RP w ustawie budżetowej; tylko Sejm RP decyduje o trybie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej przekazującej kompetencje organów państwa organizacji lub organowi międzynarodowemu;*
– podobieństwa: w przypadku ustawy o zmianie konstytucji izby muszą uchwalić ustawę w tym samym brzmieniu; *uczestnictwo Senatu RP na równych zasadach z Sejmem RP w przypadku ustawy o wyrażeniu zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej przekazującej kompetencje organów państwa organizacji lub organowi międzynarodowemu;* prawo zarządzenia referendum ogólnokrajowego także różnicuje (Sejm RP samodzielnie oraz Prezydent RP za zgodą Senatu RP);
– wniosek: w obu tych funkcjach widać przewagę Sejmu RP nad Senatem RP;
3) kompetencje wynikające z funkcji kreacyjnej Sejmu RP i Senatu RP:
– podobieństwa: współdecydowanie o wyborze RPO, Prezesa NIK, członków KRRiT i KRS oraz RPP (*wespół z Prezydentem RP*), choć we wszystkich przypadkach dotyczących instytucji kolegialnych Sejm RP wybiera więcej członków niż Senat RP,
– różnice: udział w wyłanianiu rządu ma tylko Sejm RP, Senat RP nie ma takich kompetencji; kreacja sędziów i członków Trybunałów oraz współkreacja Prezesa NBP (tego ostatniego *wespół z Prezydentem RP*) to tylko domena Sejmu RP,
– wniosek: w tej funkcji widać przewagę Sejmu RP nad Senatem RP;
4) kompetencje wynikające z funkcji kontrolnej oraz pozostałe kompetencje izb parlamentu:
– uprawnienia kontrolne wobec rządu tylko dla Sejmu RP: wotum nieufności wobec ministra, konstruktywne wotum nieufności wobec rządu, interpelacje i zapytania poselskie; *komisje śledcze; udzielanie przez Sejm RP rządowi absolutorium z wykonania budżetu;*
– współdecydowanie senatorów i posłów (*jako Zgromadzenie Narodowe*) w kwestii odpowiedzialności prawnej Prezydenta RP;
– *tylko Sejm RP decyduje o stanie wojny i pokoju, tylko Sejm RP zatwierdza wprowadzone stany nadzwyczajne: wojenny i wyjątkowy;*
– wniosek: w tej funkcji i w innych kompetencjach z tego aspektu widać najwyraźniej asymetryczność bikameralizmu w Polsce.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.
Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego aspektu za spełniony w sposób pełny.
Poziom II
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P. Zdający nie zrozumiał tematu
– nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Temat 3.
Poziom III
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT) Zdający w pełni scharakteryzował:
1) dokumenty Rady Europy:
– Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (europejska konwencja praw człowieka) z 1950 roku jako dokument chroniący prawa I generacji, w tym wymienił katalog tych praw;
– Europejską kartę społeczną (dopuszcza się: europejska karta socjalna) z 1961 roku jako dokument normujący prawa II generacji, w tym wymienił katalog tych praw;
– inne dokumenty, w tym protokoły dodatkowe;
2) funkcjonowanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, wskazując na warunki, jakie należy spełnić, aby Trybunał rozpatrzył skargę indywidualną (naruszenie art. Konwencji, wyczerpanie drogi krajowej, termin); Trybunał funkcjonuje instancyjnie
– można się odwołać; określił możliwość złożenia skargi międzypaństwowej; *organizacja Trybunału: skład 1 sędziego (rozpatrujący formalną zasadność skargi), Komitet 3 sędziów lub Izba 7 sędziów (wydające wyrok), Wielka Izba 17 sędziów (instancja odwoławcza); nad wykonaniem wyroku Trybunału czuwa Komitet Ministrów RE;*
3) dokumenty Unii Europejskiej:
– Traktat o Unii Europejskiej, stanowiący, że przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności są przestrzegane w UE jako zasady ogólne prawa;
– Kartę praw podstawowych UE z 2000 r. (2007/2009), traktowaną jako akt prawa pierwotnego, w tym polsko-brytyjski protokół w sprawie stosowania Karty;
– przepisy Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu UE, m.in. umożliwiające Trybunałowi Sprawiedliwości kontrolę zgodności z prawami podstawowymi aktów prawnych i innych działań organów UE oraz uznające dodatkowe prawa osobiste i polityczne, jak prawa wyborcze w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz prawo do opieki konsularnej (ze strony innego państwa członkowskiego);
4) prawa proceduralne wynikające z obywatelstwa UE:
– prawo skargi indywidualnej do Rzecznika Praw Obywatelskich UE, dotyczącej przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji lub organów UE (poza TS);
– prawo petycji indywidualnej lub zbiorowej do Parlamentu Europejskiego w sprawach objętych zakresem działalności UE, które dotykają ich bezpośrednio;
– prawo skargi do Komisji, jeśli skarżący uznaje, że państwo członkowskie naruszyło Kartę praw podstawowych przy wykonywaniu przez nie prawa UE;
– prawo skargi indywidualnej do Sądu, Trybunał Sprawiedliwości jako sąd odwoławczy.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.
Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego aspektu za spełniony w sposób pełny.
Poziom II
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.
Poziom I
– WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P. Zdający:
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) lub
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.
0 P. Zdający nie zrozumiał tematu
– nie wypełnił wymagań dla poziomu I.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.
Schemat punktowania
Wartość merytoryczna – dla wybranego tematu stosuje się szczegółowe kryteria poziomów III (12 pkt), II (8 pkt), I (4 pkt) i 0 pkt podane w kluczu odpowiedzi.
Pozostałe kryteria (dla każdego z trzech tematów):
Poziom III
Poprawność merytoryczna: Zdający nie popełnił żadnego błędu merytorycznego.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził poprawną selekcję i hierarchizację informacji (nie zamieścił w pracy fragmentów niezwiązanych z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w pełni spójny, harmonijny i logiczny.
Poziom II
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił jeden lub dwa błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził niekonsekwentną selekcję informacji i ich hierarchizację (umieścił w pracy nieliczne fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód nie w pełni uporządkowany.
Poziom I
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił trzy lub cztery błędy merytoryczne.
Selekcja informacji: Zdający przeprowadził w niewystarczającym stopniu selekcję informacji i ich hierarchizację (napisał pracę, której znaczną część stanowią fragmenty niezwiązane z tematem).
Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w sposób chaotyczny i nielogiczny.
Poniżej poziomu I
Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił co najmniej pięć błędów merytorycznych.
Selekcja informacji: Ponad połowę pracy stanowią fragmenty niezwiązane z tematem.
Język, styl i kompozycja: Wywód jest niekomunikatywny.
Przy pracy o wartości merytorycznej 0 pkt, nie przyznaje się punktów za pozostałe elementy.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także ocenić pracę na 0 punktów.
Komentarz. Zdający musi wybrać jeden temat. Klucz podaje szczegółowe kryteria dla każdego tematu; co najmniej 3 z 4-5 kluczowych aspektów musi być w pełni scharakteryzowanych, aby uzyskać 12 pkt. Ważne jest posługiwanie się pojęciami i precyzja faktographiczna.