Zadanie 7.1, matura maj 2023, wiedza o społeczeństwie rozszerzona

1 pktotwartełatwe 65%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Teksty do zadania

Tekst 1. O jednym z typów obrzędów

Życie jednostki niezależnie od typu społeczności zasadza się na sukcesywnym przechodzeniu z jednej grupy wieku do drugiej, od jednego typu zajęć do drugiego. Tam, gdzie ten podział jest wyraźny, przejściu towarzyszą specjalne akty, którym w naszych społeczeństwach odpowiada na przykład tradycja terminowania u mistrza danego rzemiosła […]. Każda zmiana w życiu jednostki zawiera współoddziaływanie sfery profanum i sfery sacrum […]. Każdemu z tych etapów towarzyszą ceremonie. Ich cel jest niezmienny: przeprowadzić jednostkę z jednego ściśle określonego stanu do drugiego – równie ściśle zdefiniowanego.

A. van Gennep, Obrzędy […]. Systematyczne studium ceremonii, Warszawa 2006, s. 30.

Tekst 2. O świętowaniu przez Łemków

W związku z rozproszeniem Łemków niemal zanikł zwyczaj chodzenia po domach grup kolędniczych, które przedstawiały „wertep” (jasełka), śpiewały kolędy i składały domownikom życzenia. Zauważalne są jednak próby odrodzenia chodzenia „z wertepem”. Na Ziemi Lubuskiej interesującym przykładem jest założony przez Sylwestra Madzelana […] zespół kolędniczy obejmujący mieszkańców Międzyrzecza i okolic. Jego członkowie, poczynając od drugiego dnia świąt, odwiedzali łemkowskie rodziny […]. Powstały ponadto młodzieżowe grupy kolędnicze […]. Nawet w rodzinach [niepraktykujących] wskazane jest uczestnictwo w nabożeństwie chociaż pierwszego dnia [świąt].

Pokaż cały tekst

M. Pecuch, Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze, Gorzów Wielkopolski 2009, s. 101.

Tekst 3. O nadawaniu imion wśród Łemków

Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska[,] do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Imiona występujące tradycyjnie wśród Łemków można określić chociażby według spisów przesiedleńców […]. Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie […]. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu.

M. Pecuch, Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze, Gorzów Wielkopolski 2009, s. 103–104.

Polecenie

1 punkt

Rozstrzygnij, który z obrzędów (opisany w tekście 2. czy w tekście 3.) jest przykładem typu obrzędu przedstawionego w tekście 1. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie – obrzęd opisany w tekście

Uzasadnienie –

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozstrzygnięcie – obrzęd opisany w tekście 3.

Uzasadnienie – Tekst 1. odnosi się do obrzędów przejścia, które są charakterystyczne dla rozpoczynania, przechodzenia lub kończenia określonych etapów życia. Właśnie w tekście 3. opisano taki obrzęd związany z początkiem życia – z narodzinami dziecka i z jego włączeniem do wspólnoty.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.

0 pkt

inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.