Zadanie 21, specimen 2023, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
7 punktówMateriał źródłowy 1. Analitycy o uwarunkowaniach powstania protektoratu międzynarodowego w Kosowie
Mapa. Albańczycy i Serbowie na Bałkanach
PowiększTekst. Odebranie przez Serbię w latach 1989–1990 Kosowu bardzo szerokiej autonomii i [procesy zmierzające do rozpadu] Jugosławii doprowadziły do ogłoszenia przez kosowskich Albańczyków w 1991 roku niepodległości, nieuznanej międzynarodowo. […] Kosowscy Albańczycy ogłosili bojkot Serbii i utworzyli paralelne instytucje (szkolnictwo, służba zdrowia, administracja), częściowo tolerowane przez Belgrad. Równocześnie […] powstała Wyzwoleńcza Armia Kosowa (UÇK), opowiadająca się za zbrojną walką z Serbią. Po początkowych sukcesach UÇK [1997–1998], armia jugosłowiańska odbiła zdecydowaną większość terytoriów opanowanych przez albańską partyzantkę. […] [Na Zachodzie istniało] przekonanie, że Serbia nie była w stanie pokonać UÇK bez wypędzenia setek tysięcy Albańczyków […].
Ponowna eskalacja konfliktu zimą 1999 roku doprowadziła do konferencji międzynarodowej w Rambouillet w lutym i marcu 1999 roku. […] 20 marca 1999 roku Serbia rozpoczęła kolejną ofensywę w Kosowie. W odpowiedzi 27 marca 1999 roku NATO przeprowadziło naloty na Jugosławię. […]
Protektorat międzynarodowy w Kosowie powstał na mocy rezolucji 1244 Rady Bezpieczeństwa ONZ przegłosowanej 10 czerwca 1999 roku [:] Federacyjna Republika Jugosławii miała natychmiast zaprzestać stosowania przemocy i represji w Kosowie oraz rozpocząć wycofywanie wszystkich sił wojskowych, policyjnych i paramilitarnych (po wycofaniu odpowiedniej ich liczby określony personel mógł powrócić do prowincji). W Kosowie zostały rozmieszczone międzynarodowa administracja oraz siły bezpieczeństwa (wojsko i policja) pod auspicjami ONZ – UNMIK. […] Najważniejszym obowiązkiem misji UNMIK miało być ustanowienie autonomii i samorządu w Kosowie (z uwzględnieniem suwerenności i integralności terytorialnej FRJ), zgodnie z postanowieniami konferencji w Rambouillet.
A. Balcer, M. Kaczmarski, W. Stanisławski, Kosowo – przed ostatecznym rozwiązaniem. Proces uregulowania statusu międzynarodowego – uwarunkowania polityczne i historyczne, perspektywy rozwoju sytuacji, „Prace OSW”, Warszawa 2008, s. 8–10, 25.
Materiał źródłowy 2. Tekst publicystyczny o przyczynach dymisji prezydenta Thaçiego
Prezydent Hashim Thaçi podał się [w 2020 r.] do dymisji na wieść, że upomniał się o niego międzynarodowy trybunał w Hadze. […] Oskarżenie jest poważane: zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości podczas konfliktu z Serbią w latach 1998–99. A konkretnie odpowiedzialność za śmierć stu osób: Serbów, Romów i lokalnych przeciwników politycznych. Thaçi był jednym z komendantów partyzanckiej Armii Wyzwolenia Kosowa […].
Prezydent Kosowa pod pręgierzem, „Polityka” 2020, nr 46, s. 11.
Materiał źródłowy 3. O zasadach prawa międzynarodowego
W akcie końcowym KBWE sformułowano zasady prawa międzynarodowego. Z uwagi na konflikty na obszarze byłych państw realnego socjalizmu po okresie zimnowojennym interesujące poznawczo wydaje się pogrupowanie części tych zasad w trzy kategorie:
1) powstrzymania się od groźby użycia siły lub jej użycia; pokojowego załatwiania sporów; wykonywania w dobrej wierze zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego;
2) suwerennej równości państw i poszanowania praw wynikających z suwerenności; integralności terytorialnej; nienaruszalności granic;
3) poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności; samostanowienia narodów.
Na podstawie: Państwo i terytorium w prawie międzynarodowym, red. J. Menkes, E. Cała-Wacinkiewicz, Warszawa 2015.
Rozważ znaczenie – przedstawionych w ostatnim materiale źródłowym – kategorii zasad prawa międzynarodowego w działaniach wspólnoty międzynarodowej z lat 90. XX wieku oraz pierwszej dekady XXI wieku, podejmowanych na rzecz rozwiązania konfliktu kosowskiego. W wypowiedzi wykorzystaj pozostałe materiały źródłowe.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Próba rozwiązania konfliktu kosowskiego z przełomu XX i XXI wieku jest przykładem działań, które – jak i w innych konfliktach – nie mogą być zgodne ze wszystkimi zasadami prawa międzynarodowego. W wyniku tej próby w 2008 roku niepodległość ogłosiło Kosowo.
Sam fakt niepodległości Kosowa, za którą stoi część wspólnoty międzynarodowej, jest sprzeczny z zasadami integralności terytorialnej i nienaruszalności granic (Serbii). Fakt wykrojenia Kosowa w granicach z okresu SFRJ nie oznacza, że do takiego naruszenia nie doszło – wszak Kosowo nie miało wtedy statusu republiki. Nie powinny tu więc zadziałać rozwiązania związane z rozpadem państw federalnych. Narzucenie stronie serbskiej dezintegracji terytorialnej wskazuje, że to państwo nie zostało potraktowane zgodnie z suwerenną równością.
Rozwiązanie konfliktu było związane zarówno z rezolucją 1244 Rady Bezpieczeństwa ONZ wprowadzającą faktycznie na terytorium Kosowa protektorat międzynarodowy, jak i z planem Ahtisaariego. Jednak niepodległość Kosowa nie została poddana pod głosowanie tego organu ONZ. Cieniem na kwestii przestrzegania zasad prawa międzynarodowego z 1. kategorii kładzie się też interwencja zbrojna NATO z 1999 roku (Allied Force), która odbyła się bez mandatu RB ONZ – trudno zatem określić rozwiązanie konfliktu kosowskiego jako w pełni zgodne z zasadą pokojowego załatwiania sporów i powstrzymania się od użycia siły. Z kolei zarówno rezolucja 1244, jak i postanowienia konferencji w Rambouillet, w których gwarantowano integralność terytorialną FRJ (jej sukcesorką jest Serbia), w świetle finalnego rozwiązania wskazują, że wspólnota międzynarodowa nie wykonała zobowiązań, które gwarantowała.
Operację Allied Force traktowano jako wojnę o prawa człowieka. Represje serbskie dotyczyły nie tylko podejmujących działania zbrojne, lecz także ludności cywilnej. Jednak ówczesne działania UÇK także nosiły znamiona zbrodni przeciwko ludzkości (m.in. przyszłego prezydenta Thaçiego). UNMIK nie uchroniła kosowskich Serbów od odwetu Albańczyków. Niekiedy twierdzi się, że zwyciężyła w rozwiązaniu tego konfliktu także zasada prawa narodów do samostanowienia. Nie dotyczy ona jednak mniejszości narodowych, a taką w FRJ i Serbii byli Albańczycy w Kosowie. Ponadto, Kosowo ma granice obejmujące obszary zamieszkałe w większości przez Serbów.
Czy próba rozwiązania konfliktu kosowskiego była przypadkiem secesji dopuszczalnej, gdy dochodzi do czystek etnicznych, czy też jest ona przykładem sytuacji, w której bezprawie UÇK poskutkowało konsekwencjami prawnymi – ukaraniem Serbii, a nagrodzeniem mniejszości albańskiej własnym państwem? Ten spór będzie trwał.
Schemat punktowania
rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i jednym – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i jednym – częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni i dwoma – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i dwoma – częściowo.
rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym – częściowo.
rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.
rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.
rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.
Aspekty tematu:
1) Rozważenie znaczenia 1. kategorii zasad prawa międzynarodowego w próbie rozwiązania konfliktu kosowskiego (powstrzymania się od groźby użycia siły lub jej użycia; pokojowego załatwiania sporów; wykonywania w dobrej wierze zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego).
2) Rozważenie znaczenia 2. kategorii zasad prawa międzynarodowego w próbie rozwiązania konfliktu kosowskiego (suwerennej równości państw i poszanowania praw wynikających z suwerenności; integralności terytorialnej; nienaruszalności granic).
3) Rozważenie znaczenia 3. kategorii zasad prawa międzynarodowego w próbie rozwiązania konfliktu kosowskiego (poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności; samostanowienia narodów).
Komentarz. Wypowiedź powinna rozważać znaczenie trzech kategorii zasad prawa międzynarodowego w działaniach wspólnoty międzynarodowej wobec konfliktu kosowskiego: powstrzymania się od groźby użycia siły/pokojowego załatwiania sporów/dobrej wiary (kategoria 1); suwerennej równości/integralności terytorialnej/nienaruszalności granic (kategoria 2); praw człowieka/podstawowych wolności/samostanowienia narodów (kategoria 3). Przykładowa odpowiedź wskazuje na napięcia między tymi zasadami – interwencja NATO bez mandatu RB ONZ naruszała zasadę pokojowego rozwiązywania sporów, a uznanie niepodległości Kosowa naruszało zasadę integralności terytorialnej Serbii, mimo że uzasadniano to ochroną praw człowieka i działaniami UÇK będącymi zbrodniami wojennymi.