Zadanie 20, matura maj 2024, wiedza o społeczeństwie rozszerzona

7 pktotwarteśrednie 45%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Materiał 1. O wykluczeniu społecznym

Niekiedy wykluczenie społeczne utożsamia się z ubóstwem lub traktuje ubóstwo jako główny powód wykluczenia. Obecnie jednak dominujące podejście jest bardziej wielowymiarowe i wielokierunkowe. [S]amo ubóstwo może być nie tyle przyczyną, [ile] skutkiem wykluczenia […]. Jedni szukają […] przyczyn [wykluczenia] w stałych i uniwersalnych czynnikach, takich jak deprywacja materialna (niskie dochody), brak odpowiedniego wykształcenia czy niepełnosprawność, inni podkreślają rolę zmiennych czynników kulturowych, takich jak erozja więzi rodzinnych i sąsiedzkich, gwałtowny rozwój technologii, […] spadek kapitału społecznego (wzajemnego zaufania i współpracy), zła polityka społeczna i gospodarcza państwa. […]

Związki między poszczególnymi kryteriami wykluczenia […] są stosunkowo słabe. Trudno zatem mówić o jednym spójnym syndromie wykluczenia, [a kumulacja wielowymiarowego ubóstwa i wykluczenia społecznego mierzonego izolacją społeczną dotykała około 1% społeczeństwa (według badań GUS z 2015 r.)]. [Wyróżnia się] 10 dość oczywistych barier w uczestniczeniu w pełni w głównym nurcie życia społecznego:

[– podeszły wiek, niepełnosprawność, samotność (składające się na wykluczenie fizyczne);

– mieszkanie na wsi, niskie wykształcenie (składające się na wykluczenie strukturalne);

– konflikty z prawem, poczucie dyskryminacji, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków (składające się na wykluczenie normatywne);

– ubóstwo i bezrobocie (składające się na wykluczenie materialne)].

T. Panek, J. Czapiński, Wykluczenie społeczne, [w:] Diagnoza Społeczna 2015. Warunki i Jakość Życia Polaków – Raport, „Contemporary Economics” 2015, vol. 9, z. 4, s. 396–397, 426.

Materiał 2. GUS o jednostkach reintegracji społeczno-zawodowej

Organizatorem jednostek reintegracji społeczno-zawodowej, podobnie jak w latach wcześniejszych, były najczęściej podmioty sektora non-profit, tj. stowarzyszenia, fundacje oraz społeczne podmioty wyznaniowe – utworzyły one ponad 2/3 (67,2%) ogólnej liczby CIS [centrów integracji społecznej], KIS [klubów integracji społecznej], ZAZ [zakładów aktywności zawodowej] oraz WTZ [warsztatów terapii zajęciowej].

Wykres. Liczba aktywnych jednostek reintegracji społeczno-zawodowej w latach 2015–2021

wykres słupkowy liczby aktywnych jednostek CIS, KIS, ZAZ i WTZ w kolejnych latach 2015–2021, z wartościami liczbowymi nad słupkami; oś pionowa od 0 do 800Powiększ
wykres słupkowy liczby aktywnych jednostek CIS, KIS, ZAZ i WTZ w kolejnych latach 2015–2021, z wartościami liczbowymi nad słupkami; oś pionowa od 0 do 800

Centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej, zakłady aktywności zawodowej, warsztaty terapii zajęciowej w 2021 r., „GUS – Informacje Sygnalne”, 30.11.2022, s. 1, stat.gov.pl

Materiał 3. O usługach społecznych świadczonych przez organizacje trzeciego sektora

[N]ależy zauważyć, że organizacje społeczne [mają] dominującą pozycję zwłaszcza w nowych typach usług [społecznych z zakresu zadań publicznych] rozwijanych po 1989 roku, takich jak: dzienne placówki opieki i wychowania, centra integracji społecznej, zakłady aktywności zawodowej, hospicja, ośrodki wsparcia dla osób bezdomnych. […]

Warto też podkreślić nierówności przestrzenne w dostępie do usług integracji i aktywizacji społeczno-zawodowej świadczonych przez organizacje trzeciego sektora: 86% centrów integracji społecznej i 78% zakładów aktywności zawodowej prowadziło działalność w miastach. […]

Natomiast wartość dodana programów świadczonych przez zakłady aktywności zawodowej i centra integracji społecznej to prowadzenie usług specjalistycznych w formie pomocy terapeutycznej, leczenia i rehabilitacji, usług opiekuńczych i pielęgnacyjnych oraz pomocy żywieniowej.

E. Leś, Rola organizacji trzeciego sektora w usługach społecznych w Polsce, [w:] Polityka społeczna, red. G. Firlit-Fesnak, J. Męcina, Warszawa 2018, s. 478–481.

Polecenie

7 punktów

Jako osoba reprezentująca trzeci sektor przygotuj wystąpienie na temat wykluczenia społecznego. W tym wystąpieniu:

– wykaż, że ubóstwo i wykluczenie społeczne to zjawiska, które mogą być powiązane;

– uzasadnij, że wykluczenie społeczne może dotykać nie tylko osoby ubogie, i przedstaw rolę pozamaterialnych czynników w tym zjawisku;

– przedstaw działalność organizacji trzeciego sektora na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zaproponuj działanie (organizacji, którą reprezentujesz) zmniejszające nierówności przestrzenne wskazane w materiale 3.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowa odpowiedź

Jako osoba reprezentująca organizację pozarządową walczącą z wykluczeniem społecznym – organizację tworzącą różne jednostki reintegracji społeczno-zawodowej – chcę podkreślić, że wartość dodana tej działalności to prowadzenie usług specjalistycznych w formie pomocy terapeutycznej, leczenia i rehabilitacji, usług opiekuńczych i pielęgnacyjnych oraz pomocy żywieniowej. Mało kto wie, że w ostatnich latach to podmioty sektora non-profit – jak moja organizacja – prowadziły ponad 2/3 jednostek reintegracji społeczno-zawodowej. Lepsze wsparcie dla takich podmiotów jak moja organizacja pozwoliłoby na stworzenie większej liczby takich jednostek na wsiach. Jest to szczególnie istotne z uwagi na wykluczenie strukturalne i komunikacyjne części mieszkańców wsi. Dążmy do wielowymiarowej integracji społecznej.

Warto pamiętać, że wykluczenie społeczne nie musi oznaczać ubóstwa, a ubóstwo – wykluczenia. Jest przecież wiele czynników pozaekonomicznych sprzyjających wykluczeniu. Warto przypomnieć, że innym czynnikiem strukturalnym (poza zamieszkiwaniem na wsi) jest niskie wykształcenie, stąd naszą ofertę jednostek reintegracji społeczno-zawodowej kierujemy też do takich osób. Umożliwia ona permanentne podnoszenie kwalifikacji. Mamy wreszcie osoby starsze, niepełnosprawne i samotne, dla których takie centra to często najważniejsze miejsce kontaktu społecznego. Nie można zapominać także o wykluczonych normatywnie – ludziach mających konflikty z prawem, odczuwających dyskryminację (związaną najczęściej ze stygmatyzacją społeczną) czy uzależnionych od alkoholu lub narkotyków.

Oczywiście, często to wykluczenie jest przyczyną ubóstwa, ale również może być jego konsekwencją. Nie chcemy, aby ten związek się rozwijał. Na szczęście wykluczenie mierzone izolacją społeczną i skrajne ubóstwo to jednocześnie u tych samych ludzi sytuacje rzadkie. Na szczęście większość ubogich nie jest w pełni wykluczona. Między innymi dzięki naszym działaniom. Choć pamiętać trzeba, że bezrobocie i ubóstwo to czynniki wprost przekładające się na wykluczenie materialne. Nie chcemy dopuścić, by ci ludzie stali się wykluczeni także normatywnie czy fizycznie. Oczywiście, zdajemy sobie sprawę, że trudno mówić o jednym spójnym syndromie wykluczenia. Niemniej wydaje się, że funkcjonowanie centrów i klubów integracji społecznej, zakładów aktywności zawodowej oraz warsztatów terapii zajęciowej to dobre metody nie tylko redukujące wykluczenie społeczne w aspektach fizycznym, strukturalnym i normatywnym, lecz mogące także pomóc w redukcji wykluczenia materialnego, a zatem – w wyjściu z ubóstwa.

Schemat punktowania

7 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.

6 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.

5 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni i z dwoma – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.

4 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z dwoma – częściowo.

3 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym – częściowo.

2 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.

1 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.

0 pkt

rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.

Aspekty tematu:

1) wykazanie, że ubóstwo i wykluczenie społeczne to zjawiska, które mogą być powiązane;

2) uzasadnienie, że wykluczenie społeczne może dotykać nie tylko osoby ubogie, i przedstawienie roli pozamaterialnych czynników w tym zjawisku;

3) przedstawienie działalności organizacji trzeciego sektora na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zaproponowanie działania zmniejszającego nierówności przestrzenne wskazane w materiale 3.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.