Pełzakowica to choroba wywoływana przez jednokomórkowego pasożyta - pełzaka czerwonki (Entamoeba histolytica). Do zarażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową: przez ręce, przez wodę lub przez pokarm - zanieczyszczone cystami pasożytów pochodzącymi z kału człowieka zarażonego tym pasożytem. Ostra pełzakowica jest chorobą zagrażającą życiu, ale u zarażonych osób nie zawsze rozwijają się objawy choroby. Decydują o tym przede wszystkim sprawność układu odpornościowego i ogólny stan zdrowia człowieka.
W cyklu życiowym pełzaka czerwonki występują dwie formy:
- trofozoit - postać wegetatywna, która aktywnie się przemieszcza oraz wytwarza enzymy proteolityczne i enterotoksyny, powodujące obumieranie komórek gospodarza
- cysta - postać przetrwalnikowa, odporna na warunki środowiska.
Do układu pokarmowego człowieka dostają się cysty, z których zostają uwolnione trofozoity w dolnym odcinku jelita cienkiego lub w górnym odcinku jelita grubego. Trofozoity są bardzo ruchliwe i szybko rozmnażają się przez podziały. W ostrych postaciach pełzakowicy trofozoity mogą wnikać do błony podśluzowej jelita i wraz z krwią dostać się do wątroby lub do innych narządów, gdzie pochłaniają krwinki czerwone i uszkadzają ściany naczyń włosowatych. Trofozoity mogą przekształcić się w cysty i wówczas są wydalane z kałem do środowiska zewnętrznego.
Poniżej przedstawiono budowę trofozoitu pełzaka czerwonki.
Na podstawie: M. Rogalska, Pełzakowica, „Medycyna Praktyczna”, 2017; N. Guillén, Pathogenicity and Virulence of Entamoeba histolytica, the Agent of Amoebiasis, „Virulence” 14(1), 2023; J Hempel-Zawitkowska (red.), Zoologia dla uczelni rolniczych, Warszawa 1995; www.cdc.gov/dpdx/amebiasis/index.html
Fotografia: Dr. M. Melvin i Dr. Greene; CDC: Centers for Disease Control and Prevention, Atlanta USA.
Zadanie 7.1.
Rozstrzygnij, czy pełzak czerwonki to bakteria, czy - protist. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
Rozstrzygnięcie:
protist
Przykładowe uzasadnienia:
- Ma jądro komórkowe.
- Wytwarza wodniczki pokarmowe.
- Porusza się za pomocą pseudopodiów.
- Ma ekto- i endoplazmę.
- Jest pokryty pellikulą.
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie, że pełzak czerwonki to protist, wraz z poprawnym uzasadnieniem.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi: „Nie ma ściany komórkowej”.
Porównujesz swoje rozwiązanie z kluczem? Maturownik+ oceni je analizą AI, policzy punkty wg schematu i zapisze Twoje błędy w kompendium.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.