Zadanie 16, matura maj 2024, filozofia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Albert Moukheiber
Twój mózg płata ci figle
Heurystyki pozwalają nam wykonywać wszelkie drobne, niezbędne w codziennym życiu czynności, bez zwracania na nie uwagi. Zdarza się jednak, że odruchowa myśl zbyt szybka i uproszczona może prowadzić do błędów. Psychologowie Daniel Kahneman i Amos Tversky nazwali błędami poznawczymi takie błędy w myśleniu, które prowadzą do mylnych ocen, a także nielogicznych lub irracjonalnych interpretacji danej sytuacji. Na przykład zdarza się czasem, że podejmujemy decyzje zbyt szybko i na podstawie zbyt ograniczonej liczby elementów, które uznajemy za reprezentatywne. Taki błąd nazwali oni heurystyką reprezentatywności.
W ramach eksperymentu Kahneman i Tversky chcieli pokazać, że czasem przedkładamy informacje spersonalizowane nad statystyczne. Przedstawili oni studentom kilka typowych profili osobowościowych, opisując tylko pewne specyficzne ich cechy. Na przykład Steve’a scharakteryzowano następująco: „Bardzo nieśmiały i powściągliwy, zawsze pomocny, ale niezbyt zainteresowany otoczeniem. Łagodny, metodyczny, ceni ład i porządek”. Następnie badacze poprosili studentów, by odgadli, jaki jest zawód Steve’a: rolnik czy księgarz?
Ze względu na stereotypy osobowościowe związane z tymi dwoma zawodami większość studentów odpowiedziała, że Steve zapewne jest księgarzem. Nie pomyśleli, że na świecie jest o wiele więcej rolników niż księgarzy, co było kluczowym elementem, który należało wziąć pod uwagę, dokonując wyboru. Uczestnicy, niewiele myśląc, zastosowali metodę heurystyczną opartą na częściowej informacji (cecha osobowościowa) i uzyskali szybką, ale nieprecyzyjną i potencjalnie fałszywą odpowiedź.
Innym częstym błędem, który też może nas zmylić, jest efekt zakotwiczenia. Słuchając czyjejś wypowiedzi, mamy skłonność do zapamiętania pierwszej z usłyszanych informacji. Jeśli na przykład podczas rekrutacji przedstawiono nam dwóch kandydatów, z których pierwszy jest „sympatyczny i odpowiedzialny, ale nieco wybuchowy”, a drugi „nieco wybuchowy, ale sympatyczny i odpowiedzialny”, to raczej pozytywnie nastawimy się do pierwszego, chociaż obaj mają takie same cechy charakteru.
Albert Moukheiber, Twój mózg płata ci figle, przeł. J. Landorf, J. Lembas, Kraków 2022.
Polecenie
1 punktHeurystyki w rozumieniu przyjętym przez Alberta Moukheibera są nawykami. Rozstrzygnij, czy ta ich charakterystyka wystarczy, by uznać je za cnoty w sensie Arystotelesowskim. Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując Arystotelesowskie określenie cnoty.
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozstrzygnięcie: Samo bycie nawykiem nie jest wystarczającym warunkiem bycia cnotą w sensie Arystotelesowskim.
Uzasadnienie: Bycie nawykiem jest koniecznym, ale niewystarczającym warunkiem bycia cnotą. Wady w Arystotelesowskim rozumieniu również są nawykami – zatem: nie każdy nawyk jest cnotą.
Schemat punktowania
poprawne rozstrzygnięcie wraz z poprawnym uzasadnieniem.
odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Komentarz. Cnota w Arystotelesowskim rozumieniu to nie tylko nawyk (hexis), ale trwała dyspozycja do zachowania właściwej miary. Odpowiedź musi uwzględniać, że wady również są nawykami, co ukazuje niewystarczalność samego bycia nawykiem.