Zadanie 21, matura czerwiec 2015, historia rozszerzona

12 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

12 punktów

Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

1. Blaski i cienie demokracji. Omów i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W swojej wypowiedzi odnieś się do materiałów źródłowych (str. 20–21).

2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W swojej wypowiedzi wykorzystaj materiały źródłowe (str. 22–24).

3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII w.

4. Napoleon hegemonem Europy. Omów wpływy polityczne, ekonomiczne i kulturalne Francji w latach 1800–1815.

5. Scharakteryzuj i oceń politykę państw zachodnich wobec Niemiec w latach 1933–1949.

Materiały źródłowe do tematu 1.

Źródło 1. Reformatorzy ustroju państwa ateńskiego

trzy fotografie antycznych popiersi brodatych mężczyzn podpisane: Solon, Klejstenes, Perykles; pod nimi adres strony internetowejPowiększ
trzy fotografie antycznych popiersi brodatych mężczyzn podpisane: Solon, Klejstenes, Perykles; pod nimi adres strony internetowej

Źródło 2. Perykles – o demokracji ateńskiej

Nasz ustrój polityczny nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na większości obywateli, a nie na mniejszości. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa; jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia; nikomu też, kto jest zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli, […] jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza tym niepisanym, które bronią pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną hańbę.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s. 17.

Źródło 3. Anonimowy Ateńczyk o ustroju ateńskim

Co zaś do ustroju ateńskiego – nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy bowiem, wybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy wyższe. [...] Zamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie zabezpieczają swój ustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali Hellenowie uważają za błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą się tam lepszą pozycją od ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie lud stanowi załogę okrętów i tworzy potęgę państwa [...] w stopniu znacznie większym niż hoplici, ludzie szlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja, wydaje się słuszne, aby każdy miał dostęp do urzędów [...] i aby każdy obywatel, który zechce zabrać głos, mógł to uczynić bez przeszkód. [...] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni wszystkim pozwalać przemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać tylko najbieglejszych i najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą decyzję, zezwalając na zabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos tylko ludzie wyższego stanu, gdyby oni wyłącznie zasiadali w radzie, obywatelom tego pokroju działoby się dobrze, a pospólstwu – nie. […]

A. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.

Źródło 4. Ostrakon z imieniem Temistoklesa

fotografia ostrakonu – czarnej glinianej skorupy z wyrytym greckim napisem; pod nią adres strony internetowejPowiększ
fotografia ostrakonu – czarnej glinianej skorupy z wyrytym greckim napisem; pod nią adres strony internetowej

Materiały źródłowe do tematu 2.

Źródło 1. Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie

mapa Europy Środkowo-Wschodniej z Królestwem Polskim i Wielkim Księstwem Litewskim, zaznaczonymi miastami, rzekami i sąsiednimi państwami; niektóre obszary zacieniowane lub zakreskowanePowiększ
mapa Europy Środkowo-Wschodniej z Królestwem Polskim i Wielkim Księstwem Litewskim, zaznaczonymi miastami, rzekami i sąsiednimi państwami; niektóre obszary zacieniowane lub zakreskowane

G. Kucharczyk, P. Milcarek, M. Robak, Przez tysiąclecia i wieki. Cywilizacje starożytności i średniowiecza, Warszawa 2002 s. 301.

Źródło 2. Unia w Krewie

My, Jagiełło, z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi, pan i dziedzic przyrodzony, podajemy do wiadomości wszystkim, [...] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski [...] wyprawił uroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej wysokości. [...] Jako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim Księciem Litewskim, życzyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa, a co Bóg wszechmocny zachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza pani, niechaj Wysokość Wasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana Jagiełłę, Wielkiego Księcia, na syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą, królowę Polski, niechaj poślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone, dojdzie do przewidzianego końca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi swymi jeszcze nie ochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi i najniższymi w swoich krajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć zamierza, pragnie i życzy sobie. [...]

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz. 1, Toruń 1994, s. 129.

Źródło 3. O unii w Horodle

W trzy lata po Grunwaldzie [...] król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na wielkim zjeździe [...] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim a Litwą. [...] Jak można się domyślać, król, mając już wstępną akceptację panów polskich, uzgodnił wówczas z Witoldem przyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe w sprawie z Krzyżakami miało [...] wpływ na retorykę aktów unii [...]. Wystawiono kilka dokumentów. [...] Najważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po śmierci Witolda i stanowił, że wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski i jego potomkowie będą chcieli powołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że gdyby król zmarł bez prawego dziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego księcia i panów litewskich. [...] Na koniec Witold za zezwoleniem króla przedstawił rody litewskie, które zostały przyjęte do polskich herbów [...].

J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.

Źródło 4. Herb państwa w okresie rządów Jagiellonów

herb czterodzielny pod koroną – w polach na przemian orzeł i rycerz na koniuPowiększ
herb czterodzielny pod koroną – w polach na przemian orzeł i rycerz na koniu

www.poczet.com

Źródło 5. Obraz M. Jaroczyńskiego II Traktat toruński, 1873 r., Muzeum Okręgowe w Toruniu

reprodukcja obrazu – scena zawierania traktatu: władca na tronie w otoczeniu dostojników, przed nim rycerze w białych płaszczach z krzyżami przy stole z dokumentemPowiększ
reprodukcja obrazu – scena zawierania traktatu: władca na tronie w otoczeniu dostojników, przed nim rycerze w białych płaszczach z krzyżami przy stole z dokumentem

pl.wikipedia.org/wiki/Marian_Jaroczyński

WYPRACOWANIE na temat nr

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Zasady oceniania nie zawierają przykładowego wypracowania. Wypracowanie ocenia się poziomowo (0–12 pkt) według kryteriów tematu wybranego przez zdającego (zob. schemat punktowania). Przykładowe zagadnienia wskazane w kryteriach:

Temat 1: etapy rozwoju demokracji ateńskiej, jej najważniejsze instytucje i sposób funkcjonowania, najwybitniejsze postacie, ocena znaczenia demokracji w świecie helleńskim; skutki wprowadzanych zmian; wykorzystanie informacji ze źródeł.

Temat 2: międzynarodowy kontekst wydarzeń, różne aspekty unii polsko-litewskich; związki między rozwojem sytuacji w Polsce i na Litwie; nasilanie się tendencji pogłębiających związki obu państw; skutki związku między państwami; kolejne unie; wykorzystanie informacji ze źródeł.

Temat 3: kontekst społeczny wydarzeń w Polsce, plany wzmocnienia władzy królewskiej, cechy opozycji antykrólewskiej, aspekty międzynarodowe; pomysły reformatorskie; problemy w kontekście różnych dynastii i władców; ocena postawy władcy i szlachty; projekty i etapy konfliktu władca–szlachta.

Temat 4: międzynarodowy kontekst wydarzeń, blokada kontynentalna, ekspansja modelu prawnego; propagowanie osiągnięć rewolucji, wspieranie aspiracji polskich, ekspansja terytorialna i jej etapy; rola prawodawstwa; ocena realizacji programów politycznych.

Temat 5: międzynarodowy kontekst wydarzeń w Europie, aspekty konfliktu politycznego i militarnego; związki między sytuacją międzynarodową a polityką; etapy w relacjach Niemiec z mocarstwami europejskimi i światowymi; ocena polityki mocarstw zachodnich.

Przy przyznawaniu punktów egzaminator uwzględnia również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.

Schemat punktowania

Kryteria oceniania (stosuje się kryteria tematu wybranego przez zdającego)

Temat 1. Blaski i cienie demokracji. Omów i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W swojej wypowiedzi odnieś się do materiałów źródłowych.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. scharakteryzował etapy rozwoju demokracji ateńskiej, opisał jej najważniejsze instytucje i sposób funkcjonowania, przedstawił najwybitniejsze osoby i ocenił jej znaczenie w świecie helleńskim),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• właściwie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące ze źródeł),

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. w etapach rozwojowych demokracji, skutkach wywołanych przez wprowadzone zmiany),

• w większości wykorzystał materiał źródłowy, podjął próbę formułowania wniosków.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wspomniał o etapach rozwoju demokracji, scharakteryzował główne instytucje, wymienił najważniejsze postacie ówczesnego życia politycznego),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. etapy rozwoju demokracji),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,

• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

0 pkt

jeśli zdający podał informacje słabo związane lub niezwiązane z tematem oraz jeśli podane informacje lub sposób narracji wskazują, że zdający nie rozumie tematu.

Temat 2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W swojej wypowiedzi wykorzystaj materiały źródłowe.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. międzynarodowy kontekst wydarzeń, różne aspekty unii polsko-litewskich),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• właściwie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące ze źródeł),

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. związki między rozwojem sytuacji w Polsce i Litwie),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał nasilanie się tendencji pogłębiających związki między obu państwami),

• w większości wykorzystał materiał źródłowy, podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących skutków związku między państwami).

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. o różnych etapach we wzajemnym związku dwóch państw),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,

• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. opisał kolejne unie),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,

• podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

0 pkt

jeśli zdający podał informacje słabo związane lub niezwiązane z tematem oraz jeśli podane informacje lub sposób narracji wskazują, że zdający nie rozumie tematu.

Temat 3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII w.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. kontekst społeczny wydarzeń w Polsce, różne plany wzmocnienia władzy królewskiej, cechy opozycji antykrólewskiej, dostrzegł aspekty międzynarodowe),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. pomysły reformatorskie, kształtowanie się opozycji antykrólewskiej),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał problemy w kontekście różnych dynastii i władców panujących w Polsce),

• podjął próbę oceny postawy władcy i szlachty.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wspomniał o najważniejszych projektach i etapach konfliktu władca–szlachta),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

0 pkt

jeśli zdający podał informacje słabo związane lub niezwiązane z tematem oraz jeśli podane informacje lub sposób narracji wskazują, że zdający nie rozumie tematu.

Temat 4. Napoleon hegemonem Europy. Omów wpływy polityczne, ekonomiczne i kulturalne Francji w latach 1800–1815.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. międzynarodowy kontekst wydarzeń, blokadę kontynentalną, ekspansję modelu prawnego itp.),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. propagowanie osiągnięć rewolucji, wspieranie aspiracji polskich, ekspansji terytorialnej),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał poszczególne etapy ekspansji),

• podjął próbę oceny realizacji tych programów.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wspomniał o ekspansji terytorialnej Francji, opisał jej osiągnięcia, wskazał na rolę prawodawstwa),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• poprawnie umieścił temat w czasie i przestrzeni (Francja w l. 1800–1815),

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. opisał poszczególne programy polityczne).

0 pkt

jeśli zdający podał informacje słabo związane lub niezwiązane z tematem oraz jeśli podane informacje lub sposób narracji wskazują, że zdający nie rozumie tematu.

Temat 5. Scharakteryzuj i oceń politykę państw zachodnich wobec Niemiec w latach 1933–1949.

Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:

• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. międzynarodowy kontekst wydarzeń w Europie, różne aspekty konfliktu politycznego i militarnego),

• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,

• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,

• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.

Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:

• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,

• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. związki między rozwojem sytuacji międzynarodowej a polityką),

• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał etapy w relacjach Niemiec z mocarstwami europejskimi i światowymi),

• podjął próbę oceny polityki mocarstw zachodnich.

Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:

• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wspomniał o poszczególnych etapach, scharakteryzował główne wydarzenia, wymienił najważniejsze postacie ówczesnego życia politycznego),

• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,

• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.

Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:

• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,

• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. opisał najważniejsze wydarzenia),

• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.

0 pkt

jeśli zdający podał informacje słabo związane lub niezwiązane z tematem oraz jeśli podane informacje lub sposób narracji wskazują, że zdający nie rozumie tematu.

Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator uwzględnia również poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę pracy.

Komentarz. Zadanie wymaga wyboru jednego z pięciu tematów i opracowania go w formie wypowiedzi rozszerzonej. Dla tematów 1 i 2 udostępniono materiały źródłowe i zaleca się ich wykorzystanie w pracy. Ocena zależy od głębokości analizy, umiejętności hierarchizacji informacji, wyjaśniania związków przyczynowo-skutkowych i formułowania wniosków.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.