Zadanie 11, specimen 2015, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Materiały do zadania 11.
Źródło 1. Katarzyna II do księcia Grzegorza Potemkina, 29 lipca 1791 r. [fragment]
Przemiana rządu w Polsce, jeżeli tylko nabierze stałej siły i działalności, nie może być korzystną dla jej sąsiadów; to rzecz niewątpliwa. […]
Lecz skoro niechętni tej reformie, jenerał-artylerii Potocki i hetman polny Rzewuski, nie tając swego sposobu myślenia, chcą i sądzą koniecznym rozpocząć swe działania niezwłocznie, ażeby nie dać ustalić się zmianom w ich ojczyźnie dokonanym; to w takim stanie rzeczy niepodobna i nam opóźniać pomocy naszej. Potrzeba jednak, aby oni sami dali temu początek zebraniem przychylnego i poważnego stronnictwa […] .
Roztropność nakazuje nam wielką oględność na dwór berliński, aby o ile można starać się powstrzymać go od wystąpienia przeciwko nam, dopóty przynajmniej, dopóki stronnictwo nasze w Polsce nie wzmocni się w ludzi i w środki.
Trudno obrachować, jaki będzie wypadek dzisiejszych naszych zabiegów, lecz jeżeli z pomocą Wszechmocnego, na naszą stronę rezultat wypadnie, to dwojakiego rodzaju korzyści mogą dla nas wypaść: albo obalając teraźniejszą formę rządu i przywracając dawną polską wolność, zapewnimy tym samym na dalsze czasy państwu naszemu spokój zupełny; albo, gdyby król pruski okazał nieprzełamaną chciwość, zmuszeni będziemy […] zezwolić na nowy podział Polski […].
Źródło: Historia Polski 1764–1795. Wybór tekstów, oprac. J. Michalski, Warszawa 1954, s. 156–158.
Źródło 2. Wypowiedź starosty Gadulskiego z Powrotu posła Juliana Ursyna Niemcewicza
Przedtem bez żadnych intryg, bez najmniejszej zdrady,
Jeden poseł mógł wstrzymać sejmowe obrady,
Jeden ojczyzny całej trzymał w ręku wagę,
Powiedział: „nie pozwalam”, i uciekł na Pragę.
Cóż mu kto zrobił: jeszcze, że tak przedni wniosek
Miał promocje i dostał czasem kilka wiosek.
Dzisiaj co kto dostanie? Nowomodne głowy
Chcą robić jakieś straże, jakiś sejm gotowy,
Czyste do despotyzmu otwierają pole. [...]
To śmieszne jakieś względy na prawa człowieka,
To zawody sumienia, to delikatności,
To jakieś szanowanie świętych praw własności –
Za naszych czasów na to wszystko nie zważano,
Wszyscy byli kontenci, robiono, co chciano. [...]
Źródło: J.U. Niemcewicz, Powrót posła, Kraków, 2003, s. 14–15.
Polecenie
3 punkty11.1. Wyjaśnij, co Katarzyna II nazwała teraźniejszą formą rządu.1 punkt
11.2. Rozstrzygnij, czy starosta Gadulski przyłączyłby się do grona zwolenników teraźniejszej formy rządu w Rzeczypospolitej, o której wspomina Katarzyna II. Odpowiedź uzasadnij.1 punkt
11.3. Rozstrzygnij, czy starosta Gadulski był zwolennikiem, czy przeciwnikiem idei oświeceniowych. Odpowiedź uzasadnij.1 punkt
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
11.1. ustrój wprowadzony w życie Konstytucją 3 maja [ustrój Trzeciego Maja]
11.2. Przykładowe rozwiązanie: Nie, starosta nie przyłączyłby się do grona zwolenników Konstytucji 3 maja. Jego wypowiedź świadczy o tym, że był zwolennikiem dawnej formy rządów; akceptował liberum weto oraz miał lekceważący stosunek do projektów nowych rozwiązań politycznych (np. do Straży Praw).
11.3. Przykładowe rozwiązanie: Starosta był przeciwnikiem idei oświeceniowych. Z lekceważeniem wypowiadał się o takich ideach oświeceniowych jak prawa człowieka i wolność sumienia.
Schemat punktowania
11.1.
za poprawne wyjaśnienie
za niepełną odpowiedź, błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi
11.2.
za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem
za niepełną odpowiedź, błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi
11.3.
za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem
za niepełną odpowiedź, błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi