Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Materiały do zadania 11.
Zródło 1. Katarzyna II do księcia Grzegorza Potemkina, 29 lipca 1791 r. [fragment]
Przemiana rządu w Polsce, jeżeli tylko nabierze stałej siły i działalności, nie może być korzystną dla jej sąsiadów; to rzecz niewątpliwa. [...]
Lecz skoro niechętni tej reformie, jenerał-artylerii Potocki i hetman polny Rzewuski, nie tając swego sposobu myślenia, chcą i sądzą koniecznym rozpocząć swe działania niezwłocznie, ażeby nie dać ustalić się zmianom w ich ojczyźnie dokonanym; to w takim stanie rzeczy niepodobna i nam opóźniać pomocy naszej. Potrzeba jednak, aby oni sami dali temu początek zebraniem przychylnego i poważnego stronnictwa [...] .
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Trudno obrachować, jaki będzie wypadek dzisiejszych naszych zabiegów, lecz jeżeli z pomocą Wszechmocnego, na naszą stronę rezultat wypadnie, to dwojakiego rodzaju korzyści mogą dla nas wypaść: albo obalając teraźniejszą formę rządu i przywracając dawną polską wolność, zapewnimy tym samym na dalsze czasy państwu naszemu spokój zupełny; albo, gdyby król pruski okazał nieprzełamaną chciwość, zmuszeni będziemy [...] zezwolić na nowy podział Polski [...] .
Zródło: Historia Polski 1764–1795. Wybór tekstów, oprac. J. Michalski, Warszawa 1954, s. 156–158.
Zródło 2. Wypowiedź starosty Gadulskiego z Powrotu posła Juliana Ursyna Niemcewicza
Przedtem bez żadnych intryg, bez najmniejszej zdrady,
Jeden poseł mógł wstrzymać sejmowe obrady,
Jeden ojczyzny całej trzymał w ręku wagę,
Powiedział: "nie pozwalam", i uciekł na Pragę.
Cóż mu kto zrobił: jeszcze, że tak przedni wniosek
Miał promocje i dostał czasem kilka wiosek.
Dzisiaj co kto dostanie? Nowomodne głowy
Chcą robić jakiś straże, jakiś sejm gotowy,
Czyste do despotyzmu otwierają pole. [...]
To śmieszne jakieś względy na prawa człowieka,
To zawody sumienia, to delikatności,
To jakieś szanowanie świętych praw własności –
Za naszych czasów na to wszystko nie zważano,
Wszyscy byli kontenci, robiono, co chciano. [...]
Zródło: J.U. Niemcewicz, Powrót posła, Kraków, 2003, s. 14–15.
Zadanie 11.
11.1. Wyjaśnij, co Katarzyna II nazwała teraźniejszą formą rządu.
11.2. Rozstrzygnij, czy starosta Gadulski przyłączyłby się do grona zwolenników teraźniejszej formy rządu w Rzeczypospolitej, o której wspomina Katarzyna II. Odpowiedź uzasadnij.
11.3. Rozstrzygnij, czy starosta Gadulski był zwolennikiem, czy przeciwnikiem idei oświeceniowych. Odpowiedź uzasadnij.
11.1. Ustrój wprowadzony w życie Konstytucją 3 maja (ustrój Trzeciego Maja)
11.2. Nie, starosta nie przyłączyłby się do grona zwolenników Konstytucji 3 maja. Jego wypowiedź świadczy o tym, że był zwolennikiem dawnej formy rządów; akceptował liberum weto oraz miał lekceważący stosunek do projektów nowych rozwiązań politycznych (np. do Straży Praw).
11.3. Starosta był przeciwnikiem idei oświeceniowych. Z lekceważeniem wypowiadał się o takich ideach oświeceniowych jak prawa człowieka i wolność sumienia.
11.1. 1 pkt – za poprawne wyjaśnienie
11.2. 1 pkt – za zajęcie stanowiska z uzasadnieniem
11.3. 1 pkt – za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.