Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polecenie
Zadanie 27. (0–12)
1. Ateńska droga do demokracji. Scharakteryzuj ewolucję ustroju starożytnych Aten (VII–V w. p.n.e.) oraz wady i zalety ustroju tego miasta-państwa w V w. p.n.e.
2. Scharakteryzuj stosunki polsko-krzyżackie w XIV–XV w. i oceń ich wpływ na relacje między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim w tym okresie.
3. Rzeczpospolita jako przedmurze chrześcijaństwa. Oceń trafność tego określenia w stosunku do międzynarodowej roli państwa polsko-litewskiego w XVII wieku. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24–26).
Materiały źródłowe do tematu 3.
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Polska jest zewsząd prawie przez nieprzyjaciół religii katolickiej, mahometanów, schizmatyków, heretyków otoczona. Z jednej bowiem strony Turek, Siedmiogrodzianie, Wołosza, […] grożą jej pomimo sojuszów nową wojną, podczas gdy Tatarzy, dzicz przywykła do łupieży i niemogąca utrzymać się bez niej, wpada od czasu do czasu na Ruś i Podole. Z drugiej Moskwa, żałująca straty obszernego kraju, łączy się z nieprzyjaciółmi Polski, wyglądając pory odzyskania onego. Z innej Szwed, nie przestając na przywłaszczeniu dziedzicznego państwa króla polskiego, urywa co może z elekcyjnego […]. W innej stronie margrabia brandenburski i książę pomorski, którzy jako hołdownicy im większe mają dla niego obowiązki, tym więcej starają mu się szkodzić, łączą się ze Szwedem, z protestantami niemieckimi, z Holendrami przeciw katolikom; tak iż Polska zewsząd […]. Powinni tedy król, biskupi, senatorowie, ministrowie mieć ciągle zwróconą uwagę na części skrajne, nie pozwalać herezji szerzyć się od granic ku środkowi, nie dopuszczać zarażonych cudzoziemców, mianowicie kaznodziejów, wspierać misje i cokolwiek stan duchowny dla pokrzepienia wiary obmyśli: pewną albowiem jest rzeczą, że z poróżnienia umysłów zasianego przez sekty wylęgła się niezgoda pomiędzy obywatelami, za nią poszło nieposłuszeństwo, bunty, a na koniec ujma niemniej potęgi, jak godności króla i Rzplitej.
Źródło B. Medal wybity na pamiątkę zawarcia Ligi świętej w 1684 r.
Postacie na medalu: INNOCENTY XI PAPIEŻ, LEOPOLD I CESARZ, JAN III KRÓL, MARCANTONIO GIUSTINIAN DOŻA WENECKI
Źródło C. J. Suchodolski, Obrona Jasnej Góry [obraz z 1875 r.]
Źródło D. Portret szlachcica w stroju sarmackim
4. Scharakteryzuj politykę kolonialną państw europejskich w XIX i na początku XX w. oraz ustosunkuj się do słów J.R. Kiplinga, który określił kolonializm "brzemieniem białego człowieka". W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 27–28).
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Cywilizacja – karykatura holenderska, ok. 1890 r.
Źródło B. Budowa kolei w Kongu Belgijskim, 1891–1898
W samym Kongu boom kauczukowy przyspieszył budowę […] linii kolejowej […]. [Pracownicy] ulegali wypadkom, dyzenterii, ospie, […] malarii, a sytuacje jeszcze pogarszało złe jedzenie i nieustanne chłosty, wymierzane przez dwunastu strażników […]. Nierzadko brakowało miejsc do spania dla robotników, a ci, którzy stawiali opór, musieli pracować w łańcuchach. […] Legenda powtarzana w całej Afryce mówi, że każdy podkład kolejowy kosztował życie jednego Afrykanina […]. W 1898 roku […] pierwsza krótka […] kolej […] wyruszyła z Matadi do Stanley Pool. Na miejscu czekał na nią wielki udekorowany […] namiot, w którym państwowi urzędnicy, wojskowi, przedstawiciele kolei oraz biskup ucztowali i wznosili toast za króla [Belgów] Leopolda. […] Na dawnej trasie karawan, którą zastąpił pociąg, wzniesiono pomnik: trzy naturalnej wielkości postaci tragarzy […]. Podpis głosił: KOLEJ WYZWOLIŁA ICH OD NOSZENIA CIĘŻARÓW.
Źródło C. Fotografia. Francuska Afryka Zachodnia, 1913 r.
Źródło D. Tabela. Posiadłości kolonialne państw europejskich w 1914 r.
| Metropolie | Obszar (w mln km²) | Ludność (w mln) |
|---|---|---|
| --- | --- | --- |
| Wielka Brytania | 33,50 | 400,0 |
| Francja | 10,60 | 56,0 |
| Niemcy | 2,70 | 12,0 |
| Belgia | 2,35 | 15,5 |
| Portugalia | 2,35 | 7,0 |
| Holandia | 2,15 | 38,0 |
| Włochy | 1,80 | 1,6 |
5. Wyjaśnij genezę "polskiego października" i oceń jego następstwa.
Zadanie 27 – przeprowadź wspólną ocenę pracy jako całości. Zdający musi wybrać JEDEN z pięciu tematów i napisać rozprawę historyczną. Ocena przeprowadza się według czterech poziomów (I–IV) opisanych w kluczu, uwzględniając: selekcję i hierarchizację faktów, logikę wywodu, związki przyczynowo-skutkowe, wykorzystanie materiałów źródłowych (dla tematów 3 i 4), sformułowanie wniosków i ocen, poprawność językową. W poziomie IV (9–12 pkt) należy wymagać pełnego wyjaśnienia złożoności zjawiska, poprawnej hierarchizacji, trafnego wykorzystania źródeł i jasnych wniosków. W poziomie III (6–8 pkt) – celowego doboru faktów z próbą ukazania dynamiki i oceny. W poziomie II (3–5 pkt) – częściowej faktografii i prób uporządkowania. W poziomie I (1–2 pkt) – kilku faktów bez wykazywania związków. Egzaminator ocenia również poprawność i estetykę pracy.
Poziom IV (9–12 pkt): wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne aspekty; poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji; poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe; zajął stanowisko i je uzasadnił; trafnie wykorzystał materiały źródłowe; sformułował wnioski i ocenę; podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt): dokonał celowej i trafnej selekcji faktów; w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe; przedstawił zagadnienia dynamicznie; podjął próbę formułowania wniosków; zajął stanowisko i częściowo je uzasadnił; w większości wykorzystał materiały źródłowe.
Poziom II (3–5 pkt): przedstawił częściową faktografię; podjął próbę uporządkowania; podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych; podjął próbę zajęcia stanowiska i jego uzasadnienia; podjął próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Poziom I (1–2 pkt): w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu; podał kilka faktów zwykle bez wskazywania związków; poprawnie umieścił rozważania w czasie i przestrzeni; nieudolnie wykorzystał źródła (dla tematów 3–4) lub brak nawiązania do treści źródłowych.
Zdający wybiera JEDEN temat i pisze rozprawę. Każdy temat zawiera własne kryteria oceny. Dla tematu 1: oczekuje się omówienia reform Drakona, Klejstenesa i Peryklesa oraz charakterystyki wad i zalet demokracji ateńskiej. Dla tematu 2: należy ocenić wpływ zagrożenia zakonu na sojusz polsko-litewski. Dla tematu 3: ocena musi uwzględniać kontekst militarny, polityczny i ideologiczny (sarmatyzm); wykorzystanie źródeł jest obowiązkowe. Dla tematu 4: ocena kolonializmu powinna uwzględniać zarówno pozytywne (tzw. cywilizacja) jak i negatywne (eksploatacja, niszczenie kultur) konsekwencje; należy zmierzyć się z ideą Kiplinga. Dla tematu 5: wymagana analiza genezy (XX zjazd KPZR, śmierć Bieruta, podziały w PZPR) i następstw (kontekst węgierski, "mała stabilizacja").
Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s
Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.